Кіріспе

Сара Рулдың пьесасы «Эвридика» – Сара Рулдың 2003 жылғы пьесасы. Ол Орфей миын оның әйелі Эвридиканың көзқарасынан қайта баяндайды. Оқиға Евридиканың Орфеймен бірге Жерге оралуы немесе әкесімен бірге әлем астында қалуы туралы таңдауына негізделген. Рул түпнұсқа мифтың сюжетіне бірнеше өзгеріс енгізді. Бұл өзгерістердің ең айқындысы – мифте Орфей құштарлығына жеңіліп, Эвридикаға кері қарайды, ал Рулдың нұсқасында Эвридика Орфейді шақырып алады (оны кері қарауға итермелейді), бұл, мүмкін, тірілер әлеміне қайта оралудан сескенгендігінен және, мүмкін, әкесімен бірге өлілер елінде қалуға деген ниетінен туындаған. Рулдың сценарийі декорация жасаушы үшін шығармашылық алаң ретінде жазылған. Пьеса Рулдың өзімен сол аттас операның либреттосына бейімделді, музыкасын Мэтью Окоин жазды, ал режиссурасын Мэри Циммерман жүзеге асырды. «Эвридика» 2020 жылдың ақпан айында Лос-Анджелесте және 2021 жылдың 23 қарашасында Метрополитен операсында тұңғыш рет көрсетілді. Метрополитендегі премьерасы COVID-19 пандемиясының салдарынан кейінге жылдырылды.

Өндірістер

Бұл пьесаның әлемдік премьерасы 2003 жылдың қыркүйек айында Висконсин штатының Мэдисон қаласындағы Мэдисон Репертуарлық Театрында өтті. Алғашқы қойылым 2004 жылдың қазан айынан 14 қарашаға дейін Калифорниядағы Беркли Репертуарлық Театрында болды. Режиссер Лес Уотерс, көркемдік директордың көмекшісі, актерлік құрамында Мария Дизия Эвридика және Дэниел Талбот Орфей рөлдерін сомдады. Кейіннен пьеса 2006 жылдың қыркүйегінен 14 қазанға дейін Нью-Хейвен, Коннектикут штатындағы Йель Репертуарлық Театрында Лес Уотерс режиссерлігімен, Мария Дизия (Эвридика) және Джозеф Паркс (Орфей) қатысуымен көрсетілді. Спектакль 2007 жылдың 18 маусымынан 26 тамызына дейін Бродвейден тыс сахнадағы Екінші Сахна Театрында қойылды. Лес Уотерс режиссерлік еткен қойылымда Мария Дизия Эвридика, Жозеф Паркс Орфей және Чарльз Шоу Робинсон Эвридиканың әкесі рөлінде ойнады. Пьеса бірнеше сыйлыққа ұсынылды, соның ішінде 2008 жылғы Драма Лигасы сыйлығы, «Пьесаның ең көрнекті туындысы» және 2008 жылғы Драма Столы сыйлығы, «Пьесаның ең үздік декорациясы» (Скот Брэдли). «Нью-Йорк Таймс» газетіне рецензия жазған Чарльз Ишервуд оны «ерекше және керемет жаңа пьеса» деп атады. Бұл пьеса жүздеген мектептер мен университеттерде қойылды.

АҚШ-тың өндірісі

Ол: Атлантадағы Альянс театрында, 2008 жылдың наурыз-сәуір айларында; Филадельфиядағы Вильма театрында, 2008 жылдың мамырында (Тоби Твиннингтің түпнұсқа тікелей музыкасымен); Сиэтлдегі ACT театрында, 2008 жылдың қыркүйек-қазан айларында; 2008 жылдың қазан-қараша айларында Милуоки репертуарлық театрында; 2009 жылы Мэриленд штатының Бетезда қаласындағы Дөңгелек үй театрында; Театр Инкінің 2010–2011 жылғы маусымында; 2013 жылы Сан-Францискодағы Custom Made Theatre Co. компаниясымен; 2013 жылдың мамыр-маусымында Калифорния штатының Хейвард қаласындағы Дуглас Моррисон театрында; 2016 жылдың маусым-қазан айларында Тайн Рафаэлидің режиссерлігімен Американдық ойыншылар театрында (Висконсин штатының Спринг Грин қаласында); 2019 жылы Нью-Йорк штатының Лох Шелдрейк қаласындағы Седоор Манордағы элиталық жазғы лагерьде; 2023 жылдың 16-19 наурызында Калифорния университетінің Беркли қаласындағы Дархам студиялық театрында; 2023 жылдың 31 наурызынан 2 сәуіріне дейін Свармор колледжінің Театр кафедрасының Ланг өнер орталығында.

Лондон

2010 жылы 25 ақпанда Плимут қаласындағы Драм театрында басталып, 2010 жылы мамыр айында Лондондағы Янг Вик театрында көрсетілді. Алдымен 29 сәуірде Янг Вик театрының Мария студиясында алдын ала көрсетілімдер өтті. Пьесаны Бижан Шейбани қойды, ал актерлік құрамында Оси Окерафор мен Они Ухиара болды.

Сюжет

Пьеса үш бөлімнен тұрады, олар көптеген сахналарға бөлінеді: бірінші бөлімде - 7, екінші бөлімде - 20 және үшінші бөлімде - 3. Пьеса Евридика мен Орфейден басталады, екеуі де жас ғашықтар, үйленуге асығысқан. Жер асты әлемінде Евридиканың қайтыс болған әкесі естелігін, оқу мен жазу қабілетін сақтап, оған хаттар жіберуге тырысады. Той кезінде Евридика су ішуге шығып, бір ер адаммен ("Жаман әрі қызықты адам") кездеседі. Ол оған әкесінен келген хат бар екенін айтады. Евридика хатты алу үшін оның пәтеріне баруды шешеді, бірақ ол пәтерінен шыққанда, оны азғыру әрекетіне тойтарыс берген соң, баспалдақтан құлап, қаза табады. Екінші бөлімнің басында декорация өзгермейді, бірақ "жер астына түсу тастардың кіруімен белгіленеді": Кішкентай Тас, Үлкен Тас және Көңілді Тас, олар хор қызметін атқарады. Евридика лифт арқылы жер астына түседі, ішінде жаңбыр жауып тұрады. Ол жерде әкесімен кездеседі, ол Евридикаға өткенін қайта үйретуге тырысады, себебі ол Лете өзеніне батып, естелігінен айырылған. Тастар оларды тоқтатуға тырысады, өйткені өлгендерге өткенін еске түсіруге немесе адам тілінде сөйлеуге рұқсат жоқ. Жер асты әлемінде бөлмелерге рұқсат берілмейді, бірақ Евридиканың әкесі оған жіптерден бөлме жасайды. Ол оған адам тілін және өткенін біртіндеп үйретеді. Әкесі жұмыста болғанда, жер асты әлемінің иесі үш дөңгелекті велосипедпен бала болып кіріп, Евридиканы азғыруға тырысады, бірақ сәтсіз аяқталады. Темдеуде, тірілер елінде Орфей Евридикаға хат жазады, оны әкесі жеткізіп, оқып береді. Орфей оған Шекспирдің толық шығармаларын жіпке байлап жібереді, ал Евридиканың әкесі оған "Лир патшасынан" оқиды. Орфей тағы бір хат жібереді, содан кейін оны іздеп өзі жер астына түсуге шешім қабылдайды. Үшінші бөлімде Орфей жер асты әлемінің қақпасына жетеді, әнінің күші Тастарды жылатып жібереді. Жер асты әлемінің иесі оған Евридиканы қайтарып алуға рұқсат береді, бірақ ол оған бұрылып қарамаса ғана. Евридика әкесімен қалу немесе күйеуіне оралу арасында таңдау жасауы керек. Әкесінің тілегімен ол Орфейдің соңынан ере жетеді. Бірақ ол оны шақырып алады, ол оған бұрылып қарайды, осыдан Евридика екінші рет қайтыс болады. Темдеуде әкесі бәрін ұмытып, өзенге қайтадан батып кетеді. Евридика келгенде, әкесі жерде жатыр, ол барлық естелігі мен тілін мәңгілікке жоғалтып алған. Евридика әкесін жоқтап отырғанда, жер асты әлемінің иесі оралып келеді, баладан адамнан асып биіктейді. Ол оны әйелі ретінде алуға бұйырады. Евридика Орфей мен оның келесі әйеліне хат жазады, содан кейін өзенге батып, ұмытылуға кетеді. Соңында Орфей де лифт арқылы кіреді, бұл жолы ол шынымен қайтыс болған. Ол Евридиканың өзіне жазған хатын табады, бірақ өзенге батырылғандықтан, оны оқи алмайды.

Опера

Рулль пьесаны Мэттью Окоиннің "Евридика" операсының либреттосына өңдеді, оның тұңғыш қойылымы 2020 жылдың 1 ақпанында Лос-Анджелес опера театрында болды.