Бизнес құпиялары: Бәсекелестік артықшылығын сақтау жолдары

Кіріспе

Бәсекелестік артықшылықты алу немесе сақтау үшін құпия сақталатын бизнес ақпараты.

Коммерциялық құпиялар – бұл формулаларды, тәжірибелерді, процестерді, дизайндарды, құралдарды, үлгілерді немесе ақпаратты жинауды қамтитын зияткерлік меншіктің бір түрі. Олардың экономикалық құндылығы бар, себебі олар басқаларға жалпыға белгілі емес немесе оңай анықталмайды, сондай-ақ иесі оларды құпия сақтау үшін қажетті шаралар қолданады. Зияткерлік меншік заңнамасы коммерциялық құпияның иесіне басқаларға оны жариялауға тыйым салуға құқық береді. Кейбір елдерде коммерциялық құпиялар құпия ақпарат деп аталады.

Құны

Кәсіптік құпиялар – компанияның зияткерлік меншігінің маңызды, бірақ көзге көрінбейтін құрамы. Олардың компанияның нарықтық капитализациясы арқылы өлшенетін құнына тигізетін үлесі зор болуы мүмкін. Көзге көрінбейтін болғандықтан, осы үлесті анықтау қиын. Дегенмен, зерттеулер көрсетіп тұрғандай, кәсіптік құпияларға қатысты заңнамадағы өзгерістер бизнестің Ғылым-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстарға (ҒЗТЖ) және патенттерге жұмсайтын шығындарына әсер етеді. Бұл зерттеулер кәсіптік құпияның құндылығын жанама түрде дәлелдейді.

Қорғау

Интеллектуалдық меншік құқығынан өзгеше, коммерциялық құпиялар, анықтамасы бойынша, жалпыға жарияланбайды. Керісінше, коммерциялық құпиялардың иелері осы ақпаратты бәсекелестерден қорғау үшін арнайы рәсімдер енгізеді, сондай-ақ технологиялық және құқықтық қауіпсіздік шараларын қолданады. Коммерциялық құпияларға қатысты даулардың ең көп кездесетін себебі – бұрынғы қызметкерлердің бәсекелес компанияға жұмысқа өтуі және олардың бұрынғы жұмыс берушісіне тиесілі құнды құпия ақпаратты алып кеткені немесе пайдаланғаны күдікті болуы. Құқықтық қорғау құралдарына құпиялылық туралы келісімдер (NDA), авторлық шарттар және бәсекелестікке тыйым салатын шарттар жатады. Яғни, коммерциялық құпияны сақтаушымен жұмыс істеу мүмкіндігіне ие болу үшін қызметкер болашақ жұмыс берушісінің меншік құқығындағы ақпаратын жарияламауға, жұмыс кезінде жасалған (немесе шарт бойынша) интеллектуалдық еңбек пен өнімдерге меншік құқығын тапсыруға немесе беруге, сондай-ақ белгілі бір мерзімге (кейде белгілі бір географиялық аймақта) бәсекелестікке жұмыс істемеуге келіседі. Келісімді бұзу әдетте ауыр қаржылық санкцияларға алып келеді, бұл коммерциялық құпияны ашуға қарсы ынталандырады. Коммерциялық құпияны қорғау үшін сот арқылы шаралар қолдануға болады, оның ішінде құпиялылықты бұзуға тыйым салу, материалдық залапты өтеу, ал кейбір жағдайларда – залапты өтеу және адвокаттық қызмет ақысын төлеу де қарастырылады. Көрінеу емес жағдайларда, «Коммерциялық құпияларды қорғау туралы» заңға (DTSA) сәйкес сотқа коммерциялық құпияны тарату немесе жариялауды болдырмау үшін мүлікті тәркілеуге рұқсат беріледі. Коммерциялық құпияны иеленуші басқа тараптардан, мысалы, жеткізушілерден, лицензия алушылардан және директорлар кеңесінің мүшелерінен де ұқсас келісімдерді талап ете алады. Компания өзінің құпия ақпаратын NDA, авторлық шарттар және бәсекелестікке тыйым салатын шарттар арқылы қорғай алады (жұмыс құқығының шектеулеріне бағынып, географиялық және уақыт бойынша ақылға қонымды шектеулерді сақтай отырып), бұл шарттар құпия ақпаратқа монополия құруға мүмкіндік береді, ол патент немесе авторлық құқық сияқты мерзімі бітіп қалмайды. Дегенмен, тіркелген зияткерлік меншік құқығымен байланысты ресми қорғаудың жоқтығы үшінші тарапқа, егер ол қол қойылған келісіммен байланысты болмаса, құпия ақпаратты өздігінен көшіруге және пайдалануға кедергі келтірмейді, мысалы, кері инженерия арқылы. Сондықтан, құпия формулалар сияқты коммерциялық құпиялар көбінесе кілттік ақпаратты сенімді бірнеше адамға ғана шектеу арқылы қорғалады. Коммерциялық құпиялармен қорғалатын өнімдердің танымал мысалдары – Chartreuse ликері және Coca-Cola. Коммерциялық құпияларды қорғау қағипта жүзеге асырыла алатындықтан, ол патенттік қорғаудан және басқа да тіркелген зияткерлік меншік құқықтарынан, олардың мерзімі шектеулі, артықшылықты ұсынуы мүмкін. Мысалы, Coca-Cola компаниясы Coca-Cola формуласына патент алған жоқ және оны патентпен қамтамасыз етілген 20 жылдан әлдеқайда ұзақ жылдар бойы қорғай алды. Шындығында, Coca-Cola кем дегенде екі судьяның бұйрығына қарамастан өзінің коммерциялық құпиясын ашудан бас тартты.

In contrast to registered intellectual property, trade secrets are, by definition, not disclosed to the world at large. Instead, owners of trade secrets seek to protect trade secret information from competitors by instituting special procedures for handling it, as well as implementing both technological and legal security measures. The most common reason for trade secret disputes to arise is when former employees of trade secret bearing companies leave to work for a competitor and are suspected of taking or using valuable confidential information belonging to their former employer. Legal protections include non disclosure agreements (NDAs), and work for hire and non compete clauses. In other words, in exchange for an opportunity to be employed by the holder of secrets, an employee may agree to not reveal their prospective employer's proprietary information, to surrender or assign to their employer ownership rights to intellectual work and work products produced during the course (or as a condition) of employment, and to not work for a competitor for a given period of time (sometimes within a given geographic region). Violating the agreement generally carries the possibility of heavy financial penalties, thus disincentivizing the revealing of trade secrets. Trade secret information can be protected through legal action including an injunction preventing breaches of confidentiality, monetary damages, and, in some instances, punitive damages and attorneys’ fees too. In extraordinary circumstances, an ex parte seizure under the Defend Trade Secrets Act (DTSA) also allows for the court to seize property to prevent the propagation or dissemination of the trade secret. A holder of a trade secret may also require similar agreements from other parties, such as vendors, licensees, and board members. As a company can protect its confidential information through NDA, work for hire, and non compete contracts with its stakeholders (within the constraints of employment law, including only restraint that is reasonable in geographic and time scope), these protective contractual measures effectively create a monopoly on secret information that does not expire as would a patent or copyright. The lack of formal protection associated with registered intellectual property rights, however, means that a third party not bound by a signed agreement is not prevented from independently duplicating and using the secret information once it is discovered, such as through reverse engineering. Therefore, trade secrets such as secret formulae are often protected by restricting the key information to a few trusted individuals. Famous examples of products protected by trade secrets are Chartreuse liqueur and Coca Cola. Because protection of trade secrets can, in principle, extend indefinitely, it may provide an advantage over patent protection and other registered intellectual property rights, which last for a limited duration. For example, the Coca Cola company has no patent for the formula of Coca Cola and has been effective in protecting it for many more years than the 20 years of protection that a patent would have provided. In fact, Coca Cola refused to reveal its trade secret under at least two judges' orders.

Қайырымдылық

Компаниялар көбінесе кері инженерияның заңды әдістері немесе қызметкерлерді тартып алу, сондай-ақ өнеркәсіптік шпионаж сияқты заңсыз әдістер арқылы бір-бірінің коммерциялық құпияларын анықтауға тырысады. Өнеркәсіптік шпионаж әрекеттері көбінесе заңсыз болып табылады және олар үшін қатал жазалар қарастырылған. Осы заңсыздықтың коммерциялық құпияларға қатысты заңдағы маңызы мынада: егер коммерциялық құпия дұрыс емес жолмен алынса (бұл "заңсыз жолмен" деген ұғымнан кеңірек, бірақ оны қамтиды), онда құпия көбінесе заңсыз алынған деп есептеледі. Осылайша, егер коммерциялық құпия өнеркәсіптік шпионаж арқылы алынған болса, оны алған адам оны дұрыс емес жолмен алғаны үшін заңдық жауапкершілікке тартылуы мүмкін. Дегенмен, коммерциялық құпияның иесі осындай шпионажға қарсы белгілі бір деңгейде қорғануға міндетті, өйткені көптеген коммерциялық құпияларды сақтау жүйелерінде, егер құпияны сақтау үшін тиісті шаралар қабылданбаса, онда коммерциялық құпия деп есептелмейді.

Тарих

А. Артур Шиллерден басталатын зерттеушілер сауда құпиялары рим заңы бойынша actio servi corrupti деп аталатын талап арқылы қорғалған деп мәлімдейді, ол «құлды бұзу әрекеті» (немесе қызметкерге зиян келтіру әрекеті) ретінде түсіндіріледі. Рим заңы былай сипатталады: [Римде] белгі немесе фирмалық атау иесі actio servi corrupti арқылы бәсекелес тараптан заңсыз пайдаланудан қорғалған, римдік юристтер бұл арқылы жеке құқық шараларымен коммерциялық көмек көрсеткен. «Жазушының пікірінше [Шиллердің сөзіне сәйкес], егер коммерциялық қажеттіліктерді қанағаттандыру үшін түрлі жеке шаралар қолжетімді болса, мемлекет қазіргідей әрекет етеді». Сауда құпиясы заңының рим заңына қатысты екендігі туралы ұсыныс 1929 жылы «Сауда құпиялары және рим заңы: Actio Servi Corrupti» атты Колумбия құқық журналында жарияланған, және Шиллердің «Рим заңындағы американдық тәжірибе» 1 (1971) еңбегінде қайта жарияланды. «Сауда құпиялары және рим заңы: Миф жоққа шығарылды», 19 бетке қараңыз. Алайда, Джорджия университетінің құқық мектебінің профессоры Алан Уотсон «Сауда құпиялары және рим заңы: Миф жоққа шығарылды» еңбегінде actio servi corrupti сауда құпияларын қорғау үшін қолданылмағанын дәлелдеді. Ол былай түсіндірді: «Шиллер не болғанын дұрыс түсінбеген. Actio servi corrupti, мүмкін, немесе ықтимал, сауда құпияларын және басқа да ұқсас коммерциялық мүдделерді қорғау үшін қолданылуы мүмкін. Бірақ оның мақсаты олай емес, көбінесе кездейсоқ нәтиже болды. Бірақ осы шараның осылай қолданылғанына ешқандай дәлел жоқ. Осы тұрғыдан actio servi corrupti ерекше емес. Ұрлық, мүлікке зиян келтіру, сақтау және мүлікті қайтару сияқты көптеген жеке құқық шараларына да осы айтуға болады. Олардың барлығы, менің ойымша, сауда құпияларын қорғау үшін қолданылуы мүмкін, бірақ мұндай қолданысқа ешқандай дәлел жоқ. Римдік actio servi corrupti-ді сауда құпияларын және басқа да коммерциялық мүдделерді қорғау үшін қазіргі заманғы заңның баламасы ретінде қарастыру абсурд. және АҚШ-та 1837 жылы Викери Велчке қарсы істе. Бұл істер заманауи сауда құпиясы түсінігіне негізделген алғашқы жалпы құқықтық негіздерді қамтыса да, ешқайсысы да тыйым салу шараларын қамтыған жоқ, тек зиянды өтеу туралы болды. АҚШ-та 1866 жылы Тейлор Бланшардқа қарсы іске дейін осылай болды. Сауда құпиясы заңы АҚШ-та штаттық заңдардың әртүрлі жиынтығы ретінде дамыды. 1939 жылы Америка құқық институты «Деликттер туралы қайта қарауды» жариялады, ол штаттардағы сауда құпиясы заңдарының жиынтығын қамтиды және ғасырдың соңына дейін негізгі дереккөз болып қызмет етті. 2013 жылдың өзінде тек төрт штат – Массачусетс, Нью-Джерси, Нью-Йорк және Техас – Рестаментке негізгі басшылық ретінде (штаттық сот практикасынан басқа) сүйенді. Соңғы уақытта сауда құпиясы доктринасы компания басшыларының бәсекеге қабілетті құнды, жеке ақпаратын «басшылық сауда құпиялары» деп аталатын түсінік бойынша қорғауы керек деген теория пайда болды.

Commentators starting with A. Arthur Schiller assert that trade secrets were protected under Roman law by a claim known as actio servi corrupti, interpreted as an "action for making a slave worse" (or an action for corrupting a servant). The Roman law is described as follows:

[T]he Roman owner of a mark or firm name was legally protected against unfair usage by a competitor through the actio servi corrupti which the Roman jurists used to grant commercial relief under the guise of private law actions. "If, as the writer believes [writes Schiller], various private cases of action were available in satisfying commercial needs, the state was acting in exactly the same fashion as it does at the present day." The suggestion that trade secret law has its roots in Roman law was introduced in 1929 in a Columbia Law Review article called "Trade Secrets and the Roman Law: The Actio Servi Corrupti", which has been reproduced in Schiller's, An American Experience in Roman Law 1 (1971). See Trade Secrets and Roman Law: The Myth Exploded, at 19. However, the University of Georgia Law School professor Alan Watson argued in Trade Secrets and Roman Law: The Myth Exploded that the actio servi corrupti was not used to protect trade secrets. Rather, he explained:

<blockquote>Schiller is sadly mistaken as to what was going on. The actio servi corrupti presumably or possibly could be used to protect trade secrets and other similar commercial interests. That was not its purpose and was, at most, an incidental spin off. But there is not the slightest evidence that the action was ever so used. In this regard the actio servi corrupti is not unique. Exactly the same can be said of many private law actions including those for theft, damage to property, deposit, and production of property. All of these could, I suppose, be used to protect trade secrets, etc., but there is no evidence they were. It is bizarre to see any degree the Roman actio servi corrupti as the counterpart of modern law for the protection of trade secrets and other such commercial interests. and in the United States in 1837 in Vickery v. Welch. While those cases involved the first known common law causes of action based on a modern concept of trade secret laws, neither involved injunctive relief; rather, they involved damages only. while in the United States, it took until the 1866 case Taylor v. Blanchard. Trade secrets law continued to evolve throughout the United States as a hodgepodge of state laws. In 1939, the American Law Institute issued the Restatement of Torts, containing a summary of trade secret laws across states, which served as the primary resource until the latter part of the century. As of 2013, however, only four states—Massachusetts, New Jersey, New York, and Texas—still rely on the Restatement as their primary source of guidance (other than their body of state case law). It has also been recently theorized that the doctrine of trade secrets should protect competitively valuable, personal information of company executives, in a concept known as "executive trade secrets".

Басқа зияткерлік меншік заңдарымен салыстыру

Құрама Штаттарда коммерциялық құпиялар патенттер мен тауар таңбалары сияқты заңмен бірдей түрде қорғалмайды. Тарихи тұрғыдан алғанда, тауар таңбалары мен патенттер федералды заңдар бойынша қорғалады, тиісінше Ланхам заңы мен Патент заңы, ал сауда құпиялары көбінесе штаттық заңдармен қорғалады, және көптеген штаттар Бірыңғай сауда құпиялары туралы заңды (UTSA) қабылдады, Массачусетс, Нью-Йорк және Солтүстік Каролинадан басқа. Алайда, 2016 жылдан бастап бұл жағдай «Сауда құпияларын қорғау туралы» заңның (DTSA) қабылдануымен өзгерді, бұл коммерциялық құпияларды федералды заң бойынша да қорғауға мүмкіндік берді. Патенттер мен тауар таңбаларының бір жағынан, ал сауда құпияларының екінші жағынан арасындағы айырмашылықтардың бірі – сауда құпиясы тек иесі ақпаратты құпия ретінде қорғау үшін тиісті шаралар қолданған жағдайда ғана қорғалады (бағ. (3)(А)). Елдердің тауар таңбаларына қатысты саясаты әртүрлі. Егер таңба белгілі бір қорғау стандарттарына сәйкес келсе, тауар таңбалары көбінесе басқа қолданыстар тұтынушыларды тауардың шығу тегі немесе сипаты туралы шатастыруы мүмкін болғандықтан, бұзылудан қорғалады, өйткені таңба белгілі бір жеткізушімен байланыстырылған. Осыған ұқсас мәселелер қызметтік таңбалар мен тауарлық киімге де қатысты. Тауар таңбасы тұтынушыларға «ашылғанша» қорғауға ие болмайды (quа trade mark), себебі тек сонда ғана тұтынушылар оны жеткізушімен немесе көзбен қажетті түрде байланыстыра алады. (Компания белгілі бір тауар таңбасын пайдалануды жоспарласа, бұл таңба іс жүзінде жария етілмейінше, оны сауда құпиясы ретінде қорғауға болады.) АҚШ заңына сәйкес тауар таңбасын алу үшін, оны «саудада» пайдалану жеткілікті. АҚШ-та тауар таңбасын федералды және штаттық деңгейде тіркеуге болады. Тауар таңбаларын тіркеу кейбір артықшылықтар береді, соның ішінде кейбір жағдайларда күшейтілген қорғау, бірақ қорғау алу үшін тіркеу міндетті емес. Көбінесе патент өтініші бергеннен кейін өнертабыс жақсартылып, қосымша ақпарат алынады. Бұл қосымша ақпараттың ешқайсысы патенттік өтінім беру процесінде жарияланбауы керек, сондықтан оны сауда құпиясы ретінде сақтауға болады. Бұл жарияланбаған ақпарат көбінесе патенттің коммерциялық тиімділігін арттырады. Көптеген патенттік лицензиялар өнертапқышқа өздерінің барлық сауда құпияларын ашуды талап ететін шарттарды қамтиды, ал патенттік лицензиарлар патентті лицензиялау кезінде құпиялылықты сақтау үшін сақ болуы керек, мысалы құпиялылық туралы келісімшартты пайдалану арқылы. Патенттермен салыстырғанда, сауда құпияларының артықшылықтары – сауда құпиясы уақытпен шектелмейді (ол «құпия көпшілікке жарияланбағанша белгісіз мерзімге дейін жалғасады», ал патент белгілі бір уақытқа ғана қолданылады, содан кейін басқалар өнертабысты еркін көшіре алады), сауда құпиясын тіркеуге шығын кетпейді, ол дереу күшіне енеді, ешқандай формальды талаптарды орындауды қажет етпейді және өнертабысты көпшілікке жариялауды білдірмейді.

In the United States, trade secrets are not protected by law in the same way as patents or trademarks. Historically, trademarks and patents are protected under federal statutes, the Lanham Act and Patent Act, respectively, while trade secrets are usually protected under state laws, and most states have enacted the Uniform Trade Secrets Act (UTSA), except for Massachusetts, New York, and North Carolina. However, since 2016 this situation changed with the enactment of the Defend Trade Secrets Act (DTSA), making trade secrets also protectable under federal law. One of the differences between patents and trademarks, on the one hand, and trade secrets, on the other, is that a trade secret is protected only when the owner has taken reasonable measures to protect the information as a secret (see (3)(A)). Nations have different trademark policies. Assuming the mark in question meets certain other standards of protectibility, trademarks are generally protected from infringement on the grounds that other uses might confuse consumers as to the origin or nature of the goods once the mark has been associated with a particular supplier. Similar considerations apply to service marks and trade dress. By definition, a trademark enjoys no protection (qua trademark) until and unless it is "disclosed" to consumers, for only then are consumers able to associate it with a supplier or source in the requisite manner. (That a company plans to use a certain trademark might itself be protectable as a trade secret, however, until the mark is actually made public.) To acquire a trademark rights under U. S. law, one must simply use the mark "in commerce". It is possible to register a trademark in the United States, both at the federal and state levels. Registration of trademarks confers some advantages, including stronger protection in certain respects, but registration is not required in order to get protection. Often, an invention will be improved after filing of the patent application, and additional information will be learned. None of that additional information must be disclosed through the patent application process, and it may thus be kept as a trade secret. That nondisclosed information will often increase the commercial viability of the patent. Most patent licenses include clauses that require the inventor to disclose any trade secrets they have, and patent licensors must be careful to maintain their trade secrets while licensing a patent through such means as the use of a non disclosure agreement. Compared to patents, the advantages of trade secrets are that a trade secret is not time limited (it "continues indefinitely as long as the secret is not revealed to the public", whereas a patent is only in force for a specified time, after which others may freely copy the invention), a trade secret does not imply any registration costs, has an immediate effect, does not require compliance with any formalities, and does not imply any disclosure of the invention to the public.

Сын

Кәсіптік құпияны сақтау ережелері, тұтыну өнімдеріндегі химиялық заттардың құрамын жасырып, коммерциялық құпия иелеріне әлеуетті зиянды және уытты заттардың бар екенін жасыруға мүмкіндік береді деп сынға ұшырады. Бұл ретте, қоғамға мұндай өнімдердің қауіпсіздігі туралы толық ақпарат берілмейді, ал бәсекелестер олардың химиялық құрамын талдауға жақсы мүмкіндік алады. 2004 жылы Ұлттық экологиялық қор 40 әдеттегі тұтыну өнімін сынап көрді, олардың жартысынан астамында өнімнің қаптамасында көрсетілмеген уытты заттар табылды. Сондықтан, кәсіптік құпия туралы заңдар зерттеу және әзірлеме жұмыстарын эксклюзивті қамтамасыз етіп, компанияларды жаңалықтарға ұмтылдырса да, білімнің таралуын шектеу экономикалық өсуге зиян келтіруі мүмкін.

Істер

Data General Corp. компаниясы Digital Computer Controls, Inc. компаниясына қарсы, 297 A.2d 433 (Del. Ch. 1971): жобалау құжаттарының қорғалуы және ашыққа шығарылуы. Rivendell Forest Prods. компаниясы Georgia Pacific Corp. компаниясына қарсы, 28 F.3d 1042: кәсіптік құпиялар және бағдарламалық жүйелер. IBM v. Papermaster (No. 08 9078, 2008 U.S. Dist): Марк Пэпермастердің 2008 жылы IBM-ден Apple компьютеріне өтуі. Du Pont de Nemours and Company компаниясы Kolon Industries Incorporated компаниясына қарсы, No 10 1103, 10 1275. АҚШ-тың 4-ші округтік апелляциялық соты. 2010 жылғы 26 қазанда талқыланып, 2011 жылғы 11 наурызда шешім шығарылды. Кевлар талшығына қатысты кәсіптік құпиялар ісі, нәтижесінде DuPont компаниясына ~920 миллион АҚШ доллары сыйақы берілді. Silvaco Data Systems v. Intel Corp. бағдарламалық қамтамасының нысандық кодының болуы кәсіптік құпияларды заңсыз пайдалануға әкелуі мүмкін бе деген мәселені қарастырды. Christou v. Beatport, LLC MySpace профильдерінің кәсіптік құпиялар ретінде сақталуы мүмкін екенін анықтады.