Кіріспе
Жаңа Зеландиялық кино өнерпаз (1966 жылы туған)
Эндрю Ральф Адамсон (1 желтоқсан 1966 жылы туған) – Жаңа Зеландияның кинорежиссері, продюсері, сценарисі және аниматоры. Ол DreamWorks анимациялық фильмдері «Шрек» (2001) және оның жалғасы «Шрек 2» (2004) фильмдерін режиссерлік еткенімен танымал, екеуі де Уильям Стейгтің осы аттас кітабы негізінде түсірілген. Ол «Шрек 2» үшін «Оскар» сыйлығына үміткер болған. Сонымен қатар, ол С.С. Льюис романдары бойынша түсірілген «Нарния жылнамасы: Арыстан, Қар ханшайымы және Гардероб» (2005) және оның жалғасы «Нарния жылнамасы: Принц Каспиан» (2008) фильмдерін режиссерлік етіп, сценарийін жазған.
Жеке өмір
Адамсонның ата-анасы үй шаруасымен айналысқан және компьютер инженері болған. Жаңа Зеландияда дүниеге келген Адамсон он бір жасында ата-анасымен бірге Папуа-Жаңа Гвинеяға көшіп кетті. Ол жеті жылдан соң Оклендке қайтып келді. 24 жасында Сан-Францискоға көшіп, уақытын сол қала мен Лос-Анджелес арасында бөліп өткізді. "Нарния" фильмдерін жасағаннан кейін ол Жаңа Зеландияға қоныстанды. Адамсонның екі баласы бар.
Мансап
Адамсон сәулетші болғысы келді, бірақ автокөлік апатынан кейін университетке түсу мерзімін өткізіп алды. Ол Pacific Data Images компаниясына АҚШ-та жұмыс істеуге шақырылды. Компания Лос-Анджелесте кеңсе ашты. Ол Робин Уильямс түскен "Ойыншықтар" (1992) және Дэнни Гловер түскен "Ауадағы періштелер" (1994) фильмдерінің техникалық директоры болды. Бұрын Адамсон жарнама саласында жұмыс істеген, бірақ ұзақ форматта әңгіме айту идеясы оған көбірек ұнады. 1995 жылы "Бэтмен мәңгілік", "Өлуге уақыт" (1996) және "Бэтмен және Робин" (1997) фильмдерінде визуалды эффекттер жөніндегі супервайзер болып жұмыс істеді. Адамсон 2001 жылы Уильям Штейгтың 1990 жылғы сурет кітабы негізінде түсірілген "Шрек" (серияның бірінші бөлімі) фильмін 60 миллион АҚШ доллары бюджетпен режиссерлік етті. Алайда, фильм дүниежүзілік табысқа ие болды, прокаттан шамамен 500 миллион доллар жинады, оның ішінде премьералық аптасында 40 миллион доллардан астам кіріс түсті. Фильмде Майк Майерс, Эдди Мерфи, Камерон Диаз және Джон Литгоу дауыстарын берді. Сериядағы келесі фильм, "Шрек 2" (2004), шамамен 150 миллион долларлық Голливуд бюджетімен түсірілді және алғашқы фильмтен де сәтті болды, дүниежүзілік прокаттан 900 миллион доллардан астам кіріс тапты. Фильм 100 миллион доллардан астам кіріспен ашылды, сол кездегі ең табысты премьералардың бірі болды. Адамсон бұл фильмнің режиссері және сценарий авторы болды. Дегенмен, ол сериядағы келесі фильм, "Шрек 3" режиссерлігін қолына алмады, өйткені ол Walden Media компаниясымен "Нарния жылнамалары: Арыстан, сиқыршы және гардероб" фильмінде жұмыс істеуге келісімшарт жасаған еді. Оның орнына фильмді Крис Миллер мен Раман Хуй режиссерлік етті, ал Адамсон атқарушы продюсер болды. Фильм сценарийін Дж. Дэвид Стем мен Джо Стиллман жазды. Үшінші фильм қаржылық тұрғыдан сәтті болды, 795 миллион доллардан астам дүниежүзілік кіріс тапты, бірақ сыншылар тарапынан әртүрлі пікірлер алды. Адамсон "Нарния жылнамалары: Арыстан, сиқыршы және гардероб" фильмімен коммерциялық табысқа жетіп, дүниежүзілік назар аударды, ол продюсерлік, сценарийлік және режиссерлік жұмыстарды атқарды. Фильм К.С. Льюистің осы аттас кітабы негізінде түсірілді, түрлі марапаттарға ие болды, сыншылардың мақтауына бөенді және кассалық табысқа ие болды, Box Office Mojo мәліметтері бойынша 2005 жылғы дүниежүзілік ең табысты үшінші фильм атанды. Фильм АҚШ және Канадада 65 миллион доллардан астам кіріспен ашылды және Box Office Mojo деректеріне сәйкес 180 миллион долларлық бюджетпен 744,783,957 долларлық дүниежүзілік кіріс тапты. Ол келесі "Нарния" фильмінің режиссері ретінде оралды: "Нарния жылнамалары: Принц Каспиан", ол 2008 жылдың мамыр айында дүниежүзілік прокатқа шықты және кассада 419 миллион доллардан астам кіріс тапты. Адамсон 2010 жылдың 9 желтоқсанында Австралияда, ал сол жылы 10 желтоқсанда АҚШ және Ұлыбританияда көрсетілген "Нарния жылнамалары: Таң атушының саяхаты" фильмінің продюсері ретінде қайта оралды. 20th Century Fox және Walden Media әлі де серияның құқықтарын ұстап тұр және болашақта "Нарния жылнамалары: Күміс кресло" фильмін жасау мүмкіндігін сақтап отыр. Алайда, 20th Century Fox және Walden Media "Күміс кресло" орнына "Солдат ағасының немересі" фильмін келесі "Нарния" фильмі ретінде шығаруды шешті. Бірақ 2011 жылдың қазанында Дуглас Грешем Уолден Медианың К.С. Льюис мұрагерлерімен жасасқан келісімшартының мерзімі біткенін және болашақ фильмнің өндірісі мерзімсіз тоқтатылғанын растады. Эксперименталды хип-хоп тобы Death Grips 2018 жылы шыққан "Year of the Snitch" альбомында Адамсонмен бірлесіп жұмыс істеді. Ол "Dilemma" трекінде әнге сөздік кіріспе беріп қатысады.
Марапаттар мен құрметтер
Адамсон бірнеше марапатқа ие болған фильмдер түсірді. «Шрек» үздік анимациялық фильм үшін «Оскар» сыйлығын, ең үздік бейімделген сценарий үшін «BAFTA» сыйлығын және ең үздік анимациялық фильм үшін Ұлттық сын кеңесінің сыйлығын жеңіп алды. «Шрек 2» «Халық таңдауы» сыйлығын ең сүйікті комедиялық фильм, ең сүйікті жалғасы және ең сүйікті анимациялық фильм номинацияларында жеңіп алды. «Нарния жылнамасы: Арыстан, Қар ханшайымы және Гардероб» фильмі «Оскар» сыйлығын ең үздік макияж және шаш өрнегі үшін, «BAFTA» сыйлығын ең үздік макияж және шаш өрнегі үшін, Кино сыншылары қауымдастығының «Ең үздік отбасылық фильм» сыйлығын және «Сатурн» сыйлығын ең үздік макияж және ең үздік арнайы эффекттер үшін жеңіп алды. Адамсон 2006 жылы Королеваның туған күніне орай кино өнеріне қосқан үлесі үшін Жаңа Зеландияның Еңбегі үшін орденінің мүшесі болып тағайындалды.