Дюссельдорф – Солтүстік Рейн-Вестфалияның астанасы

Дюссельдорф – Германияның Солтүстік Рейн-Вестфалия аймағының астанасы, 629 мыңнан астам халқы бар ірі қала. Рейн-Руур агломерациясының орталығы.

22 мин оқу

100%

Дереккөз: Düsseldorf — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Солтүстік Рейн-Вестфалияның астанасы, Германия

Дюссельдорф – Солтүстік Рейн-Вестфалияның астанасы, Германияның ең көп халқы бар жері. Ол штаттың Кельннен кейінгі екінші ірі қаласы және Германияның жетінші ірі қаласы, 2022 жылғы мәлімет бойынша 629 047 адам тұрады. Дюссель өзені, қала мен Дюссельталь ауданына атын берген, қала ішінде төрт жеке тармаққа бөлінеді, олардың әрқайсысы Рейнге құяды. Дюссельдорфтың көп бөлігі Рейннің оң жағалауында орналасқан, қала Нойсс, Ратинген, Мербуш, Эркрат және Монхайм-ам-Рейнмен бірігіп кеткен. Дюссельдорф – Рейн-Рур мегаполитен аймағының орталық қаласы, Еуропалық Одақтағы ІЖӨ бойынша екінші ірі мегаполитен аймағы, ол Бонннан Кельн және Дюссельдорф арқылы Рурға дейін (Дуйсбургтен Эссен арқылы Дортмундқа дейін) созылады. «Dorf» қосымшасы неміс тілінде «ауыл» дегенді білдіреді (ағылшын тіліндегі сәйкес сөз: thorp); Дюссельдорф сияқты ірі елді мекен үшін мұндай қолданыс сирек. Тілдік тұрғыдан алғанда, Дюссельдорф – Төменгі Франкон аймағының неміс бөлігіндегі ең үлкен қала, оның диалектілері голланд тілімен тығыз байланысты. Дюссельдорф әуежайы Германиядағы төртінші ең қызықты әуежай, ол Германияның ең ірі қалалық аймағы – тығыз қоныстанған Рур аймағының халқы үшін маңызды халықаралық әуежай болып табылады. Мерсердің 2012 жылғы өмір сүру сапасы туралы сауалнамасы бойынша Дюссельдорф әлемдегі ең жақсы өмір сүруге жарамды алтыншы қала деп танылды. Дюссельдорф – халықаралық бизнес және қаржы орталығы, сән және сауда жәрмеңкелерімен әйгілі, сондай-ақ Fortune Global 500 және DAX компанияларының бірінің кеңсесі орналасқан. Messe Düsseldorf әлемдегі ең ірі сауда жәрмеңкелерінің шамамен бес бөлігін ұйымдастырады. Рейнландтың екінші ірі қаласы ретінде Дюссельдорф жыл сайын ақпан/наурыз айларында Рейн карнавалын өткізеді, Дюссельдорф карнавалы Германияда Кельн және Майнцден кейін үшінші орында. Қалада 22 жоғары білім беру мекемесі бар, оның ішінде Генрих Хайне университеті, қолданбалы ғылымдар университеті (Hochschule Düsseldorf), өнер академиясы (Kunstakademie Düsseldorf, оның қатарында Джозеф Бойс, Эммануэль Лютце, Август Макке, Герхард Рихтер, Зигмар Полке және Андреас Гурский сияқты тұлғалар бар) және музыка университеті (Robert Schumann Musikhochschule Düsseldorf) бар. Қала сонымен қатар электрондық/эксперименталды музыкаға (Kraftwerk) және жапондық қауымдастығына ықпалымен де танымал. Дюссельдорф GaWC Beta+ әлемдік қаласы болып саналады.

Düsseldorf ('/d//ʊ//s//əl//d//ɔːr//f/ DUUSSəldorf, /USalso/'/dj//uː//s// / DEWSS , ; Low Franconian and Ripuarian: Düsseldörp ; archaic Dusseldorp ) is the capital city of North Rhine Westphalia, the most populous state of Germany. It is the second largest city in the state after Cologne, and the seventh largest city in Germany, with a 2022 population of 629,047. The Düssel, from which the city and the borough of Düsseltal take their name, divides into four separate branches within the city, each with its own mouth into the Rhine. Most of Düsseldorf lies on the right bank of the Rhine, and the city has grown together with Neuss, Ratingen, Meerbusch, Erkrath and Monheim am Rhein. Düsseldorf is the central city of the metropolitan region Rhine Ruhr, the second biggest metropolitan region by GDP in the European Union, that stretches from Bonn via Cologne and Düsseldorf to the Ruhr (from Duisburg via Essen to Dortmund). The dorf suffix means "village" in German (English cognate: thorp); its use is unusual for a settlement as large as Düsseldorf. Linguistically, Düsseldorf is the largest city in the German part of the Low Franconian area, dialects that are closely related to Dutch. Düsseldorf Airport is Germany's fourth busiest airport, serving as the most important international airport for the population of the densely populated Ruhr, Germany's largest urban area. Mercer's 2012 Quality of Living survey ranked Düsseldorf the sixth most livable city in the world. Düsseldorf is an international business and financial centre, renowned for its fashion and trade fairs, and is headquarters to one Fortune Global 500 and two DAX companies. Messe Düsseldorf organises nearly one fifth of premier trade shows. As second largest city of the Rhineland, Düsseldorf holds Rhenish Carnival celebrations every year in February/March, the Düsseldorf carnival celebrations being the third most popular in Germany after those held in Cologne and Mainz. There are 22 institutions of higher education in the city including the Heinrich Heine Universität Düsseldorf, the university of applied sciences (Hochschule Düsseldorf), the academy of arts (Kunstakademie Düsseldorf, whose members include Joseph Beuys, Emanuel Leutze, August Macke, Gerhard Richter, Sigmar Polke, and Andreas Gursky), and the university of music (Robert Schumann Musikhochschule Düsseldorf). The city is also known for its influence on electronic/experimental music (Kraftwerk) and its Japanese community. Düsseldorf is classified as a GaWC Beta+ world city.

Ерте дамуы

Рим империясы Еуропадағы беделін нығайта бастағанда, Рейн өзенінің шығыс жағалауындағы батпақты жерлерде бірнеше герман тайпалары қоныс тепті. 7 және 8 ғасырларда Дюссель өзенінің Рейнге құятын жерінде шағын шаруашылық және балық аулау елді мекендері табылды. Дюссельдорф қаласы осы елді мекендерден өркендеді. Дюссельдорфтың (жергілікті Төменгі Рейн диалектісінде Дюссельдорп деп аталған) жазбаша алғашқы айғағы 1135 жылға дейін жетеді. Император Фридрих Барбароссаның тұсында Дюссельдорфтың солтүстігіндегі шағын Кайзерсверт қаласы жақсы бекітілген постыға айналды, онда сарбаздар Рейндегі әрбір қимылды қадағалап отырды. Кейіннен 1929 жылы Кайзерсверт Дюссельдорфтың шағын ауданына айналды. 1186 жылы Дюссельдорф Берг графтарының билігіне көшті. 14 тамыз 1288 жылы – Дюссельдорф тарихындағы маңызды дата. Осы күні Бергтің егемен графы Адольф VIII Дюссель өзенінің жағалауындағы ауылға қала құқығын берді. Бұрын Кельн архиепискобы мен Берг графы арасында билік үшін қанды күрес болған, ол Ворринген шайқасымен аяқталды. Кельн архиепискобының әскері Берг графының күштерімен, сондай-ақ Кельн және Дюссельдорф азаматтары мен шаруаларының қолдауымен талқандалды, бұл Дюссельдорфтың қала мәртебесіне ие болуына жол ашты, бүгінде Бургплацтағы ескерткіш осы оқиғаны еске салады. Дюссельдорф балалары арба айналдыру дәстүрін сақтайды. Арба айналдырушы балалардың шығу тегі туралы әртүрлі пікірлер бар. Бүгінде (Der Radschläger) символы осы оқиғаны бейнелейді және жыл сайын Дюссельдорфтықтар арба айналдыру жарысын өткізіп тойлайды. Бұл шайқастан кейін төрт қала арасындағы қарым-қатынас нашарлады, себебі олар саудада бәсекелес болды; көбінесе Кельн мен Дюссельдорф азаматтары арасында жаушылық сезімі бар делінеді. Бүгінде бұл көбінесе әзіл-қалжың түрінде (әсіресе Рейнланд карнавалы кезінде) және спортта көрінеді. Рейн өзенінің жағалауында базар алаңы бой көтерді және алаңның барлық төрт жағы қала қабырғаларымен қоршалған. 1380 жылы Берг герцогтары өздерінің ордасын қалаға көшірді және Дюссельдорф Берг герцогтігінің аймақтық астанасы болды. Келесі ғасырларда бірнеше танымал нысандар салынды, соның ішінде Дюссельдорфтың Сент-Ламбертус шіркеуі. 1609 жылы Юлих-Клевес-Берг Біріккен герцогтігінің герцогтік әулетінің мұрагерлері қалмады, ал мұрагерлік үшін болған қақтығыстан кейін Юлих пен Берг Пфальц-Нойбургтың Виттельсбах графтарына көшті, олар Дюссельдорфты өздерінің негізгі тұрақты мекені етті, тіпті 1685 жылы Пфальц электоратын мұраға алғаннан кейін де, енді Пфальц электоры ретінде принц-электор атанды. Өнерді сүйетін Иоганн Вильгельм II (1690–1716) билік еткен кезеңде Штадчлосс (қала сарайы) ішінде көптеген картиналар мен мүсіндерден тұратын үлкен өнер галереясы орналастырылды. Оның қайтысынан кейін қала қайтадан қиындыққа тап болды, әсіресе Сайлаушы Карл Теодор Баварияны мұраға алғаннан кейін және сайлау сотын Мюнхенге көшіргеннен кейін. Ол өзімен бірге өнер коллекциясын алып кетті, ол қазір Мюнхендегі Alte Pinakothek-тің бөлігі болып табылады. Наполеон соғыстарынан кейін Дюссельдорфты қирату мен кедейлік қамтыды. Наполеон Бергті Ұлы Герцогтыққа айналдырып, Дюссельдорфты оның астанасы етті. Соллингеннің Наполеонның әскерге шақыру жарлықтарына қарсы тұруының көшбасшысы Иоганн Деваранне 1813 жылы осы жерде атқыланды. Наполеон жеңілгеннен кейін, 1815 жылы бүкіл Рейнланд, оның ішінде Берг Пруссия Корольдігіне берілді. Рейн провинциясының парламенті Дюссельдорфта құрылды. 19 ғасырдың ортасына қарай Дюссельдорф өнеркәсіптік революцияның арқасында қайта жанданды, 1882 жылы қалада 100 000 тұрғын болды; бұл көрсеткіш 1892 жылы екі есеге өсті.

When the Roman Empire was strengthening its position throughout Europe, a few Germanic tribes clung on in marshy territory off the eastern banks of the Rhine. In the 7th and 8th centuries, the odd farming or fishing settlement could be found at the point where the small river Düssel flows into the Rhine. It was from such settlements that the city of Düsseldorf grew. The first written mention of Düsseldorf (then called Dusseldorp in the local Low Rhenish dialect) dates back to 1135. Under Emperor Friedrich Barbarossa the small town of Kaiserswerth to the north of Düsseldorf became a well fortified outpost, where soldiers kept a watchful eye on every movement on the Rhine. Kaiserswerth eventually became a suburb of Düsseldorf in 1929. In 1186, Düsseldorf came under the rule of the Counts of Berg. 14 August 1288 is one of the most important dates in the history of Düsseldorf. On this day the sovereign Count Adolf VIII of Berg granted the village on the banks of the Düssel town privileges. Before this, a bloody struggle for power had taken place between the Archbishop of Cologne and the count of Berg, culminating in the Battle of Worringen. The Archbishop of Cologne's forces were wiped out by the forces of the count of Berg who were supported by citizens and farmers of Cologne and Düsseldorf, paving the way for Düsseldorf's elevation to city status, which is commemorated today by a monument on the Burgplatz. The custom of turning cartwheels is credited to the children of Düsseldorf. There are variations of the origin of the cartwheeling children. Today the symbol (Der Radschläger) represents the story and every year the Düsseldorfers celebrate by having a cartwheeling contest. After this battle the relationship between the four cities deteriorated, because they were commercial rivals; it is often said that there is a kind of hostility between the citizens of Cologne and Düsseldorf. Today, it finds its expression mainly in a humorous form (especially during the Rhineland Karneval) and in sports. A market square sprang up on the banks of the Rhine and the square was protected by city walls on all four sides. In 1380, the dukes of Berg moved their seat to the town and Düsseldorf was made regional capital of the Duchy of Berg. During the following centuries several famous landmarks were built, including the St. Lambertus (Düsseldorf). In 1609, the ducal line of the United Duchies of Jülich Cleves Berg died out, and after a virulent struggle over succession, Jülich and Berg fell to the Wittelsbach Counts of Palatinate Neuburg, who made Düsseldorf their main domicile, even after they inherited the Electorate of the Palatinate, in 1685, becoming now Prince electors as Electors Palatine. Under the art loving Johann Wilhelm II (r. 1690–1716), a vast art gallery with a huge selection of paintings and sculptures, were housed in the Stadtschloss (city castle). After his death, the city fell on hard times again, especially after Elector Charles Theodore inherited Bavaria and moved the electoral court to Munich. With him he took the art collection, which became part of what is now the Alte Pinakothek in Munich. Destruction and poverty struck Düsseldorf after the Napoleonic Wars. Napoleon made Berg a Grand Duchy and Düsseldorf its capital. Johann Devaranne, a leader of Solingen's resistance to Napoleon's conscription decrees, was executed here in 1813. After Napoleon's defeat, the whole Rhineland including Berg was given to the Kingdom of Prussia in 1815. The Rhine Province's parliament was established in Düsseldorf. By the mid 19th century, Düsseldorf enjoyed a revival thanks to the Industrial Revolution as the city boasted 100,000 inhabitants by 1882; the figure doubled in 1892.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Корольдік Әскери-Теңіз Әуе Қызметі (RNS) 1914 жылдың 22 қыркүйегінде Дюссельдорф қаласындағы Цеппелиндер базаларын бомбалау арқылы Антантаның алғашқы стратегиялық бомбалау операциясын жүзеге асырды.

Веймар Республикасы

1920 жылы Дюссельдорф жалпы ереуілдің орталығына айналды. 1920 жылғы 15 сәуірде Фрейкорп жасақтары 45 неміс шахтерлер одағының делегатынан құрылған топты өлтірді.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Дюссельдорфта нацистік түрме және бірнеше мәжбүрлі еңбек лагерлері болды, сондай-ақ Бухенвальд концлагерінің бес бөлімшесі орналасқан еді, онда негізінен поляк және орыс тұтқындары, сонымен қатар француз, голланд, бельгиялық, чех, италиялық, югославиялық және Синти мен Рома халқы үшін лагерлер болған (Рома геноцидіне қараңыз). Дюссельдорф еврей қауымының раввині Нидерландыға қашып, 1943 жылы Аушвиц концлагерінде қайтыс болды. Қала Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде стратегиялық бомбалаудың нысанасы болды, әсіресе 1943 жылы RAF бомбалау науқаны кезінде, бір түні 700-ден астам бомбалаушы ұшақ қолданылды. Рейдтер соғыс аяғына дейін жалғасты. Неміс мұнай нысандарына қарсы науқан аясында 20-21 ақпанда RAF Рейн Оссаг мұнай өңдеу зауытына шабуыл жасап, қаладағы мұнай өндірісін тоқтатты. 1945 жылдың сәуір айының ортасында одақтас әскерлер Германияға шабуыл жасап, Дюссельдорфқа жетті. АҚШ-тың 97-ші жаяу әскер дивизиясы 18 сәуірде, жергілікті неміс қарсылық тобының «Рейнланд әрекеті» бастауынан кейін, қаланы жеңіл түрде басып алды.

Германия Федеративтік Республикасы

1946 жылы Дюссельдорф жаңа Солтүстік Рейн-Вестфалия федералды штатының астанасы ретінде тағайындалды. Қаланың қайта құрылысы едәуір жылдамдықпен жүрді және экономикалық өзгерістер Дюссельдорфтың экономикалық дамуын жетекке алды.

Физикалық география

Дюссельдорф Рейннің төменгі бассейнінің ортасында, Дюссель өзенінің дельтасы Рейнге құятын жерде орналасқан. Қала Рейннің шығыс жағында жатыр, 4-ауданды (Оберкассель, Нидеркассель, Хердт және Лёрик) қоспағанда. Рейннің арғы жағында Эрфт өзенінің дельтасында Нойс қаласы орналасқан. Дюссельдорф Рур қалалық аймағының оңтүстік-батысында және Рейн-Рур мегаполистік аймағының ортасында жатыр. Дюссельдорф толығымен аллювиал шөгінділерден, саз, құм, балшық және кейде қиыршық тастан тұрғызылған. Дюссельдорфтың ең биік нүктесі – қаланың шалғай шығыс бөлігіндегі (Хаббельрат ауданы) Сандбергтің шыңы. Ең төменгі нүкте – Виттлер ауданының шалғай солтүстік бөлігінде, Шварцбах Рейнге құятын жерде, орташа биіктігі .

Жақын орналасқан қалалар мен аудандар

Келесі аудандар мен қалалар Дюссельдорфпен шекаралас (солтүстіктен бастап сағат тілі бойынша): Дуйсбург қаласы, Меттман ауданы (Ратинген, Меттман, Эркрат, Хильден, Лангенфельд және Монхайм), және Нойс ауданы (Дормаген, Нойс және Мербуш).

Климат

Қаланың мұхиттық климаты бар (Köppen: Cfb, Шығыс Германиямен салыстырғанда жұмсақ). Төменгі Рейн аймағының қалған бөлігі сияқты, Дюссельдорфта жазда жылы, қысында аз қар жауады. Орташа жылдық температура 11,0 °C (52 °F) және орташа жылдық жауын-шашын мөлшері [мәлімет жоқ]. Басым жел бағыты батыстан, жылдамдығы 3–4 м/с (7–9 миль/сағ), ал күйреу кезінде 3,5–4,8 м/с (8–10,7 миль/сағ) жетеді. Желдің жылдамдығы 2 м/с немесе 4,5 миль/сағ-тан төмен болған кезде тыныш деп есептеледі, мұндай жағдай шамамен 35% уақыт байқалады, әсіресе түнде және қыс айларында.

Демография

Шетелдік тұрғындардың ең үлкен топтары Ұлттық халық (31.12.2022) 12 707 10 388 9 316 8 329 7 799 7 566 5 230 4 856 4 741 4 477 4 430 4 175 3 842 3 720 3 328 3 162 2 879 2 542 2 469 2 308.

Қала шегінде 653 253 тұрғыны бар (2022 жылғы 31 желтоқсан), Дюссельдорф Германияның алтыншы ірі қаласы. Оның халқы 1882 жылы индустрияландырудың шарықталу кезеңінде 100 000 тұрғын шегінен асып, 1962 жылы 705 000-нан сәл асып түсті. Содан кейін қала тұрғындарды жоғалта бастады, көптеген адамдар көршілес муниципалитеттерге көшіп кетті. Алайда, 1990 жылдардың соңынан бері қала халқының саны қайтадан бірте-бірте өсуде. Дюссельдорф халқының 109 883-і (18%) шетелдіктер (2008 жылғы 31 желтоқсан), олардың көпшілігі Еуропадан (81 742). Ең ірі ұлттық азшылықтар – түріктер, гректер және поляктар. Дюссельдорф және оның айналасында Еуропадағы үшінші және Германиядағы ең ірі жапондық қауымдыстығы бар (шамамен 11 000 адам). 2019 жылғы мәліметтер бойынша, 272 982 адам, немесе тұрғындардың 42,6%-ы көшіп келген. Дюссельдорфта Германиядағы үшінші ірі еврей қауымдыстығы бар, оның шамамен 7 000 мүшесі бар.

Экономика

Дюссельдорф Германиядағы маңызды телекоммуникация орталықтарының біріне айналды. Германияның төрт ірі ұялы байланыс операторының екеуі – D2 Vodafone және E Plus – Германияның ұялы байланыс нарығын жетекшілік етеді. Дюссельдорфта Huawei, NTT, Ericsson, Oppo, Vivo және Xiaomi сияқты көптеген шетелдік ақпараттық және коммуникациялық технология компаниялары орналасқан. Солтүстік Рейн-Вестфалияның астанасында 18 интернет-провайдер қызмет көрсетеді. Қалада екі әуе компаниясының бас кеңсесі бар: Eurowings және бұрынғы тәуелсіз LTU International. Дюссельдорфтағы көптеген интернет-компаниялардың бастауы жарнама саласында жатыр: Дюссельдорфта 400 жарнама агенттігі бар, олардың ішінде Германиядағы ең ірілерінің үшi – BBDO Group, Grey Global Group және Publicis. Ogilvy & Mather, Dentsu, Hakuhodo, TBWA және DDB сияқты шетелдік агенттіктердің де бірнеше филиалдары бар. Дюссельдорфта шамамен 200 баспахана да жұмыс істейді. Peek & Cloppenburg (сән); Uniper (электр энергиясын өндіру); L'Oréal Germany (косметика және сұлулық); Henkel AG & Co. KGaA (тәуарлық тұтыну тауарлары және өнеркәсіптік технологиялар); Metro (көтерме, бөлшек сауда); Ceconomy (бөлшек сауда); Esprit Holdings (сән, бас кеңсесі Дюссельдорфқа жақын Ратингенде); BASF Personal Care & Nutrition (бұрынғы Cognis – химиялық өнімдер, бас кеңсесі Дюссельдорфқа жақын Монхаймда, бірақ өндіріс көбінесе Дюссельдорфта) орналасқан. Daimler AG Дюссельдорфта Mercedes Benz Sprinter жеңіл коммерциялық көліктерін құрастырады. 1960 жылдардан бері қала мен Жапония арасында тығыз байланыс орнаған. Көптеген жапондық банктер мен корпорациялардың еуропалық бас кеңсесі Дюссельдорфта орналасқан – сондықтан Дюссельдорф Лондон мен Парижден кейін Еуропадағы үшінші ірі жапондық қауымдастығына ие. "Kö", яғни Königsallee ("Патшалар аллеясы") – танымал сауда орталығы. Мұнда бірнеше әшекей дүкендері, дизайнерлік брендтер мен галереялар орналасқан. Kö Германиядағы сауда және кеңсе жалдау бағасы бойынша ең қымбат орындардың бірі болып табылады.

Düsseldorf has become one of the top telecommunications centres in Germany. With two of the four big German providers of mobile frequencies, D2 Vodafone and E Plus, Düsseldorf leads the German mobile phone market. There are many foreign information and communication technology companies in Düsseldorf such as Huawei, NTT, Ericsson, Oppo, Vivo and Xiaomi. There are 18 internet service providers located in the capital of North Rhine Westphalia. There are two airlines with headquarters in the city: Eurowings and formerly independent LTU International. Many of the internet companies in Düsseldorf have their roots in the world of advertising: there are 400 advertising agencies in Düsseldorf, among them three of the largest in Germany: BBDO Group, Grey Global Group and Publicis. A number of affiliates of foreign agencies deserve mention as well, such as Ogilvy & Mather, Dentsu, Hakuhodo, TBWA, and DDB. There are also about 200 publishing houses in Düsseldorf. Peek & Cloppenburg (fashion); Uniper (electricity generation); L'Oréal Germany (Cosmetics and Beauty); Henkel AG & Co. KGaA (Branded Consumer Goods and Industrial technologies); Metro (wholesale, retail); Ceconomy (retail); Esprit Holdings (fashion, headquarters in Ratingen near Düsseldorf); BASF Personal Care & Nutrition (formerly Cognis – chemicals, headquarters in Monheim near Düsseldorf, but production mainly in Düsseldorf). Daimler AG builds the Mercedes Benz Sprinter light commercial vehicles in Düsseldorf. Since the 1960s, there has been a strong relationship between the city and Japan. Many Japanese banks and corporations have their European headquarters in Düsseldorf – so many that Düsseldorf has the third largest Japanese community in Europe, after London and Paris. The "Kö", which stands for Königsallee ("King's Avenue"), is a shopping destination. Some jewellery shops, designer labels, and galleries have their stores here. The Kö has among the highest rents for retail and office space in Germany.

Қаржы орталығы

Қала маңызды қаржы орталығы болып табылады. Дюссельдорфта қаржы және сақтандыру секторында 30 000-нан астам адам жұмыс істейді. Шамамен 170 ұлттық және халықаралық қаржы институты, 130-ға жуық сақтандыру агенттігі және Германияның сегіз қор биржасының бірі бар. HSBC-нің Германиядағы бас кеңсесі Дюссельдорфта орналасқан және 3000 адамды жұмысқа орналастырған. NRW.BANK – Солтүстік Рейн-Вестфалия штатының даму банкі және Германиядағы ең ірі мемлекеттік даму банкі. NRW.BANK 2002 жылы WestLB-ден бөлініп шықты. Бүгінде Deutsche Bank және Commerzbank-тың Дюссельдорфта 2000-ге жуық қызметкері бар ірі филиалдары бар. Дюссельдорф жапондық несие мекемелері үшін Германияның ең маңызды қаржы орталығы болып табылады. MUFG Bank, SMBC және Mizuho өздерінің Германиядағы бас кеңселерiн Дюссельдорф қаласында орналастырды. Сонымен қатар, Santander-дің Германиядағы бас кеңсесі Дюссельдорф аймағында орналасқан. ERGO (Munich Re еншілес компаниясы) және ARAG сияқты бірнеше ірі сақтандыру компаниялары қалада орналасқан. Басқа да көптеген ірі қаржы қызметтерi компанияларының бас кеңселерi қалада орналасқан.

Медиа

Дюссельдорфта Handelsblatt, Rheinische Post, Wirtschaftswoche, Deutsches Wirtschaftsblatt және VDI Nachrichten сияқты маңызды газеттер мен журналдар жарық көреді. Бұл газеттердің көбісі онлайн режимінде қолжетімді. Германияның ең ірі кино кәсіпорны Riech Group және WDR және QVC сияқты телеарналар Дюссельдорфта орналасқан. Film und Medienstiftung NRW қоры кино және жаңа медиа өндірісін қолдайды. Дюссельдорфтағы кинотеатрларда көрермендер фильмдерді түрлі тілдерде тамашалай алады. Көптеген фильмдер ағылшын, испан, француз және неміс тілдерінде көрсетіледі.

Дюссельдорф әуежайы

Дюссельдорф әуежайы, сондай-ақ Рейн-Рур әуежайы деп те аталады, қала орталығынан солтүстікке қарай орналасқан және пойызбен немесе S Bahn қалалық теміржолымен оңай жетуге болады. Аэропортқа SkyTrain автоматикалық жолаушылар тасымалдағышы арқылы байланысқан, аймақтық және ұлттық бағыттардағы қызметтерді көрсететін алыс қашықтыққа жүретін пойыз станциясы бар. Терминал ғимаратының астындағы тағы бір станция S Bahn желісімен (S11) Дюссельдорф орталық станциясына, Кельнге және бірнеше таңдалған түнгі рейстерге қатынайды. Франкфурт, Мюнхен және Берлиннен кейін Дюссельдорф әуежайы Германияның төртінші ірі коммерциялық әуежайы болып табылады, ол жылына 25,5 миллион жолаушыны қабылдайды (2019). Әуежай 4 континенттегі 180 бағытқа қызмет көрсетеді және 70 әуе компаниясымен байланысқан. 1996 жылы дәнекерлеу жұмыстарынан туған қорқынышты өрт салдарынан әуежай ғимараттарының бір бөлігі қирап, 17 адам қаза тапты. Кейін әуежай толығымен қайта жаңартылып, Skytrain орнатылды.

Теміржол

Қала Deutsche Bahn (DB) теміржол желісінің маңызды торабы болып табылады. Дюссельдорф қаласында күніне 1000-нан астам пойыз тоқтайды. Конрад Аденауэр алаңындағы Дюссельдорф орталық вокзалы Дюссельдорф қаласының орталық бөлігінде орналасқан. Бірнеше Рейн-Рур S-Bahn бағыттары Дюссельдорфты Рейн-Рур аймағының басқа қалаларымен байланыстырады. Жергілікті Düsseldorf Straßenbahn және Düsseldorf Stadtbahn жеңіл рельсті көлігі, сондай-ақ жергілікті автобус қозғалысы, қалаға тиесілі Rheinbahn компаниясы арқылы жүзеге асырылады, ол VRR қоғамдық көлік жүйесінде жұмыс істейді. Жеңіл рельстік жүйе көршілес қалаларға да қызмет көрсетеді және ішінара жер астынан өтеді. Орталық вокзал және әуежай станциясы (Flughafen Bahnhof) ұлттық және еуропалық жоғары жылдамдықты жүйелерге (Intercity/Eurocity, IC/EC және InterCityExpress) қосылған.

Такси

Дюссельдорфта 1320 ресми лицензияланған такси бар. Ережеге сәйкес, көліктер әрқашан ақжемсау түсіне боялады. Артқы терезеде сары фонға қара сан жазылған болады. Дюссельдорф әуежайындағы такси тұрақтарында кредиттік картамен төлем қабылдау міндетті. Дюссельдорфтағы таксилердің саны Германияның орташа көрсеткішіннен жоғары. Нарықты екі такси ұйымы қамтиды. "Taxi Düsseldorf" 1180-нен астам, әртүрлі өлшемдегі, максимум 8 жолаушыға арналған такси ұсынады. Ал кішірек "Rhein Taxi" 120-дан астам таксимен қызмет көрсетеді. Қала ішіндегі және оған жақын орналасқан қалаларға сапарларды жүргізу міндетті.

Көлікті ортақтастыру

2012 жылдан бері, пайдаланылғаннан кейін көліктерді бастапқы орнына қайтару қажет болатын стационарлық автокөліктерді ортақ пайдаланудан өзге, бір бағытты автокөліктерді ортақ пайдалану қызметі де қолжетімді. Бұл көліктерді Дюссельдорф қаласында, әдетте парктеуге рұқсат етілген кез келген жерге қоюға болады және оларды Car2go, Greenwheels, Stadtmobil және DriveNow компанияларынан жалдауға болады.

Автожолдар

Солтүстік Рейн-Вестфалия Германиядағы автобандардың ең тығыз желісіне ие, ал Дюссельдорф қаласына A3, A44, A46, A52, A57, A59 және A524 тас жолдары арқылы тікелей жете аласыз.

Велоспорт

Дюссельдорф кейбір ұлттық және халықаралық велосипед жолдарымен байланысты, оның ішінде EV15 Рейн велосипед жолымен. Дюссельдорф қаласы Германияның Солтүстік Рейн-Вестфалия аймағындағы, муниципалитеттегі және қалалық жаяу жүргіншілер мен велосипедшілер достарының жұмыс тобының құрамына кіреді, бұл топ 2007 жылы Дюссельдорфқа "Велосипедшілерге досты қала" атағын берді, алайда қала тұрғындарының көпшілігінің пікірінше, велосипед жолдары желісінде әлі де жетіспейтін бөліктер бар.

Мәдениет және демалыс

Сайлаушы Ян Веллем және оның әйелі Тоскана әйелі Анна Мария Луиза де Медичи, 17-18 ғасырларда Дюссельдорф қаласының алғашқы маңызды мәдени шараларының демеушілері болды. 1997 жылы 200 жылдығы тойланған және бастапқыда қалада оған ескерткіш орнату жоспарланған Генрих Гейне, сондай-ақ Клара және Роберт Шуман, Феликс Мендельсон қаламен байланысты ең танымал өнер қайраткерлері. Қала көркем өнер академиясына ие. Дюссельдорфтың мәдени өмірі дәстүрлі және авангардты, классикалық және талғамды бағыттарды қамтиды. Әйгілі Солтүстік Рейн-Вестфалия мемлекеттік өнер жинағы, жоғары бағаланған Deutsche Oper am Rhein (опера) және Гюстаф Грундгенстің шығармашылық үйі – Дюссельдорф Schauspielhaus (театр) Дюссельдорфтың көркем өнер орталығы ретіндегі беделін нығайтатын маңызды элементтер болып табылады.

Сүт

Дюссельдорф өзінің Альтбиерімен танымал, бұл пивоның ескі пісіру әдісі, британдық ақ пиволар сияқты жылы ашытқы қолданылатын, лагерге дейінгі пісіру әдісіне сілтеме жасайды. Уақыт өте келе Альт ашытқысы төмен температураға бейімделіп, Альт сыра қайнатушылары ашытудан кейін сыраны сақтап немесе лагерлейтін болды, нәтижесінде таза, жақсы сезілетін пиво пайда болды. "Альтбиер" атауы алғаш рет 19 ғасырда пайда болды, ол Дюссельдорф пиволарын Германияда танымал бола бастаған жаңа, ақшыл лагерден ажыратуға мүмкіндік берді. Дюссельдорф сыра қайнатушылары қазіргі заманғы ақ лагерлерде қолданылатын ақ малті қолданды, бірақ жылы ашытқы қолданудың ескі ("альт") әдісін сақтап қалды. "Альт" атауын алғаш рет 1838 жылы ашылған Шумахер пиво зауыты қолданды. Оның негізін қалаушы Матиас Шумахер пивоны әдеттегіден ұзақ уақытқа дейін салқын ағаш бөшкелерде пісіруге рұқсат берді, соның арқасында қазіргі заманғы Альт пивосының негізін қалады – янтарь түсті және лагерленген. Нәтижесінде, лагердің тартымды құрғақтығына ие, бірақ жемісті ноталары бар ақ пиво пайда болды. Дюссельдорфта Altbier пивосын тікелей орналасқан жерде қайнататын бес сырахана бар: Füchschen, Schumacher, Schlüssel, Uerige және Brauerei Kürzer. Бесінің төртеуі Дюссельдорфтың тарихи орталығында (Альтштадт) орналасқан; ал қалғаны (Шумахер) Альтштадт пен Дюссельдорфтың орталық теміржол вокзалы (Hauptbahnhof) арасында орналасқан, сонымен қатар Шлюссельдің қарсы бетіндегі Альтштадтта, Im Goldenen Kesselде де орналасқан. Әрқайсысы (Brauerei Kürzerден басқа) аз мөлшерде арнайы, құпия, маусымдық "Sticke" нұсқасын шығарады, бірақ атаулары әртүрлі: Schlüssel оны "Stike" деп, "c" әрпінсіз жазады, ал Шумахер өзінің арнайы пивосын "Latzenbier" деп атайды, яғни "жақсы пиво", мүмкін, оны құйған шағын ыдыстар көтерілген сөрелерде сақталғандықтан. Füchschenнің маусымдық пивосы – Weihnachtsbier (Рождество пивосы), ол қарашаның ортасынан бастап бөтелкелерде сатылады және Рождество кешінде сыраханада ұсынылады.

Музыка және түнгі өмір

Дюссельдорф көптеген ықпалды музыкалық өнерпаздар мен топтарға мекен болған, әсіресе электрондық және краутрок жанрларында, ең танымал мысалы Kraftwerk болып табылады. Бір дереккөздің айтуынша, "Осы жерде Neu! моторлық ритмді ойлап тапты, Harmonia эмбиентті армандады, Die Krupps индустриялық идеяны кеңейтті, ал осы керемет адам-машиналар Kraftwerk: 'Біз роботтармыз' деп жариялады". 1950 жылдан бері "Ком(м)ёдхен" Германияның ең көрнекті саяси кабарелерінің бірі болып табылады. Қазіргі заманғы халықтық музыка мәдениетіне қаланың ең танымал үлесі – ықпалды авангардтық электрондық топ Kraftwerk. Дюссельдорфта туған екі музыкант құраған Kraftwerk халықаралық деңгейде соғыстан кейінгі неміс музыкасы тарихындағы ең маңызды топ және электрондық музыканың пионері ретінде танымал. Дюссельдорфтан шыққан басқа да ықпалды музыкалық топтарға 1971 жылы Клаус Дингер мен Майкл Ротер Kraftwerk-тен бөлінгеннен кейін құрылған Neu! және 1976 жылы Neu! тарағаннан кейін Дингер құрған La Düsseldorf жатады. Екі топ та кейінгі рок, постпанк және электрондық музыка өнерпаздарына елеулі әсер етті. Халықаралық деңгейде танымал пауэр-металл тобы Warlock 1982 жылы Дюссельдорфта құрылды. Оның вокалисі Доро Песх, Warlock тобы тарағаннан кейін Еуропа мен Азияда сәтті жеке мансабын жалғастырды. Панк-топ Die Toten Hosen, электрондық жоба D. A. F., сондай-ақ электрондық/индустриялық пионерлер Die Krupps – барлығы Дюссельдорфтан шыққан. Дюссельдорф бірнеше әндерде кездеседі, оның ішінде британдық инди-топ Teleman-ның Düsseldorf және дат әншісі Dorthe Kollo-ның Wärst du doch in Düsseldorf geblieben әндерінде.

Мода

Дюссельдорф ондаған жылдар бойы Германияның сән астанасы болып келді (ол сонымен қатар өнер және сән салаларының маңызды мәдени орталығы). 1945 жылға дейін Германияның «сән астанасы» болған Берлин, Совет оккупациялық аймағындағы ерекше орнына байланысты бұл мәртебесінен айырылды. 1948 жылғы 20 маусымдағы валюта реформасынан кейін сәнді киімдерге деген қызығушылық арта түсті. Игедо 1949 жылдың наурыз айынан бастап Дюссельдорфта сән көрсетулерін ұйымдастырды. Дюссельдорфта сән дизайнына арналған бірнеше оқу орны бар, олардың ішінде Akademie Mode & Design (de), Дизайн бөлімі және Мод дизайны колледжі.

Карнавал

Дюссельдорфтың ең ірі мәдени шараларының бірі – Карневал (кейде "бесінші маусым" деп те аталады), ол әр жыл сайын 11 қарашада сағат 11:11-де басталып, Розенмонтагта (Гүлденген дүйсенбіде) ең қызығушылыққа толы шағына жетеді, онда Дюссельдорф көшелерінде үлкен шеру өтеді. Карневал Ашермитвохта (Күл сәрсенбісінде) аяқталады.

Дюссельдорфтың арба дөңгелекшісі

Дюссельдорфтың ең көне дәстүрі – «Дюссельдорф радишлері» (көпірген бала). Көпірген баланың символы сувенирлерде кездеседі, ал Дюссельдорфтағы көптеген нәрселердің атауы осы көпірген балаларға байланысты.

Шығарманың шығу тегі мен тарихы туралы аңыздар

Бұл дәстүрді бір нақты тарихи оқиғамен байланыстыру мүмкін емес. Оның орнына, Дюссельдорф арбашыларының пайда болуына қатысты бірнеше әңгіме бар. Ең танымал нұсқасы – Ворринген шайқасы. 1288 жылғы шайқаста граф Адольф Кельн архиепискобын ойсырата жеңді. Осы жеңістің нәтижесінде Дюссельдорфқа қала құқығы берілді. Тұрғындар, әсіресе балалар, көшеде қуанышпен жүгіріп, арбамен домалап жүрді. Тағы бір әңгімеде той процессиясы кезінде той арбасының дөңгелегі сынғаны айтылады. Жамандықтан сақтану үшін, бір бала арбаға секіріп, дөңгелекті ұстап алып, осылайша дөңгелектің бір бөлігіне айналды дегенді айтады. Бұл оқиға Ян Веллем мен Анна Мария Луиза де Медичидің некесіне, немесе Баден маргравинкасы Якобея мен Иоганн Вильгельмнің үйлену тойына қатысты ма деген пікірталас бар. Тағы бір әңгімеде 1585 жылы маркграф Якоб фон Баден мен Иоганн Вильгельмнің үйлену тойы туралы баяндалады. Аңыз бойынша, ол некесіне риза болмаған, бірақ арбасының жанында өнерлерін көрсеткен арбашылар оны күлімсірете алды. 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басында қалаға үлкен көрмелер – қазіргі ярмакалардың алдағысы – көптеген саяхатшыларды тартып әкелді. Осы кезеңде арбамен домалаған балалар бұл табысты табыс көзі екенін түсінді. Буржуазия бұл әрекетті жергілікті патриотизмнің символы ретінде қуана қабылдады. Бастапқыда жігіттер "för eene Penning schlage ich das Rad" ("бір тиынға арба дөңгелегі") деп айғайлаған. Ян Веллем ескерткіші Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Дюссельдорфқа қайтарылды. Шеруге факелдер, фанфарлар және арбамен домалаған жігіттер қатысты.

Қала көрінісінде арба дөңгелектері

Арбамен жүрушілерді қала ішіндегі бірнеше фонтандардан және көптеген кішкентай ескерткіштерден кездестіруге болады. Ең танымал – Бургплацтағы Арбамен жүрушілер фонтаны (de), онда Ханс Мюллер Шлоссердің мына цитаты жазылған: "Radschläger wolle mer blieve, wie jeck et de Minschen och drieve" (Біз әрқашан арбамен жүруші болып қаламыз, адамдарды қаншалықты ақымақ етсе де). Фонтан 1954 жылы Альфред Цорш жобалаған және жергілікті және аймақтық дәстүрлерді сақтауға арналған «Heimatverein Düsseldorfer Jonges» клубы сыйға тартқан. Фридрих Бекер жобалаған Ламбертус шіркеуінің есік қоңышында да арбамен жүрушілер бейнеленген. Ол Шэдоу Аркадасының алдындағы арбамен жүрушінің мүсінін жасады. Бұл дәстүрді 1920 жылы құрылған «Alde Düsseldorfer Bürgergesellschaft von 1920 e. V.» қоғамы жалғастырды. Олар 1937 жылғы 17 қазанда алғашқы арбамен жүрушілер жарысын ұйымдастырды. Бұл іс-шара 1971 жылдан бері жыл сайын «Stadtsparkasse» (жергілікті банк) қатысуымен өткізіліп келеді. Бұрын Königsallee-де өткізілсе, 2006 жылдан бері қаланың ескі бөлігіне жақын орналасқан Rheinwerft-те өтіп келеді. Бұл қаланың іс-шаралар күнтізбесінде белгілі бір күн ретінде тіркелген. Шараға шамамен 500 ұл тұрақты түрде қатысады, ал 1971 жылдан бері қыздар да қатысып келеді. 2001 жылы бастау алған «Radschläger Kunst» (Арбамен жүрушілер өнері) атты жоба аясында әртүрлі суретшілер 100-ден астам арбамен жүрушілер мүсінін жасады. Ламбертус шіркеуінің есік қоңышы мүсіндердің үлгісі болды, олардың биіктігі, ені және тереңдігі белгілі бір шамада. Олар қала орталығында орналастырылды. Мүсіндердің кейбіреулері аукционда сатылып, компаниялар мен жеке тұлғаларға өткен.

Рождестволық базар

Әр жылғы Рождествода Дюссельдорф қаласы Германиядағы ең ірі Рождестволық жиындардың бірін өткізу үшін қала орталығын пайдаланады. Рождество фестивалі жыл сайын 17 қарашадан 23 желтоқсанға дейін өтеді. Бұл Рождестволық той Дюссельдорфқа жыл сайын туризмнің үлкен ағынын әкеледі, себебі жақын жерлерден көптеген адамдар қалаға глінтвейн мен ыстық шоколад ішуге, сондай-ақ шеберлердің шыныдан бұйымдар жасауын тамашалауға келеді. Шараға қала орталығында орналасқан көптеген кішкентай ағаш үйлер кіреді, олардың бәрі азаматтардың ләззатына арналған. Көптеген келушілер үшін бұл шара көне Еуропалық атмосфераға ие, бірақ өте қызықты.

Ас мәзірі

Бұл аймақтағы дәстүрлі тағамдар – Rheinischer Sauerbraten (бірнеше күнге сірке су мен дәмдеуіштерде маринадталған сиыр етінен жасалған рост, кейде жылқы етінен де, сосын соусы мен кішміспен беріледі) және Heaven and Earth (Himmel und Äd; қара қаннан жасалған шұжық, піскен алмамен араластырылған картоп пюресі). Қыс мезгілінде адамдар Рейн стиліндегі моллюскілерді (Muscheln Rheinischer Art) және Reibekuchen-ді (қуырылған картоптан жасалған кеспе, алма соусымен) жейді. Сондай-ақ, ерекше тағам – Дюссельдорф Сенфростбратен (Дюссельдорф қышасымен жабылған қуырылған стейк). Дюссельдорф күшті, Дижон қышасына ұқсас қышасымен танымал, ол дәстүрлі "Mostertpöttche" ыдысында ұсынылады, оны Винсент ван Гог 1884 жылы натюрмортта бейнелеген. Рейн мегаполисі – аспаздық әртүрлілік тұрғысынан ең бай аймақтардың бірі. Еуропадағы үшінші ірі жапондық қауымдастығы бар Дюссельдорфта тағамдық асүйдің кең ассортименті ғана емес, сонымен қатар қалада шынайы азиялық тағамдардың берік негізі бар. Дюссельдорфтың ерекше тағамдық асханасы Lonely Planet-тің әлемдегі жетекші саяхат нұсқаулығында мойындалды және жарияланды. Әртүрлі мәдени асүйлермен қатар, Дюссельдорф әлемдік деңгейде танымал Мишлен жұлдызды мейрамханаларға да ие. Halve Hahn – бұл тағам қара бидайдан жасалған жарты екілік рулеттен тұрады, бұл Дюссельдорфтың тағы бір ерекшелігі, май жағылып, тозған Gouda ірімшігінің қалың тілімі, пияз, қыша, ұнтақталған паприка және ащы тұршы қосылады. Himmel un Aad – картоп пюресі мен алмадан, сондай-ақ қара қаннан жасалған шұжық тілімдерінен тұратын тағам. Бұл тағамға көбінесе карамельденген пияз қосылады. Reibekuchen – Дюссельдорфтың тағы бір танымал тағамы, әдетте Rübensyrup (шаша сиропы) құйылып, алма соусымен бірге pumpernickel тілімдерінде ұсынылады.

Спорт және тікелей эфирдегі оқиғалар

Дюссельдорфтың негізгі футбол командасы «Фортуна Дюссельдорф» 1933 жылы Германия чемпионатында, 1979 және 1980 жылдары Германия кубогында жеңіске жетті және 1979 жылы Еуропа кубогының жеңімпаздары кубогының финалисі болды. Қазіргі уақытта 2. Бундеслигада ойнап жүр, 2020 жылы Бундеслигада төмендеп кеткеннен кейін. Олар өз матчтарын «Merkur Spiel Arena» (бұрын «ESPIRIT arena» деп аталатын) стадионында өткізеді, бұл 54 500 орындық көпфункционалды стадион. Дюссельдорф 1974 жылғы ФИФА әлем чемпионатының тоғыз қаласының бірі болды және 2024 жылғы УЕФА Еуропа чемпионатының он аренасының бірі болады. «Rochusclub Düsseldorf» 1978 жылдан 2012 жылға дейін теннис әлемінің командалық кубогын қабылдады. Дюссельдорф сонымен қатар 2017 жылдың шілдесінде «Тур де Франс» жарысының басталу салтанатын (Grand Départ) өткізді. Дюссельдорфтағы басқа спорт түрлері – мұз үстіндегі хоккей («Düsseldorfer EG», «PSD Bank Dome» стадионында ойнайды) және американдық футбол. «Дюссельдорф Пантерасы» Германияның ең табысты командаларының бірі, ол алты рет Германия кубогының титулын жеңіп алды және 1995 жылы Еурокубок жеңімпазы атанды. Сонымен қатар, жасөспірімдер командасы Германиядағы ең табысты жастар бөлімі, ол он бес рет жасөспірімдер кубогында жеңіске жетті. «Rhine Fire Düsseldorf» NFL Еуропаның құрылған командасы болды және екі рет, 1998 және 2000 жылдары Әлем кубогын жеңіп алды. Дюссельдорфтың сәтті регби құрамасы («Дюссельдорф Дракондары») бар, олар 2017/18 маусымында 2. Бундеслиганың батыс дивизионында ойнайды, бұл неміс регбиінің екінші лигасы. Үстел теннисі де танымал (Тимо Боллмен бірге Германияның ең табысты командасы – «Боруссия Дюссельдорф»), сондай-ақ гандбол («HSG Düsseldorf»), баскетбол («Düsseldorf Giants»), бейсбол («Düsseldorf Senators») және би («Rot Weiß Düsseldorf»). Дюссельдорфтың крикет командасы «Düsseldorf Blackcaps» NRW аймақтық лигасында ойнайды. Қалада 2011 жылғы «Евровидение» ән байқауы өтті.