Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Альберт II (12 желтоқсан 1298 – 16 тамыз 1358), «Ақылды» немесе «Соқыр» атымен белгілі, Хабсбургтер әулетінің мүшесі, 1330 жылдан Австрия және Штирия герцогы, ал 1335 жылдан өмірінің соңына дейін Каринтия герцогы және Карниола маркграфы болды.
Albert II (12 December 1298 – 16 August 1358), known as the Wise or the Lame, a member of the House of Habsburg, was duke of Austria and Styria from 1330, as well as duke of Carinthia and margrave of Carniola from 1335 until his death.
Өмірбаян
Альберт II Германия королі Альберт I мен оның Каринтиялық әйелі, Гориция (Майнхардиндер) әулетінің мүшесі Елизаветаның кіші ұлы ретінде Швабиядағы Габсбургтер қамалында дүниеге келді. Ол бастапқыда діни мансапқа дайындалды және әлі кәмелетке толмаған болса да, 1313 жылы Пасау епископы болып сайланды. Алайда, қарсы кандидатпен бәсекелесуге тура келді және 1317 жылы лауазымнан бас тартты. 1330 жылы ағасы Фридрих Әділ қайтыс болғаннан кейін, аман қалған ұлдары Альберт II және Отто Қуанышты Австрия мен Штириядағы барлық Габсбургтер иеліктерінің бірлескен билеушілері болды. Альберт әйелінің мұрасы арқылы иеліктерін одан әрі кеңейте алды, ол Эльзас графтығы Пфирт және бірнеше қалалардан тұрды. Сонымен қатар, 1335 жылы анасының туған ағасы, Каринтия герцогі Генрих қайтыс болғаннан кейін, Альберт Каринтия герцогтігі мен Карниола маркасы бойынша талаптарын іске асыра алды. Ол император Людовик IV-тен иелік алды, бұл Богемия королі Иоанн Люксембургтің қарсы талаптарына қарсы болды. Еуропаның діни және әлеуметтік қайраткерлері арасында оның жоғары беделін ескере отырып, 1335 жылы Рим папасы Бенедикт XII одан император Людовикпен шіркеу арасындағы дауды реттеуді сұрады. Екі жылдан кейін, 1337 жылы Франция королі Филипп VI Виттельсбах императоры мен Англия королі Эдуард III-ге қарсы көмек сұрады. Бірақ Альберт Людовик 1347 жылы қайтыс болғанға дейін императорға адал болды, сондай-ақ Бавария герцогі Людовик V-тің жақын одақтасы болды. 1350 жылы Рудольф Брун әскерлері Рапперсвилль қамалын қиратқаннан кейін, австриялық герцог швейцариялық конфедерацияға қарсы жорық жасап, Цюрих қаласын қоршауға алды, бірақ нәтижеге қол жеткізе алмады. Австрияда герцог Альберт Венадағы Сент-Стефан соборында готикалық хордың құрылысын бастады, ол Альбертин хоры деп белгілі болды. Ол Габсбургтер жерлерінде мұрагерлік ережелерін алдын ала анықтау үшін "Альбертин үй ережесін" (Albertinische Hausordnung) құрды, бұл тұңғыш балаға басымдық беру принципіне негізделген. Ереже оның өлімінен кейін күшін жойғанымен, император Максимилиан тұсында қайта қабылданды. 1713 жылы Прагматикалық санкцияның бөлігі ретінде қабылданған Альбертин үй ережесі 1918 жылға дейін Австрияның негізгі заңдарының бірі болып қалды. Штирия өзінің (бұрынғы) конституциясын, "Тау кітабын" (Bergbüchel) оған қарызды, Каринтия үшін де осылай болды. Альберт полиартрит салдарынан уақытша денеге мүгедектікке ұшыраған болуы мүмкін (содан оның "Ақсақ Альберт" деген лақап аты шыққан), деген болжам бар. Алайда, бұл оның көптеген балаларының әкесі болуына кедергі келтірмеді, олардың алтауы балалық шақты өткерді. Альберт 1358 жылы Венада қайтыс болды және қазіргі Төменгі Австриядағы өзінің Gaming Charterhouse деп аталатын монастырында жерленді. 1782 жылы Иосиф II, Киелі Рим императоры Gaming Charterhouse-ты секуляризациялады, сол кезде Альберттің сүйегі жергілікті шіркеуге көшірілді. 1985 жылдың сәуірінде олар Габсбургтер әулеті басшысы Отто фон Габсбургтің әйелі Регина фон Габсбург және оның ұлы Карл фон Габсбург қатысқан салтанатты шарада Gaming Charterhouse-қа қайтарылды. Альберттің ережесіне сәйкес, оның үлкен ұлы Рудольф IV оның орнын басты, ал оның кіші әйелдері регенттер болып тағайындалды. Алайда, 1365 жылы Рудольф қайтыс болғаннан кейін, Габсбургтер жерлері 1379 жылғы Нюберг шарты бойынша Альберттің кіші ұлдары Альберт III және Леопольд III арасында бөлінді.
Albert II was born at Habsburg Castle in Swabia, a younger son of King Albert I of Germany and his wife Elizabeth of Carinthia, a member of the House of Gorizia (Meinhardiner). He initially prepared for an ecclesiastical career and, though still a minor, was elected Bishop of Passau in 1313. However, he had to rival with an opposing candidate and finally renounced the office in 1317. After the death of their elder brother Frederick the Fair in 1330, the surviving sons Albert II and Otto the Merry became joint rulers of all Habsburg dominions in Austria and Styria. Albert was able to further increase his possessions by the inheritance of his wife Joanna of Pfirt, which was made up of the Alsatian county of Pfirt and several cities. Furthermore, upon the death of his maternal uncle Duke Henry of Carinthia in 1335, Albert succeeded in establishing his claims on the Duchy of Carinthia and the March of Carniola, when he reached his enfeoffment by Emperor Louis IV against the claims raised by his mighty Luxembourg rival King John of Bohemia. Reflecting his high reputation among the secular and church leaders of Europe, in 1335 Pope Benedict XII asked him to mediate in the church's conflict with Emperor Louis. Two years later, King Philip VI of France 1337 asked him for help against the Wittelsbach emperor and King Edward III of England. Nevertheless, Albert remained faithful to the emperor until Louis' death in 1347; he also was a close ally of his son Duke Louis V of Bavaria. After the demolition of Rapperswil Castle by the forces of Rudolf Brun in 1350, the Austrian duke marched against the Swiss Confederacy and laid siege to the city of Zürich, though to no avail. In Austria, Duke Albert had the construction of the Gothic Choir begun in St. Stephen's Cathedral in Vienna, known as the Albertinian Choir. He established the "Albertinian House Rule" (Albertinische Hausordnung) to predetermine the rules of succession in the Habsburg lands according to the principle of primogeniture. Although the rule was disregarded after his death, it was re assumed under Emperor Maximilian. Adopted as part of the Pragmatic Sanction in 1713, the Albertinian House Rule effectively remained one of the basic laws of Austria until 1918. Styria owes him its (former) constitution, the so called "Mountain Book" (Bergbüchel); the same is true for Carinthia. It has been speculated that Albert had experienced temporal paralysis (explaining his nickname "Albert the Lame") caused by polyarthritis. If so, however, it did not prevent him from fathering numerous children, of whom six survived childhood. Albert died at Vienna in 1358 and was buried in a monastery of his own foundation, Gaming Charterhouse in present day Lower Austria. In 1782 the Gaming Charterhouse was secularized by Joseph II, Holy Roman Emperor; at that time Albert's remains were transferred to the local parish church. In April 1985 they were returned to the Gaming Charterhouse in a ceremony attended by Regina von Habsburg, wife of the Head of the House of Habsburg, Otto von Habsburg, as well as her son Karl von Habsburg. According to his House Rule, Albert was succeeded by his eldest son Rudolf IV whose younger brothers acted as regents. However, after Rudolf's death in 1365, the Habsburg lands were divided among Albert's younger sons Albert III and Leopold III by the 1379 Treaty of Neuberg.