Кіріспе
Азаттық бағанасы – ағаш бағана, кейде сұңқар немесе найза, үстіне «азаттық қалпағы» орнатылған, көбінесе Фригия қалпағы. Бұл символ б.з.д. 44 жылы Рим сенаторларының тобы римдік диктатор Юлий Цезарьді өлтіргеннен кейін пайда болды. Оқиғадан кейін, Цезарьді өлтірушілер, өздерін «Бостандық берушілер» деп атаған, қанды қаруларын көтеріп көшелерде жүрді, біреуі сұңқардың ұшында пилеус (босатылған құлдың ерекше белгісі болған бас киім, бірақ Фригия қалпағы емес) ұстап алып келе жатқан. Бұл Рим халқының Цезарьдің үстемдігінен босағанын көрсетеді, өлтірушілер бұл үстемдіктің Сенаттың билігін бұзып, Республикаға опасыздық жасағандықтан тиранияға айналғанын мәлімдеді. Азаттық бағанасы одан кейін Римнің бостандық құдайы Либертастың бейнесінің бөлігі болған жоқ, ол көбінесе пилеус ұстап, бағана немесе таяқпен бейнеленген. Екеуі де құлға бостандық мәртебесін беру рәсімін көрсетеді, онда адам таяқпен тиісіп, бас киім сыйланатын. Бірақ бағананың үстіне орнатылған бас киім император Антонин Пийдің кейбір монеталарында Либертастың атрибуты ретінде бейнеленген, бұл әдеби сілтемелермен бірге Ренессанс антикварияшыларының назарына жеткізуге жеткілікті болды. Пилеус өзі екі қылыш арасында, «Наурыздың идесі» деген жазумен, Юлий Цезарьді өлтіргендердің азаматтық соғыста жасаған әйгілі монеталарында көрсетілген. Ренессанстан кейін азаттық бағанасы бостандықты бейнелеуде кең таралған элементке айналды, бастапқыда тұлғалармен тасымалданатын кішкентай нұсқада, кейіннен жерге орнатылып, флагшток ретінде қолданылатын үлкен физикалық нысан ретінде пайда болды.
A liberty pole is a wooden pole, or sometimes spear or lance, surmounted by a "cap of liberty", mostly of the Phrygian cap. The symbol originated in the immediate aftermath of the assassination of the Roman dictator Julius Caesar by a group of Rome's Senators in 44 BCE. Immediately after Caesar was killed the assassins, or Liberatores as they called themselves, went through the streets with their bloody weapons held up, one carrying a pileus (a kind of skullcap that identified a freed slave, not in fact a Phrygian cap) carried on the tip of a spear. This symbolized that the Roman people had been freed from the rule of Caesar, which the assassins claimed had become a tyranny because it overstepped the authority of the Senate and thus betrayed the Republic. The liberty pole was not thereafter part of the normal Roman depiction of Libertas, the Roman goddess of liberty, who is very often shown holding out a pileus, and carrying a pole or rod. Both refer to the ceremony granting freeman status to a slave, where the subject was touched with the rod, and given the hat. But the hat raised on the end of the pole was shown as an attribute held by Libertas on some coins of the emperor Antoninus Pius, which was enough, with the literary references, to bring it to the attention of Renaissance antiquarians. The pileus itself was shown between two daggers, with the inscription "Ides of March", on some very famous coins made by the assassins of Julius Caesar in the civil war following the assassination. After the Renaissance, the liberty pole became a common element in the depiction of liberty, initially in a small version carried by personifications, and also later as a larger actual physical object planted in the ground, used as a type of flagstaff.
Америка революциясы
Америка революциясына дейінгі және оның кезінде қала алаңдарында еркіндік бағаналары жиі орнатылды (мысалы, Конкорд, Массачусетс; Ньюпорт, Род-Айленд; Каухнавага, Нью-Йорк; Саванна, Джорджия және Энглвуд, Нью-Джерси). Кейбір отаршылар өздерінің жеке жерлерінде бостандық бағаналарын орнатты (мысалы, Бедфорд, Массачусетс 1964 жылдан бері және Вобурн, Массачусетс – бағананы көтеру жыл сайын қайта жандандырылады). Нью-Йоркте "Азаттық ұлдары" орнатқан еркіндік бағаналары үшін 10 жыл бойы қызу және зорлық-зомбылыққа толы күрес жүрді. Патшалық билік осы бағаналарды үнемі бұзып отырды (Алтын төбе шайқасына қараңыз), бірақ "Ұлдар" оларды жаңаларымен ауыстырып отырды. Бұл қақтығыс 1766 жылы мөртаңбалық актінің күшін жоюдан басталып, 1775 жылы революциялық Нью-Йорк провинциялық конгресі билікке келгенге дейін жалғасты. Нью-Йорктегі еркіндік бағанасының үстіне "Бостандық" деген жалғыз сөз жазылған алтын жалауша орнатылған еді. 1798 жылғы бүлік туралы заңға сәйкес, билік өкілдері Массачусетсте бірнеше адамды "Мөртаңбалық акті жоқ, бүлік туралы акті жоқ, шетелдіктерге қатысты заңдар жоқ, жер салығы жоқ, Америка тирандарының құлауы; президентке бейбітшілік пен зейнеткерлік, вице-президент ұзақ өмір сүрсін" деген жазуы бар еркіндік бағанасын орнатқаны үшін айыптады. Кейбір жерлерде, әсіресе Бостонда, бағананың орнына бостандық ағашы осы саяси мақсатқа қызмет етті. Бостонды қоршау кезінде 1775 жылдың 1 тамызында Проспект төбесінде – британдықтар басып алған Бостонға апаратын жолды бақылайтын биік қорғалған жерде – биік еркіндік бағанасы орнатылды. "Көкке шақыру" қарағай туы мен Ұлы Одақ туы (сонымен қатар Континенталдық түстер) Проспект төбесінде желбірегені хабарланды. 76 фут (шамамен 23 метр) ұзын еркіндік бағанасы бастапқыда кеме мачтасы болған, ол 1775 жылдың 27 және 28 сәуір күндері Челси сағасы шайқасынан кейін британдық қарулы шхуна HMS "Дианадан" (1775) тартып алынған. Бағанаға байрақ (әдетте қызыл) көтерілгенде, ол "Азаттық ұлдарына" немесе қала тұрғындарына британдық билікке қатысты пікірлерін білдіру үшін жиналуға шақыру ретінде қабылданды. Бұл бағана Ұлыбританияға қарсылықтың символы ретінде танылды. Бұл символ көптеген мөрлер мен гербтерде еркіндік, бостандық және тәуелсіздіктің белгісі ретінде бейнеленген.
Басқа қолданыстар
Виски көтерілісі кезінде Пенсильванияның батысындағы жергілікті тұрғындар федералды үкіметтің дистилляцияланған спирттерге салған салығына қарсылық ретінде жол бойында немесе қала орталықтарында бағаналар орнатып, ондаған жыл бұрынғы азаттық бағаналарының рухын қайта жаңғыртты. "Бостандық ағаштары" (arbres de la liberté) – француз төңкерісінің символы, көбінесе жаңадан отырғызылған, тірі ағаштар. Біріншісі 1790 жылы Вьенн ауылының пасторы Бостонның 1765 жылғы "Еркіндік ағашынан" шабыт алып отырғызған. 1795 жылдың 4 наурызында француз Республикасы мен Батавия Республикасы арасындағы одақты мерекелеу үшін Амстердам қалалық әкімшілігі алдына да бір ағаш отырғызылды. 1798 жылы, қысқа ғұмырлы Рим Республикасы құрылғанда, Рим геттосының заңды түрде таратылғанын белгілеу үшін Римнің Пьяцца делле Сколе алаңында бостандық ағашы отырғызылды. Паптық билікті қайта орнатудан кейін Ватикан Рим геттосын қайта жаңғыртты. Азаттық бағанасы Аргентинаның елтаңбасында да бейнеленген. Фригиялық қалпақпен әшекейленген бағананы ұстаған Азаттық бейнесі 19-шы ғасырдың ортасы мен соңындағы АҚШ-тың көптеген күміс монеталарында кездеседі. Бұл монеталар АҚШ-тың "Отырған Азаттық" монеталары деп жіктеледі.