ROSAT: Көктемгі рентген телескопының тарихы және қауіпсіздік мәселелері
ROSAT
ROSAT спутниктік рентген телескопы: неміс және американдық құралдардың біріктірілімі, 0.1-2 кэВ диапазонындағы рентген сәулелерін зерттейді. Жоғары ажыратымдылық.
Satellite X ray telescope
the X ray telecope ROSAT
Рентгендік телескоп (Рентгендік телескоп)
Негізгі құрама – Германияда жасалған кескіндік рентгендік телескоп (XRT) үш фокустық жазықтық құралымен: екі неміс позициялық сезімтал пропорционалдық санаулағыштары (PSPC) және АҚШ жеткізген Жоғары Ажыратымды Бейнелеу құралы (HRI). Рентгендік айна құрамы – 0.1 және 2 кэВ аралығындағы рентген сәулелеріне сезімтал, диаметрі және фокустық қашықтығы бар, беткейлік бұрышпен жұмыс істейтін төрт қабатты ұялы Wolter I телескопы. Жарты энергия енінде бұрыштық ажыратымдылығы 5 доға секундтан кем болды. ХРТ құралы 0,1 мен 2 кэВ аралығындағы рентген сәулелеріне сезімтал болды, номиналды спектрлік өткізгіштік жолағы 0,1–2,4 кэВ.
The main assembly was a German built imaging X ray Telescope (XRT) with three focal plane instruments: two German Position Sensitive Proportional Counters (PSPC) and the US supplied High Resolution Imager (HRI). The X ray mirror assembly was a grazing incidence four fold nested Wolter I telescope with an diameter aperture and focal length. The angular resolution was less than 5 arcsec at half energy width. The XRT assembly was sensitive to X rays between 0.1 and 2 keV. with a nominal spectral bandpass 0.1 2.4 keV.
Жоғары ажыратылатын суретке түсіру құрылғысы (HRI)
АҚШ жасаған жоғары ажыратымды бейнелеу құрылғысы 25 микрометрге дейін дәлдігі бар қиылысқан торлы детекторды пайдаланды. 1998 жылдың 20 қыркүйегінде күн сәулесінің әсерінен құрылғы зақымдалды.
The US supplied High Resolution Imager used a crossed grid detector with a position accuracy to 25 micrometers. The instrument was damaged by solar exposure on 20 September 1998.
Кең өрістік камера (WFC)
Кең өрістік камера (WFC) – Ұлыбританиямен жеткізілген, XRT-мен бірге орналастырылған, ең жоғары ультракөк сәуле (XUV) телескопы және 300 мен 60 ангстрем (0,042 – 0,21 кэВ) аралығындағы толқын диапазонын қамтыды. 1998 жылдың 25 сәуірінде рентгендік телескоптағы негізгі жұлдызды бағыттағыштың істен шығуы, бағыттау қателіктеріне және одан әрі күннің қызып кетуіне әкелді. Кенеттен туындаған жағдайға дайындалу жоспары және қажетті бағдарламалық құрал, кең өрістік камераға қосылған басқа жұлдызды бағыттағышты пайдалану үшін бұрыннан әзірленген еді. ROSAT жақын арада қайта жұмыс істеуге кірісті, бірақ оның бақылау тиімділігі мен басқаруында белгілі бір шектеулер болды. 1998 жылдың 20 қыркүйегінде ғарыш аппаратының бағытты өлшеу және басқару жүйесіндегі реакциялық дөңгелек максималды айналу жылдамдығына жетіп, айналуды бақылауын жоғалтты, нәтижесінде Күн сәулесіне ұшыраған жоғары ажыратымдылықтағы бейнелеу құрылымы зақымданды. Бұл айыптаманың түбінде NASA-ның киберқауіпсіздік жөніндегі жетекші тергеушісі Томас Таллердің 1999 жылғы кеңес есебі тұр. Бұл есепте Ресейден келген шабуылдар Goddard-тағы рентгендік астрофизика бөлімінің (яғни ROSAT) компьютерлеріне жеткені, және спутниктерді басқаруға қолданылатын компьютерлерді бақылауға алғаны, қарапайым "ақпарат жинау" шабуылы емес екені сипатталған. Кеңесте мынадай мәлімдеме бар: «Жау әрекеттері [NASA] компьютерлік жүйелеріне тікелей және жанама түрде спутниктік құрылғыларды басқару және басқару кодтарын жобалау, сынау және берумен айналысатын жүйелерге зиян келтірді». Ақпараттық технологиялар қауіпсіздігі NASA үшін маңызды мәселе болып қала береді. Жерді бақылау жүйесі сияқты басқа жүйелер де шабуылға ұшырады.
The Wide Field Camera (WFC) was a UK supplied extreme ultraviolet (XUV) telescope co aligned with the XRT and covered the wave band between 300 and 60 angstroms (0.042 to 0.21 keV). On 25 April 1998, failure of the primary star tracker on the X ray Telescope led to pointing errors that in turn had caused solar overheating. A contingency plan and the necessary software had already been developed to utilise an alternative star tracker attached to the Wide Field Camera. ROSAT was soon operational again, but with some restrictions to the effectiveness of its tracking and thus its control. It was severely damaged on 20 September 1998 when a reaction wheel in the spacecraft's Attitude Measuring and Control System reached its maximum rotational speed, losing control of a slew, damaging the High Resolution Imager by exposure to the sun. The root of this allegation is a 1999 advisory report by Thomas Talleur, senior investigator for cyber security at NASA. is reported to describe a series of attacks from Russia that reached computers in the X ray Astrophysics Section (i. e. ROSAT's) at Goddard, and took control of computers used for the control of satellites, not just a passive "snooping" attack. The advisory stated: <blockquote>"Hostile activities compromised [NASA] computer systems that directly and indirectly deal with the design, testing, and transferring of satellite package command and control codes." IT security remains a significant issue for NASA. Other systems including the Earth Observing System have also been attacked.
Қайта кіру
1990 жылы спутник 53° еңіс бұрышындағы орбитаға шығарылды. Атмосфералық кедергі салдарынан спутник биіктігін баяу жоғалта бастады және 2011 жылдың қыркүйегінде Жерден шамамен биіктікте айнала бастады. 2011 жылдың 23 қазанында РОСАТ спутнігі 1:45 UTC мен 2:15 UTC аралығында Үндістанның шығысындағы Бенгал шығанағының үстінен Жер атмосферасына қайта кірді. Қалдықтардың Жер бетіне жеткеніне қатысты растама болған жоқ.
In 1990, the satellite was put in an orbit at an altitude of and inclination of 53°. Due to atmospheric drag, the satellite slowly lost height until, in September 2011, the satellite was orbiting approximately above the Earth. On 23 October 2011 ROSAT re entered the Earth's atmosphere sometime between 1:45 UTC and 2:15 UTC over the Bay of Bengal, east of India. There was no confirmation if pieces of debris had reached the Earth's surface.
Орынбасары
eROSITA 2019 жылы ресейлік-неміс Spektr RG ғарыш обсерваториясында ұшырылды. Ол рентген сәулелеріндегі аспанның толық картасын жаңарып, энергия диапазонын 10 кэВ-қа дейін кеңейтеді, сезімталдығын 25 есе арттырып, кеңістіктік және спектрлік шешілімдерін жақсартады.
eROSITA launched on board the Russian German Spektr RG space observatory in 2019. It will provide an updated all sky survey of the X ray sky, extending the energy range to 10keV, increase the sensitivity by a factor of 25 and improve the spatial and spectral resolution.