Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Herdecke – Германияның Солтүстік Рейн-Вестфалия жеріндегі Эннепе-Рур округінің қаласы. Ол Рур аймағында Дортмундтың оңтүстігінде орналасқан. Хенгштейзе және Харкорце атты екі Рур суқоймасының арасындағы орналасуы оған «Рур көлдерінің арасындағы қала» (Die Stadt zwischen den Ruhrseen) деген лақап атын сыйлады. Қала Рур аймағының құрамына кіреді. Екі Рур көлі және Ардей төбелеріндегі ормандар қаланы туристер үшін тартымды етеді. Тарихи орталығындағы көптеген жартылай ағаш үйлер мен Рур аңғарындағы 30 метрлік теміржол виадугі – тағы екі көрнекті орын.
Herdecke is a town in the district of Ennepe Ruhr Kreis, North Rhine Westphalia in Germany. It is located south of Dortmund in the Ruhr Area. Its location between the two Ruhr reservoirs Hengsteysee and Harkortsee has earned it the nickname Die Stadt zwischen den Ruhrseen (lit. The city between the Ruhr lakes). The city is located in the area of the Regionalverband Ruhr (RVR). The two Ruhr lakes as well as the forests on the Ardey heights make the town attractive to tourists. The historic center with its many half timbered houses and the 30 metre high railway viaduct across the Ruhr valley are two more landmarks.
География
Herdecke Ардейгеберге тауының етегінде, Сауэрландтың солтүстік-батыс бөлігінде, солтүстік және солтүстік-шығыста Дортмунд, оңтүстікте Хаген, оңтүстік-батыста Веттер (Рур) және батыс және солтүстік-батыста Виттен қалаларының арасында орналасқан. Herdecke теңіз деңгейінен 80 мен 274 метр биіктікте жатыр. Ол Рур өзенінің солтүстік жағасында, батыста Харкорц көлі мен шығыста Хенгстей көлінің арасында орналасқан.
Herdecke is located at the foot of the Ardeygebirge, the northwestern part of the Sauerland, between Dortmund in the North and Northeast, Hagen in the South, Wetter (Ruhr) in the Southwest and Witten in the West and Northwest. Herdecke lies between 80 and 274 meters above sea levels. It lies on the north bank of the river Ruhr, between the Harkortsee to the west and the Hengsteysee to the east.
Геология
Рур аймағының бір бөлігі болғанымен, қала көмір өндіруден тек жанама әсер көрді, себебі онда көмір кендері шамалы.
Though part of the Ruhrgebiet, the town was only indirectly influenced by the mining of coal, as it has few coal beds.
Климат
Жауын-шашынның орташа мөлшері 850–900 мм аралығында. Орташа температура шамамен 10,6 °C.
The average precipitation is between 850 and 900 mm. The average temperature is around 10.6 °C.
Қала құрылымы
Гердеке қаласының көп бөлігі Рур өзенінің солтүстігінде орналасқан, тек Рур көпірі маңындағы шағын бөлігі ғана оңтүстікте. Қаланың ұзындығы солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 8 шақырым, ал ені солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 5 шақырымды құрайды. Гердекеде екі ірі елді мекен бар: Гердеке және Энде. Энде, бұрынғы Энде қаласымен қатар, Кирхенде, Остенде, Вестенде және Гедерн шаруашылық аудандарын, сондай-ақ "сарайлар ауданы" Аленбергті қамтиды.
Most of Herdecke lies North of the Ruhr except for a small part at the Ruhr bridge. The town is about 8 kilometers in length from North East to South West and 5 kilometers in width from North West to South East. Herdecke has two major settlements: Herdecke proper and Ende. The latter covers the former town of Ende with its farming communities Kirchende, Ostende, Westende and Gedern as well as the "mansion district" Ahlenberg.
Тарих
Гердеке тарихы 9-шы ғасырдың басында әйелдер монастырының құрылуымен басталады. 13-шы ғасырдың екінші жартысында қайта салынған бұрынғы монастырь шіркеуі (Stiftskirche) Каролингтер дәуірінен қалған құрылыс элементтерін сақтап тұр. 1324 жылы Гердеке Кёльн курфюрсттығының иелігінен Марк графтығына қарады. Граф абыстайдан барлық сот билігін алып, шіркеу алдына 1700 жылға дейін сақталған айып тарту тірегін (пилорий) орнатты. 1355 жылы граф Энгельберт III қалаға базар құқығын берді. Келесі ғасырларда Кельннен Везер аймағына, Мюнстерланд және Зигерланд аймақтарына сауда жолдарының ыңғайлы орналасуының арқасында маңызды астық базары дамыды. 1594 жылы еркін сот билігі жойылды. 1615 жылы Гердеке Фрайхейт мәртебесін алды. 1624/1625 жылдары қыста Гердекеде испан әскери гарнизоны орналасты. 1739 жылы Фридрих Вильгельм I қала құқығын тағайындады. 1888 жылы жарық көрген Мейерс Конверсация Лексиконының төртінші басылымында былай делінген: „Гердеке, Пруссияның Арнсберг округіндегі Хаген қаласы, теңіз деңгейінен 104 метр биіктікте орналасқан. Кеме жүзе алатын Рур өзені мен Пруссия мемлекеттік теміржолының Хаген-Виттен, Хаген-Дальхаузен және Швельм-Дортмунд тармақтарында жатыр. Евангелистік және католик шіркеулері, ірі құмтас карьерлері, сондай-ақ мата, темекі, былғары, қағаз және аппараттық өнімдер, бояу және сыра зауыттары бар. Қаланың жоғары жағында барон Штейннің ескерткіші бар Каисберг орналасқан. Алдарақ Хоэнсбург сақталған қалдықтары көрінеді; президент В. Винкеге құрмет көрсету үшін жаңа мұнара салынды. Хоэнсбургтың төменгі жағында 200 метрлік биіктіктегі Соннештейн жатады, мұнда жыл сайын маусым айында танымал Рейн-Вестфалия Соннештейн жәрмеңкесі өтеді. Гердекеге жақын жерде темір және мыс өндіріс орындары бар Ворхалле қаласы орналасқан.“
The origin of Herdecke was the foundation of a women's monastery at the beginning of the 9th century. The former monastery church (Stiftskirche), which was rebuilt in the second half of the 13th century, still retains parts of the original Carolingian construction. In 1324 Herdecke went from ownership of the Electorate of Cologne to the County of Mark. The count took all jurisdiction from the abbess and erected a pillory in front of the church which existed until 1700. 1355 market rights were given by Count Engelbert III. In the following centuries the regionally important corn market developed thanks to the good connection to trading roads from Cologne to the Weser area, Münsterland and Siegerland. 1594 free jurisdiction was canceled. In 1615 Herdecke became a Freiheit. In the winter of 1624/1625, Herdecke was host to a garrison of Spanish military. It was given city rights by Friedrich Wilhelm I in 1739. The Fourth Edition of Meyers Konversations Lexikon noted in 1888: „Herdecke, town in Prussian government district Arnsberg, Hagen, 104 meters above sea levels. Lies at the navigable Ruhr and the lines Hagen Witten, Hagen Dahlhausen and Schwelm Dortmund of the Prussian State Railroad Company. Has an evangelic and catholic church, great sandstone quarries as well as factories for fabrics, tobacco, leather paper and hardware, dye works and beer brewing. On the heights of the town is the Kaisberg with a tower commemorating the Baron of Stein; further away are the remnants of the Hohensyburg; the new tower was erected to honour president v. Vinke. Underneath the Hohensyburg lies the Sonnenstein, a 200 meter high plateau where every year in June the famous Rhein Westfalic Sonnenstein fair is being held. Next to Herdecke lies Vorhalle with its iron and brass factories.“
1939 жылы Энде Гердекеге қосылды. Екінші дүниежүзілік соғыста қала U 751 суасты қайығының құдасы болды, ол 1942 жылдың 17 шілдесінде британдық авиациясының шабуылынан Атлант мұхитында батып кетті.
1939 Ende was incorporated into Herdecke. In World War II the town was godfather to the U 751, a submarine that was sunk in the Atlantic by British planes on 17 July 1942.
Эмблемасы
Гердеке эмблемасы – қызыл қалқанда сары жеміс ілген төбедегі күміс емен ағашы. "Герта емені" деп аталатын бұл ағаш көптен бері қаланың таңбасы болып келеді. 1784 жылғы қала мөрінде де осы ағаш суреттелген. 1902 жылы Пруссия үкіметінен қалаға берілген эмблемадан бастап, ресми эмблеманың үстіңгі жағында үш мұнарасы бар қабырға бейнеленген.
The Herdecke emblem is a silvern oak on a hill bearing yellow fruit upon a red shield. The so called "Herta Oak" has been the city's trademark for a long time. A city seal of 1784 already shows a tree. Since the giving of the emblem by the Prussian Government in 1902, the official emblem bears a wall with three towers on the top side.
Саясат
Қазіргі уақытта Гердеке қаласының әкімі - Катя Штраус Кёстер, ХДС, Жасылдар және СДПВ партиялары қолдаған тәуелсіз саясатшы. Ол алғаш рет 2009 жылы сайланып, дауыстардың 71% алып, 2015 жылы қайта сайланды.
The current mayor of Herdecke is Katja Strauss Köster, an independent politician endorsed by the CDU, The Greens, and FDP. She was first elected in 2009, winning 71% of votes, and re elected in 2015.
Қалалық серіктестіктер
Бланкенбург (Харц) қаласымен қалалық серіктестік орнатылған. Қала әр жылғы Herdecke мамыр жәрмеңкесінде өкілдік көрсетеді, онда дәстүрлі тағамдар мен сусындар ұсынылып, туристік қызметтер таныстырылады.
There is a town partnership with Blankenburg (Harz). The town has a display on every Herdecke May Fair where typical foods and beverages as well are offered and touristic offers are being shown.
Демалыс уақыты
Гердекеде көптеген орманды аймақтар бар, онда серуендеуге немесе жүгіруге болады. Екі Рур көлі де су спортымен айналысуға жарамды. "Блейхштейн" демалыс орталығында ойын алаңдары және үлкен жасыл алаңдар бар. Ашық және жабық бассейндер де бар. "Блейхштейннен" басқа, Кирхендеде "Ам Кальхек" демалыс аймағы орналасқан. Гердекеде бірнеше спорт клубтары және спорт пен демалыс үшін тағы да бірнеше кішкентай аумақтар бар. Гердеке – әлем чемпиондары мен Олимпиада жеңімпаздарының туған жері (мысалы, Марк Варнеке).
Herdecke has a lot of forest areas where one can hike or jog. Both Ruhr lakes are usable for watersports. The leisure centre "Bleichstein" has playgrounds and large grass areas. There is an open air pool and a hall pool. In addition to the "Bleichstein" there is "Am Kalkheck" in Kirchende. There are several sport clubs and further smaller areas for sporting and for leisure. Herdecke is the home of some world champion and Olympic winners. (e. g. Mark Warnecke).
Инфрақұрылым мен экономика
Гердекеде көп табысы бар көптеген отбасылар тұрады. 2001 жылы Гердекеде жылына 500 000 евродан астам кірісі бар 39 миллионер болған. Төленген салықтың көптігіне байланысты, көршілес Хаген қаласы Гердекені Хагенге қосып алуға тырысты.
Herdecke is home to many high income families. In 2001 39 income millionaires with more than 500,000 Euro annual income lived in Herdecke. Because of the high amount of taxes paid, the neighbouring city of Hagen has tried to incorporate Herdecke into Hagen.
Қоғамдық көлік
Herdecke-ге пойызбен (Volmetalbahn) баруға болады. Екі станса бар: Хердеке және Виттбрюке. Volmetalbahn Дортмундтан Люденшайдқа және кері сағатына бір рет қатынайды. Хердекеден оңтүстікке қарай орналасқан Hagen Vorhalle станциясы бұрын Herdecke Vorhalle деп аталған. Алты автобус бағыты Herdecke-ді көршілес қалалармен байланыстырады, мысалы, 376 бағыты Виттенге, ал 518 бағыты Хагенге жүреді.
Herdecke is accessed by train (Volmetalbahn). There are two stations: Herdecke and Wittbräucke. The Volmetalbahn runs every hour from Dortmund to Lüdenscheid and back. The station Hagen Vorhalle, south of Herdecke, used to be called Herdecke Vorhalle. Six bus lines connect Herdecke to its neighbouring towns and cities, for example the line 376 to Witten or the line 518 to Hagen.
Жолдар
Herdecke A1 және A45 тас жолдарымен, сондай-ақ 54, 226 және 234 бағыттарымен байланысқан.
Herdecke has a connection to the A1 and A45 motorways and routes 54, 226 and 234.
Қоғамдық нысандар
Гердекеде Gemeinschaftskrankenhaus Herdecke антропософиялық ауруханасы бар. Haus Ende үйінде мемлекеттік қызметкерлерді даярлайтын мектеп орналасқан.
Herdecke is home to the anthroposophic hospital Gemeinschaftskrankenhaus Herdecke. A school for the civil service is located in Haus Ende.
Білім
Бес бастауыш мектеп (Дорф, Кирхенде, Роберт Боннерман, Шраберг, Винкенберг), арнайы мектеп (Альберт Швайцер мектебі), екі орта мектеп (Ам Зонненштейн, Ам Блейхштейн) және жоғары мектеп (Фридрих Харкорт мектебі) бар. Музыкалық мектеп және ересектерге арналған кешкі мектеп те бар. Виттен/Хердеке университеті көршілес Виттен қаласында орналасқан. Атаудың «Herdecke» бөлігі университетпен ынтымақтасатын «Gemeinschaftskrankenhaus Herdecke» ауруханасына сілтеме жасайды.
There are five primary schools (im Dorf, Kirchende, Robert Bonnermann, Schraberg, Vinkenberg), a special school (Albert Schweitzer Schule), two secondary schools (Am Sonnenstein, Am Bleichstein) and a high school (Friedrich Harkort Schule). A musical school and an adult evening school also exist. The Witten/Herdecke University is located in adjacent Witten. The "Herdecke" part of the name refers to the hospital Gemeinschaftskrankenhaus Herdecke, which cooperates with the university.
Медиа
Бірнеше жергілікті газет бар. Гердеке туралы кейде жақын жердегі радио және телеарналарда айтылады (мысалы, Дортмунд немесе Хагенде).
Several local newspapers exist. Herdecke is sometimes reported on in radio and TV stations nearby (e. g. in Dortmund or Hagen).
Компаниялар
Ең ірі жұмыс беруші – аурухана. Гердекеде Dörken, Dörken MKS Systeme немесе Idealspaten сияқты танымал неміс компаниялары орналасқан. Әлемдегі жетекші сауын машиналарын өндірушілердің бірі – WestfaliaSurge компаниясы 30 жылдан кейін 2005 жылы Гердекекені тастап кетті.
The biggest employer is the hospital. Some famous German companies like Dörken, Dörken MKS Systeme or Idealspaten are located in Herdecke. WestfaliaSurge, one of the world's leading milking machine producers, left Herdecke in 2005 after 30 years.