Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
HMNZS Leander – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Жаңа Зеландия Корольдік теңіз күштерінде қызмет еткен жеңіл крейсер. Ол Леандер классы жеңіл крейсерлерінің бас кемесі болды және бастапқыда HMS Leander деп аталған.
Leander Class cruiser
HMNZS Leander was a light cruiser which served with the Royal New Zealand Navy during World War II. She was the lead ship of a class of light ships, the Leander class light cruiser and was initially named HMS Leander.
Тарих
"Лиандер" кемесі 1931 жылдың 24 қыркүйегінде Девонпорттан суға түсірілді. Ол 1933 жылдың 24 наурызында HMS Leander ретінде Корольдік теңіз флотына қабылданып, қызметке кірісті. Ол Ұлыбритания Корольдік теңіз флотының Жаңа Зеландия дивизиясында қызмет етті. 1937 жылдың тамызында HMS Leander Еуропадан Жаңа Зеландияға бағытталған сапарында Хендерсон, Оено және Дуси аралдарының әуеден сақтандыруын жүргізді, әр аралға британ туы орнатылып, "Бұл арал Ұлыбритания Королі Георг VI-ға тиесілі" деген жазу ілінді. 1941 жылы Жаңа Зеландия дивизиясы Жаңа Зеландия Корольдік теңіз флотына (RNZN) қайта құрылып, қыркүйек айында HMNZS Leander ретінде қайта қабылданып, қызметке кірісті. Екінші дүниежүзілік соғыста "Лиандер" бастапқыда Тынық мұхиты мен Үнді мұхитында қызмет етті. 1941 жылы кемеге командир Стивен Роскилл тағайындалды. 1941 жылдың 27 ақпанында Мальдив аралдарының жанында итальяндық қарулы сауда кемесі "Ramb I" батырылып, 113 экипаж мүшесі құтқарылды, кемеге шағын зақым келді. 1941 жылдың 23 наурызында "Лиандер" Маврикий мен Мадагаскар арасындағы Үнді мұхитында Виши Франциясына тиесілі "Charles L. D." сауда кемесін тоқтатып, қолға түсірді. 14 сәуірде "Лиандер" Персия шығанағындағы әскери операцияларды қолдау үшін жөнелтілді, ал 18 сәуірде авианосец пен жеңіл крейсерге қосылды. 22 сәуірде "Лиандер" Персия шығанағындағы қолдау міндеттерінен босатылып, Мальдив аралдарының оңтүстігіндегі неміс рейдерлік крейсері "Pinguin"ді іздеуге қатысты. 1941 жылдың маусым айында "Лиандер" Жерорта теңіз флотына ауыстырылып, Сирия-Ливан кампаниясы кезінде Виши Франциясына қарсы белсенділік көрсетті. 1941 жылдың қыркүйегінде Жерорта теңізінде қызметтен кейін "Лиандер" Тынық мұхитына оралды. 1943 жылдың 13 шілдесінде "Лиандер" контр-адмирал Уолден Ли Эйнсворт басқаратын 36.1-топқа кірді, бұл топқа үш жеңіл крейсер – "Лиандер", сондай-ақ американдық "Honolulu" мен "St. Louis" кірді. Топқа он эсминец те қосылды. Сағат 01:00-де одақтас кемелер Соломон аралдарындағы Коломбангара маңында бес эсминецпен бірге келген жапондық "Jintsu" крейсерімен радиолокациялық байланыс орнатты. Келесі Коломбангара шайқасында "Jintsu" батырылды, ал үш одақтас крейсері торпедалармен зақымданып, қарыштап қалды. "Лиандер" "А" қазандық бөлімінің артында бір торпедадан зақымданды. Қазандық бөліміндегі 26 адам мен жоғарыдағы No.1 4 дюймдік зеңбірек ұясынан 26 адам қаза тапты немесе жоғалып кетті. Кеме қатты зақымданғандықтан соғыста қатысуын тоқтатты. Ол алдымен Оклендте жөнделіп, содан кейін Бостонда толық жөндеуден өтті. 1945 жылдың 27 тамызында ол Корольдік теңіз флотына қайта оралды. 1946 жылы ол Корфу каналы оқиғасына қатысты. 1950 жылы кеме мақұлданып, құрастырылып алынды. Сэр Дональд Гослингке тиесілі "Leander G" суперяхтасы HMS Leander атымен аталады, ол оның қызмет еткен алғашқы теңіз кемесі болды. 2020 жылы Фиджиде RFNS Savenaca атты патрульдік кеме қолданысқа енгізілді, ол Коломбангара шайқасында "Лиандер" кемесінде қызмет етіп, қаза тапқан Фиджилік теңізші Савенака Наулуматуаның құрметіне аталды.
Leander was launched at Devonport on 24 September 1931. She was commissioned into the Royal Navy as HMS Leander on 24 March 1933. Along with she served in the New Zealand Division of the Royal Navy. In August 1937 HMS Leander, on a journey from Europe to New Zealand, carried out an aerial survey of Henderson, Oeno and Ducie, and on each island a British flag was planted and an inscription was nailed up proclaiming: "This island belongs to H. B. M. King George VI." In 1941 the New Zealand Division became the Royal New Zealand Navy (RNZN) and she was commissioned as HMNZS Leander in September 1941. In World War II, Leander served initially in the Pacific and Indian Oceans. Commander Stephen Roskill, in later years the Royal Navy's Official Historian, was posted as the ship's executive officer in 1941. In action on 27 February 1941, she sank the Italian armed merchantman Italian ship Ramb I near the Maldives, rescuing 113 of her crew and taking slight damage. On 23 March 1941, Leander intercepted and captured the Vichy French merchant Charles L. D. in the Indian Ocean between Mauritius and Madagascar. On 14 April, Leander deployed for support of military operations in Persian Gulf and, on 18 April, joined the aircraft carrier and the light cruiser On 22 April, Leander was released from support duties in the Persian Gulf and took part in search for German raider German auxiliary cruiser Pinguin south of the Maldives. In June 1941, Leander was transferred to the Mediterranean Fleet and was active against the Vichy French during the Syria Lebanon Campaign. After serving in the Mediterranean, Leander returned to the Pacific Ocean in September 1941. On 13 July 1943, Leander was with Rear Admiral Walden Lee Ainsworth's Task Group 36.1 of three light cruisers: Leander and the US ships Honolulu and St. Louis. The task group also included ten destroyers. At 01:00 the Allied ships established radar contact with the Japanese cruiser Jintsu, which was accompanied by five destroyers near Kolombangara in the Solomon Islands. In the ensuing Battle of Kolombangara, Jintsu was sunk and all three Allied cruisers were hit by torpedoes and disabled. Leander was hit by a single torpedo just abaft 'A' boiler room. 26 crew from the boiler room and the No.1 4 inch gun mount immediately above were killed or posted missing. The ship was so badly damaged that she took no further part in the war. She was first repaired in Auckland, then proceeded to a full refit in Boston. She returned to the Royal Navy on 27 August 1945. In 1946 she was involved in the Corfu Channel Incident. She was scrapped in 1950. The superyacht Leander G, owned by Sir Donald Gosling, is named after HMS Leander, the first naval vessel on which he served. In 2020 Fiji commissioned the RFNS Savenaca, a patrol vessel named after Savenaca Naulumatua, a sailor from Fiji who lost his life while serving on the Leander during the Battle of Kolombangara.