Кіріспе

Тауардың сыртқы түрінің ерекшеліктері

Сауда белгісінің визуальды келбеті – бұл тұтынушыларға тауардың қайдан шыққандығын көрсететін тауардың немесе оның қаптамасының (тіпті ғимарат дизайнының) сыртқы түрінің ерекшеліктері. Сауда белгісінің визуальды келбеті – бұл зияткерлік меншік құқығын қорғау заңдарының бір саласы болып табылатын сауда белгілері заңнамасының бір бөлігі.

Шолу

Сауда киімі – тауар таңбасын қорғаудың кеңейтілген түрі болып табылады, "[көбінесе] өнім қаптамасының дизайны мен пішіні. "Өнім конфигурациясы", яғни өнімнің өзінің дизайны мен пішіні де сауда киімінің бір түрі ретінде қарастырылуы мүмкін". Өнім конфигурациясы ерекше жағдайларда қолданылады, мысалы, өнім қаптама ішінде көрінетін болса (мысалы, ойыншық машина, оның қаптамасы коммерциялық дисплей үшін көлеңкелік қорап қызметін атқарады – мұндай жиынтық көрініс сауда киімі болып саналады) немесе қаптама өнімнің бір бөлігі болған жағдайда (мысалы, сусынның бөтелкасы және оның ішіндегісі сауда киімі болып табылады, бірақ бөтелка өнімнің бір бөлігі болып есептеледі және мазмұны бар болғанша тұтынушы үшін құндылығын сақтайды). Патенттік құқықтан басқа барлық зияткерлік меншік құқығы сияқты, сауда киімі мен тауар таңбасының басқа элементтері функционалдық ерекшеліктерге байланысты шектеулерге жатады (мысалы, тұтқаны қорғауға болмайды, бірақ ол белгілі бір сауда киімінің тұтқасының нақты көшірмелерін жасауға жол бермейтін ерекшеліктерді қамтуы мүмкін). Қаптаманың қай элементтері қаптаманың негізгі функциясына тән екені мәселесі туындайды. АҚШ-та Ланхам заңы сауда киімін, егер ол тауар таңбасы сияқты бірдей көзді анықтау функциясын атқаратын болса, қорғайды. Сауда киімін тауар таңбасы ретінде тіркеуге болады, бірақ көптеген сауда киімдері мен өнім конфигурациялары практикалық себептерге байланысты тіркеусіз, Getup, қаптама, бизнес-стратегия, маркетингтік тәсілдер, жарнамалық тақырыптар және т.б. бойынша қорғалады. Бұлар өткізу кезінде шатасу тудырмау арқылы да қорғалуы мүмкін.

Америка Құрама Штаттары

Сауда белгісінің визуальды стилін қорғау мақсаты – тұтынушыларды басқа өнімдерді құмартуға арналған өнімдердің қаптамасы немесе сыртқы түрінен қорғау; тұтынушының бір өнімді басқасы деп қателесіп сатып алуына кедері келтіру. Мысалы, журнал мұқабасының дизайны, мексикалық стильдегі мейрамханалар желісінің интерьері мен декорациясы, шарап дүкенінде шарап бөтелкелерін орналастыру тәсілі де осыған жатады.

Ресми тіркеу

Кәсіпорынның киім-кешегі Патенттік бюрода (ПБ) Негізгі тіркелімде немесе Қосымша тіркелімде тіркелуі мүмкін. Заңмен қорғалу үшін тіркеу міндетті емес, бірақ тіркеу бірнеше артықшылықтар береді. Негізгі тіркелімде тіркеуші бүкіл елде конструктивті пайдалану және конструктивті хабардар ету құқығын алады, бұл басқаларға осы тіркеушінің киім-кешегін пайдалануға немесе тіркеуге (тіркеуге дау айтусыз) кедергі келтіреді. Сонымен қатар, Негізгі тіркелімге тіркелген тұлға бес жылдан кейін даусыз мәртебеге ие болады, бұл басқа тараптың тіркеуге шағымдану мүмкіндігін азайтады. Қосымша тіркелімге тіркеу тіркеушіге өзінің киім-кешегін шетелдерде қорғауға мүмкіндік береді, бірақ бұл қорғау АҚШ-тағы Негізгі тіркелімдегі қорғаудан әлдеқайда шектеулі.

Заңдық талаптар

Кәсіптік киімге қорғау алу қиынға соғуы мүмкін, себебі өтініш берушілер дизайнның тұтынушылар үшін ерекше мағынаға ие екенін және функционалдық қағидалармен одан әрі шектелетінін дәлелдеуі тиіс.

Функционалдылығы

Ланхам заңы бойынша негізгі тіркелімге тіркелу үшін немесе жалпы құқық бойынша қорғау алу үшін, сауда белгісінің сыртқы түрі "функционалды" болмауы керек. Яғни, нақты сауда белгісінің сыртқы түрін құрайтын пішіндердің, дизайнның, түстердің немесе материалдардың жиынтығы тұтынушының санасында танымалдылықты қалыптастырудан басқа қандай да бір пайдалы функцияны атқаруы тиіс емес. Мысалы, егер тұтынушылар желге төзімді жол белгілерінің ерекше серпімді дизайнын нақты бір компаниямен байланыстырған болса да, бұл серпімді дизайн сауда белгісі ретінде қорғауға жарамайды, себебі серпімдердің қызметі – қатты желге төзу. "Функционалды" деп есептелетін нәрсе қорғауға тырысылатын нақты өнімге немесе нысанға байланысты. Мысалы, киімнің қызыл түсі функционалды болмауы мүмкін (демек, қорғалатын сауда белгісінің бір бөлігі бола алмайды), ал тоқтау белгісіндегі сол түс функционалды болады, өйткені қызыл түс жүргізушілерді ескерту қызметін атқарады (демек, қорғалатын сауда белгісінің бір бөлігі емес).

Айырмашылығы

Ланхам заңы бойынша негізгі тіркелімге немесе жалпы құқық қорғауына қол жеткізу үшін, сауда белгісінің сыртқы түрі "ерекше" болуы керек. Бұл тұтынушылардың белгілі бір сауда белгісінің сыртқы түрін өнімнің көзін анықтаушы ретінде қабылдауымен түсіндіріледі. Екіншілік мағына арқылы ерекшелену дегеніміз, сауда белгісінің сыртқы түрі бастапқыда ерекше болмаса да, нарықта оның қолданылуы ("сауда белгісінің" жақсы беделі) тұтынушының санасында осы сауда белгісінің сыртқы түрі мен өнімнің көзі арасында байланыс тудырады. Қазіргі уақытта заң дамып келе жатқандықтан, өнімнің қаптамасы (оның ішінде ғимараттың интерьері сияқты жалпылама түсініктердегі қаптама) өзіндік ерекшелікке ие болуы мүмкін. Сот мәселеге қатысты нақты фактілерді зерттемес бұрын түпкілікті шешім қабылдамаса да, егер талапкердің авторлық құқықтарының талаптары осы бөліктерді қамтымаса, веб-сайттардың сыртқы түрі мен сезімі сауда белгісінің сыртқы түрі ретінде қорғалуы мүмкін деп шешті. SG Services, Inc. v. God's Girls, Inc. ісінде Орегон округінің АҚШ округтік соты талапкердің веб-сайтына сауда белгісінің сыртқы түрінің қорғалуын жоққа шығарды, өйткені талапкер веб-сайттың функционалды емес немесе ерекше екенін дәлелдемеді. Бұл сот ісі, сот веб-сайттардың сауда белгісінің сыртқы түріне қорғау қарастыруға дайын екенін көрсетсе де, осы істе қорғау табылған жоқ. Дегенмен, SG Services соты веб-сайттың жалпы "сыртқы түрі мен сезімін" қарастырмады, керісінше, талапкердің бұзылған деп айтқан веб-сайттың нақты сипаттамаларына (мысалы, түсіне) назар аударды. Веб-сайттарды сауда белгісінің сыртқы түрі ретінде қорғаудың болашағы әлі де белгісіз, бірақ бұл мәселеге көп көңіл бөлінді және соттар мен тараптар үшін одан әрі дамитын сала болып қалуы мүмкін.

Қытай

Қытай заңдары сауда белгісінің түсінігін мойындамаса да, Адилетсіз бәсекеге қарсы заң (反不正当竞争法) «жақсы танымал тауардың» қаптамасын, әшекейлеуін немесе сыртқы көрінісін қорғайды; бұл ереже сауда белгісін қорғауға ұқсас қызмет атқарады.