Кіріспе

Джон Пек Ратбун (1746–1782) – Континенттік әскери-теңіз флоты мен АҚШ әскери-теңіз флоты офицері. Ратбун Род-Айленд штатынан шыққан, отбасы Бостонда тұрған. Ратбун Континенттік әскери-теңіз флотында 1775 жылдың соңынан бастап Джон Пол Джонстың бірінші лейтенанты болып қызмет еткен.

Насауды басып алу

1777 жылы сәуірде Ратбун капитандыққа көтеріліп, 1776 жылы Жаңа Провиденсқа америкалық шабуылға қатысқан «Провиденс» соғыс кемесінің командалығын алды. Ратбун 1778 жылғы 27 қаңтар түні «Провиденс» кемесімен Багам аралдарына қайта оралды. Ратбун сауда кемесі болып жасырынып, қараңғыда Нассауға жақындап, жағаға шықты. Капитан Джон Треветтің басқаруымен 26 теңізші қайықпен жағаға шығып, баспалдақ көмегімен жағаға жетті. Олар баспалдақпен Нассау бекінісінің 22 футтық қабырғасына көтеріліп, таң атпай екі күзетшіні басып алды. Содан кейін теңізшілер күзетшілердің «Барлығы жақсы» деген үнемі айтатын шақыруын бекіністің сыртындағы күзетшілерге жеткізіп, бекіністің 18 фунттық зеңбіректерін қала мен портың күшейткіш күштер келуі мүмкін бөліктерін бақылау үшін қайта орналастырды. Таң қызығында Американың жұлдыздар мен жолақтарынан тұратын туы алғаш рет Континенталдық Конгресс мақұлдағаннан кейін жаудың басып алынған жерінде желбіреп тұрды. Оның қалған теңізшілері қаланы толық көретін бекініс қабырғасында қарауылдағанда, Треветт үш теңізшіні Форт-Монтегге жіберіп, 230 теңізшінің күші Форт-Нассауды басып алғанын мәлімдеді. Форт-Монтегю қарсылық көрсетпестен берілді, ал теңізшілер зеңбіректерді бұзып, оқ-дәріні теңізге құйды. 24 американдық саудагер теңізші көмекке келді. Бұл американдықтар кемелері қарақшыларға түскен кезде Нассауда қамауға алынған болатын. Американдық саудагер теңізшілері Форт-Нассаудың қаруларының алдында тұрған бес кеменің тапсырылуын талап ету үшін портына жіберілді. Ратбун кешкісін портқа кіріп, Форт-Нассаудың барлық оқ-дәрісі мен 300-ге жуық қару-жарақты тиеді. Ратбун 30-шы күні таңертең американдық саудагерлер басқарған үш басып алынған кемемен бірге Форт-Нассаудың зеңбіректерін бұзып, өзі басқара алмайтын екі кемені өртеді. Ешқандай қан төгілген жоқ.

Теңіздегі іс-әрекет

1779 жылы ол "Королева Франции" фрегатының басқаруын өз мойнына алды және шілде айында "Провиденс" және "Ренджер" кемелерімен Ньюфаундленд жағалауында теңіз саяхаты жасады. 16 күні кемелер Ұлыбританияға бет алған конвойді көріп қалды. Тұман қыбырлап, сейілген кезде "Королева Франции" сауда кемесінің қасына келді, оның экипажы америкалық кемені британдық күзет кемесі деп қателесті. Ратбун осы мүмкіндікті пайдаланып, қателіктің артықшылығын қолданып, кемені жаулап алды. "Ренджер" мен "Провиденс" та оның үлгісін көрді. Конвойден тағы он кеме тартып алынды, олардың жалпы құны 1 миллион долларға жуық болды.

Чарльстонды қорғау

1780 жылы Ратбун коммодор Абрахам Уипплдің күштерімен Франция патшайымын Оңтүстік Каролина штатының Чарльстон қаласының қорғауын күшейту үшін оңтүстікке алып барды. Ол жерде, кіші кемелермен бірге, Ашли өзенінде орналасып, Корнуоллис басқаратын британдық әскерлердің өткелді кесіп, қалаға шабуылдауына кедергі келтірді. Американдықтардың жағдайы нашарлағанда, Франция патшайымының қарулары алынып, кеме блок үшін суға батырылды. Оның экипажы жағаға шығып, Ратбун 1781 жылдың мамыр айында қала түскенше артиллерияшы болып қызмет етті.

Жекешелендіруші

Чарльстон қаласы түскен кезде тұтқынға алынған Ратбан және басқа американдық капитантар шартымен босатылып, Жаңа Англияға қайтуға рұқсат алды. Онде ол Континенттік Әскери-теңіз күштерінің азайғанын және ешқандай қолбасшылық лауазымның бос еместігін білді. Содан кейін, Ратбун, нағыз патриот болғандықтан, 4 тамызда Конгрестен «Массачусетс» жекеше бригінің командирі болып тағайындалды. Шамамен екі аптадан кейін ол Бостоннан Ұлыбританияға жақын Сент-Джордж бұғазына қарай жолға шықты, ал тағы алты аптадан кейін Ирландия жағалауына жетті. Сол жерде, Кейп Клирден 100 шақырымдай қашықтықта, ол 32 зеңбірекке ие HMS Recovery фрегатымен кездесті. 24 сағаттық қуып жететін кезінде HMS Recovery кем дегенде бір рет залп берді, нәтижесінде Ратбун мен оның кемесі британдық соғыс кемесіне түсті. Бастапқыда Ирландияның Корк қаласының жанындағы Кинсаль түрмесіне қамалған Ратбун кейін Англияның Плимут қаласындағы Милл түрмесіне немесе Ескі Милл түрмесіне ауыстырылды, онда 1782 жылғы 20 маусымда қайтыс болды.

Атаулар ауыстырылуы

Оның құрметіне екі кеме, USS Rathburne, аталды. Оның есімі ресми құжаттарда, тіпті оның атымен аталған екі әскери кемеде де Ратбурн немесе Ратборн деп жазылған, бірақ бұл қателік еді. Оның нағыз есімі Ратбун.