Кіріспе

Ұлыбританияның сауда белгілері туралы заңдары Ұлыбританияда сауда белгілерін пайдалануды қорғайды. Сауда белгісі – бір тараптың өзін екіншісінен ажырату жолы. Бизнес әлемінде сауда белгісі өнімге немесе ұйымға бәсекелестер еліктей алмайтын ерекшелік береді. Сауда белгісі атау, сөз, сөз тіркесі, логотип, символ, дизайн, кескін, дыбыс, пішін, қолтаңба немесе осы элементтердің кез келген комбинациясы болуы мүмкін. Ұлыбритания заңдарында, АҚШ және Канададан басқа көптеген құқық жүйесі елдерінде, бұл термин "trade mark" (1994 жылғы Сауда белгілері заңындағыдай) деп, "trademark" деп емес, жазылады.

Берілген құқықтар

Тауар таңбасының иелері өз таңбаларын заң бұзушылыққа қарсы қорғауға құқылы. Мұндай қорғау үшін тауар таңбасы тіркелуі керек немесе белгілі бір кезең бойы қолданылып, жергілікті ерекшелікке ие болуы тиіс (Алдыңғы құқықтар). Тауар таңбасын қорғау мүмкіндігі тауар таңбаларының ұқсастығына, оларға қатысты тауарлар мен қызметтердің ұқсастығына және тауар таңбасының ерекшелік қасиеттеріне байланысты. Тіркелген тауар таңбасын сотта қорғау салыстырмалы түрде оңай. Тіркелмеген тауар таңбасы, егер бір тараптың тауарлары немесе қызметтері басқа тараптың тауарлары немесе қызметтерімен шатастыру тудыратын тәріздес ұсынылса, «өзге біреудің ісін имитациялау» құқығына сүйенеді. Соңғы кезде танымал тауар таңбаларына қатысты құқықтар кеңейтілді. 1994 жылғы «Тауар таңбалары туралы» заңда былай делінген: «Егер біреу сауда айналымында тіркелген тауар таңбамен толық сәйкес белгіні сол тауар таңбасы тіркелген тауарлар мен қызметтерге қатысты қолданса, ол тіркелген тауар таңбасын бұзады». Біреу тіркелген тауар таңбасын бұзуға болады, егер белгі ұқсас болса және тауарлар немесе қызметтер тіркелген тауарларға немесе қызметтерге ұқсас болса, сондай-ақ бұл жағдайда жұртшылық арасында шатастыру туындауы мүмкін болса. Сондай-ақ, егер біреу сауда айналымында тауар таңбасымен толық сәйкес немесе ұқсас белгіні қолданса, егер тауар таңбасы Ұлыбританияда танымал болса және оны негізсіз пайдалану тауар таңбасының ерекшелігіне немесе танымалдығына зиян келтірсе немесе одан тиімді пайдаланса, ол тіркелген тауар таңбасын бұзады.

Тауар таңбаларын тіркеу

Ұлыбританияда тауар таңбаларын тіркеу Ұлыбританияның Зияткерлік Меншік Ұйымы (UKIPO) арқылы жүзеге асырылады. Егер UKIPO тіркеуді қабылдаса, тауар таңбасының иесіне бірқатар эксклюзивті құқықтар беріледі. Бұл құқықтар иеленушіге тіркелген таңбамен толықтай немесе ұқсас өнімдерде таңбаның рұқсатсыз қолданылуын тоқтатуға мүмкіндік береді. UKIPO-ға тауар таңбасына өтінім берілген кезде, ұйым өтінімді қарап, ұсынылған тауар таңбасы тауар таңбасы болу үшін жеткілікті ерекшелікке ие ме екенін анықтайды. Тіркеу әдетте үш жарымнан төрт айға дейін уақыт алады. Дегенмен, ұқсас тіркелген тауар таңбаларының иелері немесе UKIPO-ның өзі таңбаның тіркелуіне қарсылық білдірсе, бұл мерзім едәуір ұзартылуы мүмкін. Тауар таңбасы тіркелгеннен кейін он жылға тізімде сақталады, одан кейін иесінің құқықтарын сақтау үшін оны жаңару қажет. Сондай-ақ, оның күші жойылуына да рұқсат етілуі мүмкін. Тауар таңбалары 45 класс өнімнің біріне немесе бірнешесіне тіркеледі. Оның ішінде 34 классы тауарларға, ал 11 классы қызметтерге арналған. Бұл класс өнімдерді функциялық ұқсастығы бойынша топтастырады және олар нөмірлерімен анықталады. Мысалы, гимнастикалық және спорттық тауарлардың бірнеше түрін тауар таңбасы ретінде тіркеу, тауар таңбаларын тіркеуші ұйым тарапынан "28-классқа" жатқызылады.

Тауар таңбасын тіркеу

UKIPO тауар белгілерін тіркеу үшін ұсынған кездегі негізгі қарсылықтарының көпшілігі, әдетте, белгінің "ерекшелігіне" байланысты болады. Өзінен-өзі ерекше белгіні тіркеу оңай, себебі оның бұрыннан берілген мағынасы жоқ. Мұндай белгілерді сөздіктерде кездестіре алмайсыз. Мұндай ерекше тауар белгісінің жақсы мысалы – iPod. Сөздікте бар сөздерді де тіркеуге болады. Бұл – қолданылу контексінде мағынасы жоқ, кездейсоқ таңбалар. Мысалы, Apple Computer немесе Apple Corps. Ұсыныстық тауар белгілері өнімнің ерекшелігін тікелей сипаттамайды, бірақ қиялға берілсе, онымен байланысты өнімді анықтауға болады. Мысалы, ColdSeal Windows. Сипаттамалық тауар белгілері өнімді сипаттайтын, сөздікте кездесетін сөздерді пайдаланады. Оларды тіркеу көбінесе қиын, және тіркеуші белгінің ұзақ мерзімді қолданылу арқылы ерекшеленгенін дәлелдеуі керек. Сипаттамалық белгілерді атауға немесе логотипке қосымша элементтер қосу арқылы ерекшелендіруге болады.

Сатып алынған ерекшелік

Сипаттамалық тауар белгісі "ерекшелену қабілетін" алған жағдайда ғана тіркелуге болады. Бұл оны пайдалану арқылы мүмкін, бірақ "ерекшелену қабілеті" жеткенін дәлелдеу көбінесе сату көрсеткіштері мен жарнамалық бюджеттерге сүйенеді.

Тіркеуден шығарулар

Көптеген елдер белгілі бір сөздер мен символдарды тіркеуге қабылдамайды. Оларға елдік таңбалар, тулар, патшалық белгілер және Олимпиада ойындарының сақиналары кіреді. Сонымен қатар, өнімнің шығу тегі туралы бұрмалаушылық тудыратын белгілер мен ұятты белгілерді тіркеу мүмкін емес.

Тарихи заңнама

1862 жылғы Тауар таңбалары заңы (25 және 26 Vict. c. 88) бойынша, егер "алдау ниетімен немесе алдауға мүмкіндік беру мақсатында" басқа біреудің тауар белгісін еліктеу қылмыстық құқық бұзушылық болып есептелді. 1875 жылғы Тауар таңбаларын тіркеу заңы (38 және 39 Vict. c. 91) қабылданды, ол алғаш рет Ұлыбританияның патенттік кеңсесінде тауар таңбаларын ресми тіркеуге мүмкіндік берді. Тіркеу тауар таңбасына меншік құқығының куәлігі ретінде қарастырылды және 1876 жылдың 1 қаңтарында таңбаларды тіркеу басталды. Алғаш тіркелген тауар белгісі – Басс сыра зауытының қызыл үшбұрышы болды. 1875 жылғы заңда тіркеуге жататын тауар белгісі "бір адамның немесе фирманың ерекше және айқын тәсілмен басылған құрылғысы, белгісі немесе атауы; немесе жеке тұлғаның немесе фирманың қолтаңбасы немесе оның көшірмесі; немесе ерекше табель немесе билет" деп анықталды. Дегенмен, заң қабылданғанға дейін (1875 жылдың тамызында) тауар белгісі ретінде қолданылған кез келген сөз немесе атау, осы талаптарға сәйкес келіп-келмесіне қарамастан, тіркеуге құқылы болды. 1883 жылғы Патенттер, дизайндар және тауар таңбалары заңы (46 және 47 Vict. c. 57) тауар таңбалары заңнамасын айтарлықтай өзгертіп, өтінім беру құнын төмендетті және алғаш рет "көп қолданылмаған сөздерді" және "брендтерді" жаңа таңбалар ретінде тіркеу мүмкіндігін енгізді. Содан кейін бірнеше маңызды тауар таңбалары заңдары қабылданды: 1885 жылғы Патенттер, дизайндар және тауар таңбалары (өзгерістер) заңы және 1905 жылғы Тауар таңбалары заңы (екеуі де тауар таңбасының анықтамасын нақтылады), 1914 жылғы Тауар таңбалары заңы, 1919 жылғы Тауар таңбалары заңы (тауар таңбалары тізілімін А және В бөліктеріне бөлді, олардың әрқайсысының тіркеу шарттары әртүрлі болды), 1937 жылғы Тауар таңбалары (өзгерістер) заңы және 1938 жылғы Тауар таңбалары заңы, ол 1994 жылғы Тауар таңбалары заңымен күшін жойғанға дейін қолданыста болды.

Соңғы заңнама

Қазіргі уақытта Ұлыбританиядағы сауда белгілері туралы заң – 1994 жылғы Сауда белгілері заңы, ол Еуропалық сауда белгілері директивасын ұлттық заңнамаға енгізеді. 2007 жылдың қазан айында Ұлыбританияның Зияткерлік Жеке Меншік Офисі (UKIPO) Ұлыбританияның ұлттық сауда белгісі өтінімдерін тексеру тәсілін түбегейлі түрде өзгертті. Бұрын Ұлыбританияның ұлттық сауда белгісі өтінімдері абсолютті (ерекшелену) және салыстырмалы (бұрынғы құқықтар) негіздер бойынша толық қарастырылатын. 2007 жылдың қазан айында, бұрынғы құқықтар бойынша өтінімдерді тексерудің бір бөлігі болған іздеу, 1994 жылғы Сауда белгілері заңының 8-тарабын күшіне енгізе отырып, Еуроодақтың сауда белгісі жүйесіне ұқсас консультативтік іздеуге айналды. Енді UKIPO бір жақты түрде, өзара қақтығыс тудыратын бұрынғы тіркелген немесе қаралып жатқан өтінім негізінде Ұлыбританияның ұлттық сауда белгісі өтінімін беруден бас тарта алмайды. Оның орнына, мұндай құқықтың иесі өтінім қарсылыққа жарнамаланған кезде оған қарсылық білдіруі керек. Дегенмен, UKIPO өтініш берушіге оның белгілерін қамтитын сілтемелер жіберілген жағдайда, қарсылық білдіруге көмектесу үшін кеңес беруді жалғастырады. 2008 жылдың 7 сәуірінен бастап өтініш берушілерге үдемелі өтінім беру процесі де қолжетімді. Ұлыбританияның жалпы құқығының кейбір аспектілері де сауда белгілеріне қатысты, ең бастысы – жалпы құқықтық құқық бұзушылық.