Кіріспе

Оңтүстік Африка туған ирланд композиторы

Кевин Воланс (26 шілде 1949 жылы туған) – Оңтүстік Африка туған ирланд композиторы және пианист. Ол 1970-ші жылдары Кельн қаласында Карлхайнц Стокхаузен мен Маурисио Кагельдің шәкірті болды, кейін қаладағы «Жаңа қарапайымдық» (Neue Einfacheit) қозғалысымен байланысты болды. 1970-ші жылдардың соңында ол өзінің туған жерінің халық музыкасына қызығушылық танытып, африкалық және заманауи еуропалық музыка элементтерін үйлестіруге тырысқан бірқатар шығармалар жазды. Воланс кейіннен африкалық музыкамен тікелей жұмысты тоқтатса да, 1990-шы жылдардың басынан бері оның музыкасында өзара байланысқан ырғақтар, қайталау және ашық формалар сияқты іздер қалды. Оның музыкасы абстрактілі өнер мектептеріне ұқсас жаңа бағытқа бұрылды. 1986 жылы ол Ирландияға тұрақты қоныстанды және 1995 жылы ирланд азаматтығын алды.

Өмірбаян

Воланс 1949 жылғы 26 шілдеде Оңтүстік Африканың Питермарицбург қаласында дүниеге келді. Оның жасөспірім кезінде соғыстан кейінгі авангардтық музыка мен абстрактілі сурет өнеріне қызығушылығы оянды. 1972 жылы Витватерсранд университетінде музыка бакалавры дәрежесін алды. Абердин университетінде аспирантураны бітірген соң 1973 жылы Кельнге көшіп, Музикохшуледегі Стокхаузеннің композиция шеберханасына қабылданған бес студенттің бірі болды. Ол Стокхаузеннің сериялық техниканы кеңейтуімен жақсы танысып, 1975-76 жылдары Ричард Туптың орнына оның оқытушысының көмекшісі болды. Сонымен қатар, ол Маурисио Кагельден музыкалық театрдан сабақ алды, Алойс Контарскийден фортепиано, ал Ханс Ульрих Хамперттен электрондық музыканы оқыды. Кельнде Volans қаладағы жаңа музыка қозғалысына көңілі толып, оны догматикалық және шығармашылық тұрғыдан шектеуші деп санады. Уолтер Циммерман, Джеральд Барри және Майкл фон Биль сияқты композиторлармен бірге Воланс бұрынғы буынның сериялық техникасын кеңейтуге негізделген үстем жаңа музыка стиліне күмәнмен қарады. Бұл композиторлар тобы, шартты түрде Кельн мектебі деп аталады, 1977 жылдың қаңтарында Циммерман ұйымдастырған концерттік сериямен басталған Neue Einfachheit (Жаңа қарапайымдық) қозғалысының басталуын білдірді. Жаңа қарапайымдықпен байланысты композиторлар көбінесе ашық және тікелей стильге, тоналдылық элементтеріне ашықтыққа және соғыстан кейінгі авангардтың күшті абстракциясына қарама-қарсы, бұрыннан бар материалды пайдалану еркіндігіне ұмтылды.

Африка сериясы

Оңтүстік Африкада өскеніне қарамастан, Воланс туған жерінің жергілікті музыкасымен көп байланысқа түспеді, себебі апартеид саясаты нәсілдер араласуына, әсіресе қара және ақ мәдениеттердің өзара әсерлесуіне қатысты шектеулер қойған еді. 1976-1979 жылдар аралығында Westdeutscher Rundfunk (WDR) тапсырысымен Оңтүстік Африкаға бірнеше экспедицияға шығып, түрлі африкалық халық музыкасын жаздырғанға дейін ол бұл музыкаға белсенді қызығушылық таныта бастаған жоқ. Осы экспедициялар оған бұрын назар аудармаған африкалық мәдениеттің музыкалық және көркемдік ерекшеліктерін ашты. Осылайша, ол африкалық және еуропалық эстетиканы үйлестіруге тырысқан бірқатар туындыларды жоспарлауға кірісті. Серияның басында Воланс африкалық бастапқы материалды оңай тануға болатынын күткен, бірақ серия дами келе, ол оған күшейтілген араласу жасап, соңында африкалық материал өзінің стиліне толық сіңірілетіндей етпекші болды.

Саяси тұрғыдан алғанда, ақ Оңтүстік Африкалық ретінде Воланс бұл серияның апартеидке қарсы күреске қандай да бір үлес қосатынын сезінді және кейбір қойылымдар Оңтүстік Африкадағы музыкалық қауымдастықтардың наразылығына ұшырады. Серияның ең танымал туындысы – екі клавесин, виола да гамба және соққы аспаптарға арналған «Ақ адам ұйықтайды» (1982) шығармасы. Бұл шығармада Воланс Батыс Еуропаның өнер музыкасын «африкаландыруға» тырысты, Венда, Сан, Нюнгве және Лесото музыкасының парафраздері мен транскрипцияларын, сондай-ақ өзінің материалдарын қайта тоналған дәуірлік аспаптарға көшірді. Кейіннен Kronos Quartet орындауында жазылған шығарма барлық уақыттағы ең көп сатылған аспаптық квартеттердің біріне айналды. «Ақ адам ұйықтайды» туындысын тікелей жалғастырған екінші және үшінші квартеттер де кейбір африкалық сілтемелерді пайдалануды жалғастырады, бірақ африкалық тоқымалардағы тегіс емес және көбінесе кездейсоқ үлгілердің ықпалымен дамыған бағытсыз повестводамаларға көбірек ден қояды, сондай-ақ Мортон Фельдманның кейінгі туындыларындағы уақытқа ашық көзқарасты көрсетеді.