Роберт Фогель: Американ экономисі, тарихшы, 1993 ж. Экономика бойынша Нобель сыйлығының лауреаты. Жаңа экономикалық тарихты (клиометрия) дамытқан ғалым.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық экономист және тарихшы (1926–2013)
American economist and historian (1926–2013)
Роберт Уильям Фогель (Robert William Fogel; 1926 жылдың 1 шілдесі – 2013 жылдың 11 маусымы) – американдық экономикалық тарихшы және ғалым, 1993 жылғы Экономика ғылымдары саласындағы Нобельдік естелік сыйлығының (Дуглас Нортпен бірге) лауреаты. Өмірінің соңына дейін Чикаго университетінің Бут бизнес мектебіндегі Америка институттарының Чарльз Р. Уолгрин атындағы көрнекті профессоры және Халық экономикасы орталығының (CPE) директоры қызметін атқарды. Ол жаңа экономикалық тарихты (клиометрия) – тарихты зерттеуде сандық әдістерді қолдануды қолдаушы ретінде ең жақсы танылды.
Robert William Fogel ('/f//oʊ//g//əl/; July 1, 1926 – June 11, 2013) was an American economic historian and scientist, and winner (with Douglass North) of the 1993 Nobel Memorial Prize in Economic Sciences. As of his death, he was the Charles R. Walgreen Distinguished Service Professor of American Institutions and director of the Center for Population Economics (CPE) at the University of Chicago's Booth School of Business. He is best known as an advocate of new economic history (cliometrics) – the use of quantitative methods in history.
Өмір және мансап
Фогель 1922 жылы Одессадан келген украиндық еврей иммигранттарының ұлы ретінде Нью-Йорк қаласында дүниеге келді. Оның алты жыл үлкен ағасы жастық шағында оған зор зияткерлік әсер етті, өйткені ол оның және колледждегі достарының Ұлы депрессияның әлеуметтік және экономикалық мәселелерін қызу талқылауын тыңдады. 1944 жылы Стьювесант орта мектебін бітірді. Бітіргеннен кейін әдебиет пен тарихқа құштарлығы артып, ғылым саласында мансап жасауды жоспарлады, бірақ 1940 жылдардың екінші жартысындағы экономикаға қатысты үлкен пессимизм оны экономикаға бет бұруға мәжбүр етті. 1973 жылы Ұлттық ғылым академиясына, ал 2000 жылы Америка философиялық қоғамына сайланды. Фогель 1949 жылы афроамерикандық әйел Энид Кассандра Морганға үйленді және екі бала тәрбиеледі. Сол кезде жұбайлар аралас некеге қарсы заңдар мен қалыпты көзқарастарға байланысты көптеген қиындықтарға тап болды. 2013 жылдың 11 маусымында Иллинойс штатының Оук-Лаун қаласында аурудан кейін 86 жасында дүние салды.
Fogel was born in New York City, the son of Ukrainian Jewish immigrants from Odessa (1922). His brother, six years his senior, was his main intellectual influence in his youth as he listened to him and his college friends intensely discuss social and economic issues of the Great Depression. He graduated from the Stuyvesant High School in 1944. Upon his graduation he found himself with a love for literature and history and aspired for a career in science, but due to an extreme pessimism about the economy in the second half of the 1940s, he shifted his interest towards economics. the National Academy of Sciences in 1973, and the American Philosophical Society in 2000. Fogel married Enid Cassandra Morgan, an African American woman, in 1949 and had two children. The couple faced significant difficulties at the time due to anti miscegenation laws and prevalent sentiments against interracial marriages. He died on June 11, 2013, in Oak Lawn, Illinois, of a short illness, aged 86.
Клиометрия және теміржолдар және Американың экономикалық өсуі
Фогельдің клиометрияны қамтитын алғашқы маңызды зерттеуі «Темір жолдар және американдық экономикалық өсім: Эконометриялық тарихтан эсселер» (1964) болды. Бұл трактат 19 ғасырда АҚШ экономикалық өсуіне темір жолдардың қосқан үлесін сандық тұрғыда бағалауға бағытталған. Оның аргументі мен әдісі экономикалық деректерге нақты сілтеме жасамай, темір жолдардың кеңею әсерін жоғары бағалаған, сандық емес тарихи аргументтердің ұзақ тізіміне қарсы тұрды. Фогель бұл бұрынғы тарихи дәлелдерге қарсы шығып, темір жолдың пайда болуы американдық экономика үшін міндетті емес екенін көрсетті. Ауыл шаруашылығы тауарларын тасымалдауды қарастырған Фогель 1890 жылғы экономиканы, көлік инфрақұрылымы тек вагондармен, каналдармен және табиғи су жолдарымен шектелген гипотетикалық 1890 жылғы экономикамен салыстырды. Фогель темір жолдың болмауы шаруашылықтардан негізгі нарықтарға, әсіресе Орта Батыста тасымалдау құнын едәуір арттыратынын және ауыл шаруашылығы өндірісінің географиялық орналасуын өзгертетінін көрсетті. Бұл ескерілгеніне қарамастан, көлік құнының жалпы өсуі, яғни темір жолдарға байланысты «әлеуметтік үнемдеу» шамалы болды – 1890 жылғы ЖІӨ-нің шамамен 2,7%-ы. Көбірек каналдар жүйесі немесе жақсартылған жолдар сияқты балама технологиялардың мүмкіндігі темір жолдардың маңыздылығын одан да төмендетуі мүмкін еді. Темір жолдар экономикалық даму үшін қажет емес деген қорытынды клиометрия үшін әдебиетте дау тудырды.
Fogel's first major study involving cliometrics was Railroads and American Economic Growth: Essays in Econometric History (1964). This tract sought to quantify the railroads' contribution to U. S. economic growth in the 19th century. Its argument and method were each rebuttals to a long line of non numeric historical arguments that had ascribed much to expansionary effect to railroads without rigorous reference to economic data. Fogel argued against these previous historical arguments to show that onset of the railroad was not indispensable to the American economy. Examining the transportation of agricultural goods, Fogel compared the 1890 economy to a hypothetical 1890 economy in which transportation infrastructure was limited to wagons, canals, and natural waterways. Fogel pointed out that the absence of railroads would have substantially increased transportation costs from farms to primary markets, particularly in the Midwest, and changed the geographic location of agricultural production. Despite this consideration, the overall increase in transportation costs, i. e., the "social savings" attributable to railroads, was small – about 2.7% of 1890 GNP. The potential for substitute technologies, such as a more extensive canal system or improved roads, would have further lowered the importance of railroads. The conclusion that railroads were not indispensable to economic development made a controversial name for cliometrics.
Құлдық пен айқышқа шегелену
Фогельдің ең танымал және даулы еңбегі – "Хресттегі уақыт" (1974), екі томдық сандық зерттеу, американдық құлдық туралы, Стэнли Энгерманмен бірге жазылған. Кітапта Фогель мен Энгерман құлдық жүйесінің құл иелері үшін пайдалы болғанын дәлелдеді, себебі олар плантация өндірісін "рационалды" түрде ұйымдастырып, пайдаларын барынша арттырды. Масштаб экономиясының арқасында (пахта плантацияларындағы еңбектің "банды жүйесі" деп аталатын нәрсе), Оңтүстік құл шаруашылықтары еңбек бірлігіне шаққанда Солтүстік шаруашылықтарынан өнімдірек болды деп мәлімдеді. Энгерман мен Фогельдің пікірінше, осының мәні – Америка Оңтүстігіндегі құлдық өздігінен жылдам жойылмайды (мысалы, ежелгі Римде болғандай, тарихи жағдайларда), өйткені қанаушылық табиғатына қарамастан, құлдық құл иелері үшін өте пайдалы және өнімді болды. Бұл Оңтүстік тарихшыларының бұрынғы пікірлеріне қайшы келді. "Хресттегі уақыт" еңбегінің бір бөлігі құл иелерінің құлдарымен қарым-қатынасына арналған. Энгерман мен Фогель құл иелері құл өндірісін бизнес ретінде қарағандықтан, құлдарға қатысты қанау мен зорлық-зомбылықтың белгілі бір шектері болды деп санайды. Энгерман мен Фогельдің айтуынша, Америка Оңтүстігіндегі құлдар Солтүстіктегі көптеген жұмысшылардан жақсы жағдайда өмір сүрді. Фогель бұл талдауды негізінен плантациялық тізімдерге сүйеніп, құлдар аз жұмыс істегенін, жақсы тамақтанғанын және тек сирек қамшымен жазаланғанын мәлімдеді, бірақ авторлар құлдардың тізімдердегі шаралармен өлшенбеген түрде де қанауға ұшырағанын нақты атап өтті. "Хресттегі уақыт" еңбегінің бұл бөлігі қызу дау тудырды, бірақ ол кітаптың басты тезисімен – Оңтүстік құл плантациялары құл иелері үшін пайдалы болды және Азамат соғысы болмаған жағдайда жойылмас еді – тікелей байланысты емес. Кейбір сыншылар Фогельді құлдықты қолдаушы деп жаңылыстырды. Шындығында, Фогель құлдыққа моральдық тұрғыдан қарсы болды; ол құлдықтың таза экономикалық тұрғыдан зиянды немесе тиімсіз емес екенін ойлады, бұл туралы Ульрих Б. Филлипс сияқты бұрынғы тарихшылар дәлелдеген.
Fogel's most famous and controversial work is Time on the Cross (1974), a two volume quantitative study of American slavery, co written with Stanley Engerman. In the book, Fogel and Engerman argued that the system of slavery was profitable for slave owners because they organized plantation production "rationally" to maximize their profits. Due to economies of scale, (the so called "gang system" of labor on cotton plantations), they argued, Southern slave farms were more productive, per unit of labor, than northern farms. The implications of this, Engerman and Fogel contended, is that slavery in the American South was not quickly going away on its own (as it had in some historical instances such as ancient Rome) because, despite its exploitative nature, slavery was immensely profitable and productive for slave owners. This contradicted the argument of earlier Southern historians. A portion of Time on the Cross focused on how slave owners treated their slaves. Engerman and Fogel argued that because slave owners approached slave production as a business enterprise, there were some limits on the amount of exploitation and oppression they inflicted on the slaves. According to Engerman and Fogel, slaves in the American South lived better than did many industrial workers in the North. Fogel based this analysis largely on plantation records and claimed that slaves worked less, were better fed and whipped only occasionally – although the authors were careful to state explicitly that slaves were still exploited in ways which were not captured by measures available from records. This portion of Time on the Cross created a firestorm of controversy, although it was not directly related to the central argument of the book – that Southern slave plantations were profitable for the slave owners and would not have disappeared in the absence of the Civil War. Some criticisms mistakenly considered Fogel an apologist for slavery. In fact, Fogel objected to slavery on moral grounds; he thought that on purely economic grounds, slavery was not unprofitable or inefficient as previous historians such as Ulrich B. Phillips had argued.
Құрлықсыз келісім: Америка құлдығының өрлеуі мен құлдырауы
1989 жылы Фогель "Құқықсыз немесе келісім-шартсыз: Америка құлдығының өркендеуі мен құлдырауы" атты еңбегін жариялады. Бұл оның "Кресттегі уақыт" атты бұрынғы жұмысындағы салқын және есептеулі тұжырымдар деп саналған сынға жауап ретінде жазылған. Онда ол құлдықтың моральдық айыптауын нақты көрсетеді, жүкті әйелдердің тым көп жұмыс істеуінен нәрестелердің жоғары өлім-жұлым деңгейі және құлдар арасындағы қатыгез иерархия сияқты жайттарды мысалға келтіреді. Ол бұрынғы еңбегінде айтқандарын кеңінен талқыламайды, керісінше, осындай экономикалық тиімді жүйенің қалай қауіпке ұшырап, ақыры жойылғанын сөздейді. Бұрынғы жұмыстарында қолданған өлшем әдістерін пайдалана отырып, ол құлдардың өміріне қатысты мол деректерді талдады, бірақ бұл жолы экономикалық емес, әлеуметтік жақтарына көбірек назар аударды. Ол құлдың еңбегінің қаншалықты ауыр және өмірге қауіпті болғанын, сондай-ақ олардың құлдыққа қарсы тұрып, өз мәдениетін қалай құрғанын көрсетеді. Ақырында, оның басты ойы – құлдыққа қарсы күресті бастаған, АҚШ президентінің назарын аударған саяси күшке айналған шағын, бірақ өте белсенді және берілген евангелистік христиан реформаторлары туралы айту болып табылады. Оның кітабы Американың ең беделді басшыларының құлдықты жоғары табыс әкелетін жұмыс күші ретінде қараудан (оның зерттеулері оның рас екенін көрсетеді) моральдық негізде жою қажет нәрсе деп қарауға қалай келгенін терең зерттейді.
In 1989 Fogel published Without Consent or Contract The Rise and Fall of American Slavery as a response to criticism stemming from what some perceived as the cold and calculating conclusions found in his earlier work, Time on the Cross. In it he very clearly spells out a moral indictment of slavery when he references things such as the high infant mortality rate from overworked pregnant women, and the cruel slave hierarchies established by their masters. He does not write so much on what he had already established in his previous work, and instead focuses on how such an economically efficient system was threatened and ultimately abolished. Using the same measurement techniques he used in his previous work, he analyzed a mountain of evidence pertaining to the lives of slaves, but he focuses much more on the social aspects versus economics this time. He both illustrates how incredibly hard and life threatening the work of a slave was, as well as how they were able to form their own culture as a resistance to slavery. His main point ultimately comes across, though, as he explains how a small group of very vocal and committed Evangelical Christian reformers led the fight against slavery until it became a political force that captured the attention of the President of the United States. His book delves deeply into why some of America's most widely respected leaders went from seeing slavery as a highly profitable workforce (which his findings indicate as true) to something that must be abolished on moral grounds.
Төртінші Ұлы ояну
2000 жылы Фогель «Төртінші Ұлы ояну және теңдіктің болашағы» атты еңбегін жариялады, онда ол Американың діннің, әсіресе евангелизмнің ықпалымен үлкен теңдікке қарай циклдік түрде дамып келе жатқанын айтты. Құлдық жою туралы зерттемелеріне сүйене отырып, ол евангелизм экономикалық тұрғыдан пайдалы деп тапқан құлдық институтын жоюға басты себепкер болғандықтан, дін Американың рухани дамуын одан әрі күшейте түсетінін ұсынды. Фогель төрт «Ұлы ояну» схемасын жасады, оны (басқалар) «Фогель парадигмасы» деп атады. «Фогельдің парадигмасы Американың технологиялық инновациялардың салдарынан туындаған этикалық сын-қатерлердің циклдарынан құралады, бұл сын-қатерлер евангелистік оянулар арқылы шешіледі».
In 2000 Fogel published The Fourth Great Awakening and the Future of Egalitarianism in which he argued that America has been moving cyclically toward greater equality, largely because of the influence of religion, especially evangelicalism. Building on his work on the demise of slavery, he proposed that since evangelicalism was largely responsible for ending the institution he found to be economically profitable, that religion would continue to fuel America's moral development. Fogel diagrammed four "Great Awakenings", called (by others) "The Fogel Paradigm." "Fogel's paradigm is drawn from what he believes are cycles of ethical challenges America has undergone provoked by technological innovations that create moral crises that, in turn, are resolved by evangelical awakenings."
Кейінгі еңбектері: "Технофизио эволюция"
Фогель Халық экономикасы орталығының директоры болды. Ол бойды денсаулық пен жалпы әл-ауқаттың көрсеткіші ретінде пайдаланып, соңғы 200 жылда денсаулықтың, дене мөлшерінің және өлім-жітімнің айтарлықтай жақсарғанын анықтады. Бұл құбылыс «Аштықтан құтылу және ерте өлім, 1700–2100: Еуропа, Америка және үшінші әлем» және «Өзгеріп келе жатқан дене: 1700 жылдан бері Батыс әлеміндегі денсаулық, тамақтану және адам дамуы» (екі кітап та Кембридж университетінің баспасынан шыққан) еңбектерінде толыққанды қарастырылған. Фогельдің жұмысына МакКеоунның тезисі зор ықпал етті. 1955 жылдан бері британдық денсаулық сақтау ғалымы Томас МакКеоун 18-шы ғасырдан бастап халық санының өсуін жұқпалы аурулардан болатын өлім-жітімнің төмендеуіне, көбінесе тұрмыс деңгейінің жақсаруына, әсіресе дұрыс тамақтануға байланысты деп есептеді, бірақ кейіннен гигиенаның жақсаруына, ал медицинаның рөлі маргиналды және кейінірек байқалды. Фогель мен оның әріптестерінің жұмысы жұқпалы аурулардан болатын өлім-жітімнің азаюына көбірек және сапалы тамақ негізгі себеп болғанын нақтылады. Нобель сыйлығының лауреаты Ангус Дитон (2013, 91–92 беттер) былай деп қорытындылады:
Fogel was the director of the Center for Population Economics (CPE) By using height as a proxy for health and general well being, Fogel observed dramatic improvements in health, body size, and mortality over the past 200 years. This phenomenon is examined more fully in The Escape from Hunger and Premature Death, 1700–2100: Europe, America, and the Third World and The Changing Body: Health, Nutrition, and Human Development in the Western World since 1700 (both published by Cambridge University Press). The work of Fogel was largely influenced by the McKeown thesis. Since 1955, the British public health scientist Thomas McKeown had developed a theory that the growth of population since the 18th century can be attributed to a decline in mortality from infectious diseases, largely to a better standard of living, particularly to better nutrition, but later also to better hygiene, and only marginally and late to medicine. The work of Fogel and collaborators provided the necessary evidence that more and better food was the main drive for the reduction in mortality from infectious diseases. As summarized by Noble laureate Angus Deaton (2013, pp 91–92):
Экономикалық ғылымдар саласындағы Нобель сыйлығы
1993 жылы Роберт Фогель экономикалық тарихшы әріптесі Дуглас С. Нортпен бірге "экономикалық және институционалдық өзгерістерді түсіндіру үшін экономикалық теория мен сандық әдістерді қолдану арқылы экономикалық тарих зерттеулерін жаңартқандары үшін" Экономика ғылымдары саласындағы Нобель сыйлығын алды. Ол Нобель лекциясында, "Экономикалық өсім, халық саны теориясы және физиология: ұзақ мерзімді процестердің экономикалық саясатты қалыптастыруға тигізетін әсері" деген тақырыпта, тамақтану және экономикалық өсу мәселесіндегі жұмысына ерекше назар бөлді.
In 1993, Robert Fogel received, jointly with fellow economic historian Douglass C. North, the Nobel Memorial Prize in Economic Sciences "for having renewed research in economic history by applying economic theory and quantitative methods in order to explain economic and institutional change". In his Nobel lecture, titled "Economic growth, population theory, and physiology: the bearing of long term processes on the making of economic policy", he emphasises his work done on the question of nutrition and economic growth.