Кіріспе
Қаттыланған массаларды бұзуға арналған медициналық процедура. Литотрипсия – бүйрек тастары, безоарлар немесе өт тастары сияқты қатайған массаларды физикалық жою процедурасы, және ол инвазивті емес жолмен жүргізілуі мүмкін. Бұл термин грек сөздерінен құралған, "тастарды ұғу" немесе "бөлшектеу" деген мағынаны білдіреді (лито + τρίψω [трипсо]).
Lithotripsy is a procedure involving the physical destruction of hardened masses like kidney stones, bezoars or gallstones, which may be done non invasively. The term is derived from the Greek words meaning "breaking (or pulverizing) stones" (litho + τρίψω [tripso]).
Қолданылуы
Литотрипсия – бүйрек тастары, безоарлар немесе өт тастары сияқты қатайған массаларды ұсатуға қолданылатын инвазивті емес процедура.
Қарсы көрсетілімдер
Жалпы айтылатын SWL-ге абсолютті қарсы көрсетілімдер жүктілік, коагулопатия немесе тромбоциттердің жинақталуын тежейтін дәрілерді қабылдау, аорта аневризмасы, емделмеген ауыр гипертония және емделмеген зәр жолдарының инфекциялары болып табылады.
Тарих
1832 жылы француз хирургі және урологы Жан Сивиал зәр шығару жолы ішіндегі тастарды кесіп шығармай-ақ, оларды ұнтақтауға арналған хирургиялық құрал (литотрит) ойлап тапқанға дейін, тек операция жасау арқылы ғана үлкен тастарды алып тастау мүмкін болды. Тас қаптамасын алу үшін Сивиал өзінің құралын несеп жолы арқылы енгізіп, тасқа тесіктер ашты. Содан кейін ол оны сол құралмен ұнтақтап, пайда болған сынықтарды сорып алып немесе оларды несеппен бірге табиғи жолмен шығаруға мүмкіндік берді. 1980 жылдардың ортасынан бастап литотрипсия литотриттерді ең көп қолданылатын емдеу түрі ретінде ығыстырды. Экстракорпоральді соққы толқыны литотрипсиясында (ESWL) тасты ұнтақтау үшін сыртқы соққы толқындары шоғырландырылады. Уретероскопиялық әдістер тасқа жету үшін қатты немесе икемді эндоскопты пайдаланады және оған механикалық немесе жарық энергиясын бағыттайды. Эндоскопияда лазерлермен қатар энергия берудің басқа да тәсілдері қолданылуы мүмкін: ультрадыбыс немесе электрогидравлика. ESWL алғаш рет 1980 жылы бүйрек тастарына қолданылды. Ол өт және бүйрек безіндегі тастарға да қолданылады. Сыртқы соққы толқындары шоғырландырылып, бейнелеу арқылы анықталған тасты ұнтақтайды. Адамдарға қолдануға рұқсат етілген алғашқы соққы толқыны литотрипторы – Dornier HM3 (адамның 3-моделі), ол әуе-ғарыш өнімдерін сынауға қолданылатын құрылғыдан жасалған. Екінші буын құрылғылары пьезоэлектрлік немесе электромагниттік генераторларды пайдаланды. Американдық урологиялық қауымдастығының ұсынымдары бойынша, 4 мм мен 2 см аралығындағы тастарды емдеуде ESWL тиімді алғашқы емдеу әдісі саналады. Лазерлік литотрипсия 1980 жылдары енгізілді. Импульсті бояғыш лазерлер 504 нм (көк түсті) сәуле шығарады, ол оптикалық талшықтар арқылы тасқа жеткізіледі. Холмий:YAG лазерлері соңғы кезде жасалды және олар кішірек сынықтарды шығарады.