Кіріспе

Уильям Шекспирмен байланысты Стретфордтағы үй. Шекспирдің Стретфордтағы үйі – Нью-Плейс, Уильям Шекспирдің Стретфордтағы соңғы тұрғын үйі болды. Ол 1616 жылы осы жерде дүниеден өтті. 1759 жылы Фродшамның викарі, Чеширдегі Фрэнсис Гастрелл бүкіл ғимаратты бұздырып тастады. Ол қайтадан салынған жоқ, қазір тек іргетасы ғана сақталған. Үй болмаса да, бұл жер Шекспирдің туған жері қорына тиесілі, және ол туристерге арналған ерекше жобаланған бақ ретінде күтіліп келеді.

Ерте тарих

Үш қабатты үй Чапел-стрит пен Чапел-Лейн бұрышында тұрды және қаладағы екінші үлкен тұрғын үй болып саналды. Қазіргі Нью-Плейс орны б.з.д. 700-43 жылдар аралығында темір дәуіріндегі шаруа қожалығының жері болған, мұны сол дәуірге жататын керамикалық бұйымдар дәлелдейді. Нью-Плейс 1483 жылы Лондонның бай саудагері және Лорд-мэрі сэр Хью Клоптон салған, ол бұрынғы 13 ғасырлық ағаштан салынған ғимараттың орнында тұрды. Ағаш пен кірпіштен салынған (сол кезде Стратфорд үшін бұл жаңашылдық еді) онда он ошақ, бес әдемі фронтон және екі сарай мен жеміс бағын сыйымды ететін кең аумақ болды. 1496 жылы сэр Хью Клоптон өсиетімен Нью-Плейсті өзінің туған інісі Уильям Клоптонға («менің туысым Уильям Клоптон») және Клоптон иелігінің еркек мұрагерлеріне қалдырды. Өз өсиетімен Уильям Клоптон I (29 мамыр 1521 жылы қайтыс болды) әйелі Розаға (17 тамыз 1525 жылы қайтыс болды) мүлікке өмір бойы иелік ету құқығын берді, ол қайтыс болғаннан кейін мүлік ұлы Уильям Клоптон II-ге өтеді деп белгіленді. 1540 жылы Джон Лейланд келген кезде Нью-Плейсті «кірпіштен және ағаштан салынған әсем үй» деп сипаттады, онда Хью Клоптон өмірінің соңғы жылдарын өткізген және қайтыс болған. 1543 жылдың қараша айында Уильям Клоптон II оны хирург Томас Бентлиге (1549 жылы қайтыс болды) қырық жылға жалға берді, ол әйелі Аннаға жалға алу құқығын өмір бойына берді. Алайда Анна қайтадан тұрмысқа шықты, ал Ричард Чарноктың әйелі болғаннан кейін Уильям Клоптон II Нью-Плейске қайта иелік етті. Оның әйелі Элизабет Грей, сэр Эдвард Грейдің қызы (Энвилл, Стаффордшир), Уильям Клоптон II-нің ұлы Уильям Клоптон III (1537–1592) болды, оған ол 1560 жылы Нью-Плейсті өсиет етті. 1563 жылдың 20 желтоқсанында, қарындастарының тойына ақша жетпей және Италиядағы саяхатын жалғастыру үшін қаржылық қиындыққа тап болған Уильям Клоптон III Нью-Плейсті бірнеше жылдан бері онда тұрып келген Уильям Ботқа сатты. 1567 жылы Ботт Нью-Плейсті Уильям Андерхилл I-ге (шамамен 1523 – 31 наурыз 1570), Уорвиктегі Ішкі храмның заңгері және сот хатшысы, сондай-ақ Уорвикширде үлкен мүлікке ие болған адамға сатты.

Шекспирге сату

1570 жылы қайтыс болғаннан кейін Андерхилл Нью-Плейсті ұлы Уильям Андерхилл II (1597 ж. қайтыс болды) мұра етіп қалдырды, ол 1597 жылы Уильям Шекспирге 60 фунт стерлингке сатты. Ол (Уильям Андерхилл II) екі айдан кейін қайтыс болды, және оның үлкен ұлы және мұрагері Фулк Андерхилл оны улағандығы анықталды. Кейбір деректерге сәйкес, Фулк Андерхилл 1598 жылдың мамырында, әлі кәмелетке толмаған кезінде және әкесін өлтіргені белгілі болмас бұрын қайтыс болды. Дегенмен, басқа деректерге сәйкес, Фулк Андерхилл 1599 жылы әкесін өлтіргені үшін асылып, қылмыстық істе айыпталып, мүлкі, соның ішінде Нью-Плейс патшалыққа тән деп жарияланды. 1602 жылы Казначейство соты "Филлонглидегі Фулк Андерхиллдің, әкесі Уильям Андерхиллдің өмірін у арқылы қиған қылмыскердің мүлкі туралы есеп алу" үшін комиссия тағайындады. Фулк інісі Геркулес Андерхилл 1602 жылы кәмелетке толғанда, әкесінің бұрынғы мүлкі оған қайтадан берілді, және ол Шекспирмен сатуды растау туралы келіссөздер жүргізді.

Шекспирдің өлімінен кейін

1616 жылы үй оның қызы Сюзанна Холлға, кейін оның немересі Элизабет Холлға өтті. Элизабет жақында бірінші күйеуі Томас Нэштің қайтысынан соң қайта үйленген еді, ал Томас Нэш үйдің жанындағы үйдің иесі болған. Элизабет қайтыс болғаннан кейін үй Клоптон отбасына қайтарылды. 1702 жылы Джон Клоптон түпнұсқадағы «Жаңа орынды» түбегейлі өзгертті немесе қайта салды, замандас суреттері соңғысын көрсетеді. 1756 жылы сол кездегі иесі, Фродшамның (Чешир) викарі Франсис Гастрелл, келушілерден шаршап, Шекспир отырғызған деген бақтағы тутақ ағашына шабуыл жасап, жойды. Қала тұрғындары жауап ретінде «Жаңа орынның» терезелерін бұзды. Гастрелл бақты кеңейту үшін жергілікті биліктен рұқсат сұрады. Оның өтініші қабылданбады және салықтары арттырылды, сондықтан Гастрелл 1759 жылы үйді қиратып, кек алды. Бұл орындықтарды қатты ашуландырып, Гастрелл ақырында қаладан кетуге мәжбүр болды. 2018 жылы бұл орынға 109 452 адам келді.

Археологиялық қазбалар

Нэш үйінің аумағындағы қазба жұмыстары алғаш рет 1862 және 1864 жылдың қаңтарында Джеймс Холливелл Филлипс жүргізді, бірақ қазба жұмыстары аяқталған соң, қираған орын ақырында бақпен жабылды. 2010, 2011 және 2012 жылдары «Бірмингем археологиясы» бақты толығымен алып тастап, қосымша қазба жұмыстарын жүргізді. 2011 жылы «Time Team» археологтары қазба алаңына келді, ал «Шекспирдің үйін іздеу» атты арнайы бағдарлама 2012 жылдың 11 наурызында көрсетілді. BBC One National Treasures 2011 жылдың тамызында осы орыннан тікелей эфирде хабар таратты. Қазба жұмысынан алынған нәтижелер Тюдор дәуірінде салынған құрылыс болғанын көрсетті, бірақ Шекспирдің алғашқы үйінің жоспары туралы нақты мәліметтер жоқ еді.

Стретфорд-апон-Эвон қаласындағы қыш құбыр сынықтары

Соңғы жылдары Шекспирдің Стратфорд-Эйвон бағында қазылып алынған саз құбырдың сынықтарында темекі мен кафурмен қатар қанаптың іздері табылуы мүмкін екені, Оңтүстік Африка Ғылым Журналында жарияланған зерттеу нәтижелерінде көрсетілген. Бұл Шекспирдің қанапты темекі тартқан болуы мүмкін деген пікірлерді күшейтті. Ол кезде елизаветалықтар қанапты кейбір ауруларды емдеу үшін, сондай-ақ желкендер, арқан және киім-кешек сияқты заттар жасауда пайдаланғандығы мәлім. Бұдан өзге, оны ләззат үшін де қолданған болуы мүмкін.