Лондонның Веллингтон аркасы және ескерткіштері

Кіріспе

Лондондағы жеңіс аркасы
Веллингтонға арналған басқа да ескерткіштер

Веллингтон аркасы, сондай-ақ Конституция аркасы немесе (бастапқыда) Грин Парк аркасы деп те аталады, I санаттағы, Децимус Бертон салған жеңіс аркасы, ол Орталық Лондондағы Хайд Парк бұрышының орталық бөлігін құрайды, Хайд Парк пен Грин Парк кездесетін бұрышта орналасқан. Арка үлкен жасыл алаңдағы жол аралдарының үстінде тұр, жаяу өтетін жолдармен жабдықталған. Салынысынан бастап (1826–1830) арка жақын жерде, сәл шығысқа қарай, Бертонның Хайд Паркіне кіреберіс иондық экранының тікелей қарсысында тұрды; ол 1882–1883 жылдары Конституция төбесіне апаратын жолдың үстіне, қазіргі орнына қысқа қашықтыққа жылжытылды. Бұл жеңіс аркасы бастапқыда мүсінші Мэтью Котес Уайатт жасаған Веллингтонның 1-ші герцогының алып ат мүсінін ұстаған, соның нәтижесінде осы атқа ие болды. 1912 жылдан бері арканың үстінде мүсінші Адриан Джонстың соғыс квадригасына түсетін бейбітшілік, Жеңіс құдайы Нике атқа мінген қола мүсіні орналасқан (бұл ежегі төрт аттан тұратын көлік).

Құрылыс

Веллингтон аркасы мен Мрамор аркасы (алғашқыда Букингем сарайының алдында орналасқан) 1825 жылы IV Георгтың Наполеон соғыстарындағы Ұлыбританияның жеңістерін еске алу үшін жоспарланған. 1820-ші жылдардың екінші жартысында Орман және орман шаруашылығы комиссарлары мен король Гайд-парк пен оның айналасындағы аумақты бәсекелес еуропалық астаналардың сән-салтанатына сай етіп жаңарту қажеттігін, ал жаңа құрылымның мәні – жаңадан аяқталған Букингем сарайына жеңіспен жету болып табылады деп шешті. Жоба комитетінің төрағасы – Премьер-министр лорд Ливерпуль, ал оның кеңесшісі – Орман және орман шаруашылығы комиссарлары кеңесінің төрағасы Чарльз Арбутнот, жобаның сәулетшісі ретінде Децимус Бертонды таңдады. 1828 жылы Парламенттік арнайы комитетіне үкіметтің қоғамдық жұмыстарға жұмсаған шығындары туралы куәлік бергенде Арбутнот Бертонды «Регент паркі мен басқа жерлерде көргенімде, олардың сәулеттік әдемілігі мен дұрыстығы көзімді қуантқандықтан ұсынғанмын» деп түсіндірді. Мұндай ғимараттар үшін, классикалық стильде терезелер мен мұржалар қажет болғандықтан, бұрынғы үлгілер болған жоқ. Архитектура тарихшысы Гай Уильямстың пікірінше, «Бертонның артық элементтерге» және құйма темір қақпалар мен қоршауларға «ерекше ұқыппен қарауы» жоғары бағаланды. Комитет Бертонның классикалық экран, Букингем сарайына солтүстіктен жақындағандардың алдымен экраннан, содан кейін аркадан өтіп, солға бұрылып Конституция төбесінен төмен түсіп, Джон Нэштің Мрамор аркасы арқылы Букингем сарайының ауласына кіруге мүмкіндік беретін жеңіс аркасынан тұратын жобасын қабылдады. Бертонның Римдегі Тит аркасы үлгісінде жасалған триумф аркасының бастапқы дизайны, экранның орталық және бүйір бөліктерінің үлгісі болғандықтан, кейін салынған аркаға қарағанда техникалық тұрғыдан жақсырақ және экранмен үйлесімді болды. Алайда, Комитет бұл бастапқы дизайсты қабылдамады, олар Константин аркасы негізіндегі дизайнды қарастырды, Нэштің Мрамор аркасы осы арканың үлгісі болды, себебі ол жеткілікті түрде әсем емес еді. Одан әлдеқайда үлкен, Рим форумында табылған фрагмент үлгісіндегі дизайн 1826 жылдың 14 қаңтарында қабылданды және кейіннен қазіргі Веллингтон аркасы ретінде салынды.

Both the Wellington Arch and Marble Arch (originally sited in front of Buckingham Palace) were planned in 1825 by George IV to commemorate Britain's victories in the Napoleonic Wars. During the second half of the 1820s, the Commissioners of Woods and Forests and the King resolved that Hyde Park, and the area around it, should be renovated to match the splendour of rival European capital cities, and that the essence of the new arrangement would be a triumphal approach to the recently completed Buckingham Palace. The committee of the project, led by the Prime Minister, Lord Liverpool, and advised by Charles Arbuthnot, President of the Board of Commissioners of Woods and Forests, selected Decimus Burton as the project's architect. In 1828, when giving evidence to a Parliamentary Select Committee on the Government's spending on public works, Arbuthnot explained that he had nominated Burton "having seen in the Regent's Park, and elsewhere, works which pleased my eye, from their architectural beauty and correctness". There were no authoritative precedents for such buildings, which required windows and chimney stacks, in the classical style, and, in the opinion of architectural historian Guy Williams, "Burton's reticent treatment of the supernumerary features" and of the cast iron gates and railings was "greatly admired". and accepted Burton's consequent proposal for a sequence comprising a gateway and a classical screen, and a triumphal arch, which would enable those approaching Buckingham Palace from the north to ride or drive first through the screen and then through the arch, before turning left to descend Constitution Hill and enter the forecourt of Buckingham Palace through John Nash's Marble Arch. Burton's original design for the triumphal arch, which was modelled on the Arch of Titus at Rome, on which the central and side blocks of the Screen had been modelled, was more technically perfect, and coherent with the Screen, than that of the arch that was subsequently built: this original design, however, was rejected by the Committee – who had envisaged a design based on the Arch of Constantine, on which Nash's Marble Arch had been modelled – because it was not sufficiently ostentatious. which was much larger and modelled on a fragment found in the Roman Forum, which was accepted on 14 January 1826, and subsequently built as the present Wellington Arch.</blockquote>

Жеңіс аркасының мүсіні

Конституция төбесіндегі арка 1828 жылы қоғамдық құрылыс жұмыстарына мораторий салынғандықтан, сәндік мүсіндерсіз қалды. Оның орнына, Бертонның наразылығына қарамастан, Мэттью Коттс Уайт салған, мүсін комиссары және оның аздаған қолдаушыларының бірі, сэр Фредерик Тренч таңдаған, жақында қайтыс болған Джеймс Уайттың ұлы Артур Уэлслидің ескерткіш атты мүсіні орнатылды. Мэттью Коттс Уайтқа көп сын көрсетілді: Гай Уильямс оның «ерекше дарыны болмаған» дейді, ал Ф. М. О’Донахью Ұлттық биографиялық анықтамалықта «патшалық және басқа да ықпалды қолдаудың арқасында Уайт өзінің орташа қабілеттеріне сай келмейтін бедел мен тәжірибеге ие болды» деп жазды. Тренч және оның меценаты Джон Маннерс, 5-ші Ратланд герцогы, мүсіннің Хайд-парк бұрышындағы Бертонның триумф аркасының үстіне қойылатынын хабарлады. Бертон осы ұсынысқа қарсылығын «өзінің мінезіне сай, ашық және ызамен» жылдар бойы білдірді, себебі мүсін оның аркасын «бұзады», оған тым үлкен болады, сондай-ақ айналағы ауданды да бұзады, өйткені оны классикалық үлгіге қайшы, арканың астындағы жолға қатар емес, көлденең орнату қажет еді. Осыған жауап ретінде Бертонның шөбересі Фрэнсис Фейрон памфлет жазып, жариялады, онда арка басқа жерге көшірілген жағдайда Веллингтон мүсінін алып тастау қажеттігін айтты: Фейрон арканы «біржола оның көрінеусіз салмағынан босату керек» деп мәлімдеді. Кейін капитан Адриан Джонстың «Квадрига» мүсіні қойылды. Гай Уильямс пікірінше, Джонстың мүсіні Бертонның арқаға арналған мүсінідей әсем емес, бірақ ол Уайт мүсініне қарағанда аркамен үйлесімді, ал оның фигуралары, Уайт мүсінінен айырмасы, арканың астындағы жолмен сәйкес келеді. Бұл мүсін Еуропадағы ең ірі қола мүсін болып табылады. Букингем сарайы бағының шекарасы оңтүстікке жылжытылды және «Веллингтон герцогі алаңы» деп аталатын жаңа жол салынды, ол Арканы қамтитын кеңістікті Жасыл парктің қалған бөлігінен бөліп тұрды.

The arch at Constitution Hill was left devoid of decorative sculpture as a result of the moratorium in 1828 on public building work, and, instead, despite the absolute objection of Burton, was mounted with a monumental equestrian statue of Arthur Wellesley, 1st Duke of Wellington by Matthew Cotes Wyatt, the son of the then recently deceased James Wyatt, who had been selected by statue's commissioner, and one of its few subsequent advocates, Sir Frederick Trench. Matthew Cotes Wyatt has been heavily criticised: Guy Williams claims that he was "not noticeably talented", and F. M. O'Donoghue wrote in the Dictionary of National Biography that "thanks to royal and other influential patronage, Wyatt enjoyed a reputation and practice to which his mediocre abilities hardly entitled him". Trench, and his patron John Manners, 5th Duke of Rutland, had told the public subscribers that the statue would be placed on top of Burton's triumphal arch at Hyde Park Corner; Burton expressed his opposition to this proposal "as plainly and as vehemently as his nature allowed" consistently over successive years, because the statue would "disfigure" his arch, for which it was much too large, and the surrounding neighbourhood, because it would have to be placed, contrary to all classical precedent, across, instead of parallel with, the roadway under the arch. In response to this advocacy, Burton's great nephew Francis Fearon compiled and published a pamphlet that advocated the removal of the Wellington statue from the arch in the event of the removal of the arch to another location: Fearon contended that the arch should be "relieved once and for all of its unsightly load". was occupied by a Quadriga by Captain Adrian Jones. In Guy Williams' opinion Jones' statue is not nearly as elegant as Burton's designed statue intended for the arch, but it is more coherent with the arch than Wyatt's statue, and its figures, unlike those of Wyatt's statue, are aligned with the roadway under the arch. The statue is the largest bronze sculpture in Europe. The boundary of Buckingham Palace Garden was moved south, and a new road named Duke of Wellington Place was created; this separated the space containing the Arch from the rest of the Green Park.

Қоғамдық қолжетімділік

Арканың іші қуыс, және 1992 жылға дейін ол Лондонның ең кішкентай полиция станциясы болды. 1999 жылы Англия мұражайының меншігіне өткен арка, ақы төлеп кіретін жұртшылыққа ашық: арканың тарихын егжей-тегжейлі көрсететін үш қабатты көрмелер, көрме алаңы, және арканың екі жағындағы айналасына көрініс ашатын биік террасалар бар. Арканың бір жартысы 1961–1962 жылдары салынған Хайд Парк бұрышындағы жер асты жол өткелі үшін желдету шахтасы қызметін атқарады.