Кітапханалық каталогтау стандарттары: AACR ережелерінің тарихы мен RDA-ға көшуі
Anglo-American Cataloguing Rules
Кітапхана каталогтау стандарты AACR: ережелер, тарихы, AACR2 нұсқасы, физикалық сипаттама, атаулар мен кітаптар тізімі. Кітапханалық білімдерге арналған маңызды ақпарат!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кітапхана каталогтау стандарты
Library cataloging standard
Англо-американдық каталогтау ережелері (AACR) – халықаралық кітапхана каталогтау стандарты болды. Алғаш рет 1967 жылы жарық көрген, редакторы С. Самнер Сполдинг, екінші басылымы (AACR2) 1978 жылы Майкл Горман мен Пол У. Винклер редакциялаған, ал кейінгі түзетулер (AACR2R) 1988 және 1998 жылдары жарық көрді; барлық жаңартулар 2005 жылы тоқтатылды. Америка кітапханалар қауымдастығы, Канада кітапханалар қауымдастығы және Ұлыбритания кітапхана және ақпарат мамандары институты бірлесіп жариялаған бұл ережелер кітапхана каталогтарын және осыған ұқсас библиографиялық құралдарды құру мақсатында жасалған. Ереже кітапхана ресурстарының физикалық сипаттамасын, сондай-ақ автор аты мен тақырып бойынша іздеу мүмкіндіктерін қамтиды. AACR2 бірнеше баспа түрінде, оның ішінде қысқартылған және онлайн нұсқаларында шығарылды. Әртүрлі тілдерге аудармалары да қолжетімді болды. AACR принциптеріне сыртқы дереккөздерден мәлімет алу емес, "қолдағы" материал негізінде каталогтау және қайшылықтар туғанда басымдық берілетін "негізгі ақпарат көзі" ұғымы кірді.
Anglo American Cataloguing Rules (AACR) were an international library cataloging standard. First published in 1967 and edited by C. Sumner Spalding, a second edition (AACR2) edited by Michael Gorman and Paul W. Winkler was issued in 1978, with subsequent revisions (AACR2R) appearing in 1988 and 1998; all updates ceased in 2005. Published jointly by the American Library Association, the Canadian Library Association, and the UK Chartered Institute of Library and Information Professionals, the rules were designed for the construction of library catalogs and similar bibliographic tools. The rules cover the physical description of library resources, as well as the provision of name and title access points. AACR2 was issued in several print versions, including a concise edition and an online version. Various translations were also available. Principles of AACR included cataloguing based on the item 'in hand' rather than inferring information from external sources and the concept of the 'chief source of information' which is preferred where conflicts exist.
Бастапқы қабылдау
"Англо-американдық" деп аталуына қарамастан, AACR-дың бірінші басылымы 1967 жылы шамалы ерекшеленетін Солтүстік Америка және Ұлыбритания нұсқаларында жарық көрді. 1978 жылғы екінші басылым екі ереже жинағын біріктірді (британдық "каталогтау" правописасын қабылдап) және оларды Халықаралық стандартты библиографиялық сипаттама (ISBD) стандартына келтірді. Алдыңғы Солтүстік Америка нұсқасынан өтуді қалаған кітапханалар корпоративтік органдардың тақырыптарының форматында маңызды өзгерістерді қамтитын "дезуперпозицияны" енгізуге міндетті болды.
Despite the claim to be 'Anglo American', the first edition of AACR was published in 1967 in somewhat distinct North American and British texts. The second edition of 1978 unified the two sets of rules (adopting the British spelling 'cataloguing') and brought them in line with the International Standard Bibliographic Description (ISBD). Libraries wishing to migrate from the previous North American text were obliged to implement 'desuperimposition', a substantial change in the form of headings for corporate bodies.
Орынбасары
2002 жылғы жаңартулар AACR-дің кітап емес материалдарды өңдеуіне маңызды жақсартулар енгізгенімен, желілік ортада 21-ғасыр форматтарының кеңеюі және электрондық басылымның дамуы каталогтау кодексінде маңызды өзгерістердің қажеттігін көрсетті. Үшінші басылымға (AACR3) қатысты жоспарлар 2005 жылы тоқтатылды. Халықаралық каталогтау қауымдастығы AACR-дің орнына толығымен жаңа стандартты әзірлеуге көшті. Халықаралық кітапханалар мен мекемелер қауымдастығының (IFLA) библиографиялық жазбаларға қойылатын функционалды талаптары (FRBR) еңбегінің нәтижесінде жаңа құрылым икемдірек және цифрлық ортада қолдануға ыңғайлы болды: Ресурс сипаттамасы және қол жетімділік (RDA) 2010 жылдың маусым айында жарияланды. АҚШ Конгресінің кітапханасы, Ұлттық медицина кітапханасы, Ұлттық ауыл шаруашылығы кітапханасы және бірнеше ағылшын тілді елдердің ұлттық кітапханалары RDA-ны ресми түрде сынап көрді, нәтижесінде 2011 жылдың маусым айында сынақ қорытындылары бойынша есеп дайындалды. MARC 300 өрісінде тіркелген физикалық сипаттама AACR2 мен RDA арасындағы каталогтау тәжірибесіндегі кейбір айырмашылықтарды көрсетеді. Мысалы, AACR2 бойынша "б." сияқты "беттер" деген сөздің қысқартылған түрі RDA бойынша толық жазылады. AACR2-нің MARC 245 өрісінің h-таңбашасында тіркелген Материалдың жалпы белгісі (GMD) RDA ережелері бойынша MARC 336, 337 және 338 өрістерінде көрсетілген мазмұн, медиа және тасымалдаушы түрлерімен алмастырылды. Дегенмен, кейбір кітапханалар RDA-ны қабылдағаннан кейін де GMD-ді қолдануын жалғастырды.
While the 2002 updates included substantial improvements to AACR's treatment of non book materials, the proliferation of 21st century formats in a networked environment and the rise of electronic publishing signaled the necessity for significant change in the cataloging code. Plans for a third edition (AACR3) were abandoned in 2005. The international cataloging community turned its attention to drafting a completely new standard to succeed AACR. Informed by the work of the International Federation of Library Associations and Institutions (IFLA) Functional Requirements for Bibliographic Records (FRBR), the new framework was crafted to be more flexible and suitable for use in a digital environment: Resource Description and Access (RDA) was released in June 2010. The Library of Congress, National Library of Medicine, National Agricultural Library, and several national libraries of other English speaking countries performed a formal test of RDA, resulting in a June 2011 report of findings. The physical description recorded in MARC field 300 illustrates some of the differences in cataloging practice between AACR2 and RDA. For example, many abbreviations, such as "p." for "pages," under AACR2 are spelled out under RDA. AACR2's General Material Designation (GMD), recorded in subfield h in MARC field 245, was superseded under RDA rules by content, media, and carrier types, recorded in MARC fields 336, 337, and 338. However, some libraries retained GMDs after adopting RDA.