Гүнтер тежегі – қайық жүзуде қолданылатын маст пен желкен конфигурациясы. Тік жақын аралықтағы құрылым, Бермуда тежегіне ұқсас, желкенді тік бағытта орналастырады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Алдыңғы және артқы желкендік құрылым, жоғарғы тірегі тік болып орналасқан
Fore and aft sailing rig with nearly vertical upper spar
Гунтерлік желкендік – желкен және тіреулердің теңіз кемелерінде қолданылатын конфигурациясы. Бұл мачтаның артында (қарсы) орналасқан алдыңғы және артқы желкен. Желкеннің қырының (алдыңғы бөлігінің) төменгі жартысы мачтаға бекітіледі, ал жоғарғы жартысы шамамен тік және мачтаның жоғарғы жағынан биікке жететін тіреуге бекітіледі. Бұл тіреу "ярд" деп аталады, бірақ оны "гафф" (гаффтық желкендік) деп жаңылыстыру орынды. Гунтерлік желкеннің жалпы пішіні шамамен үшбұрышты, сондықтан сырттай Бермудалық желкендікке ұқсайды. Гунтерлік желкенді "Гунтер-луг" деп те атайды – бұл атау жоғары тік тұрған лугтың бұрышын арттырудан дамығандығын көрсетеді. Гунтерлік желкендер кейде "сырғанақ гунтер" деп сипатталады. Гунтерлік желкендік әдетте шағын теңіз кемелерінде қолданылады. Бір маңызды артықшылығы – осы желкендікпен қолданылатын қысқа мачта, әдетте, қақпақпен және ярдпен бірге, мачтасы бұралып тұрғанда корпусқа сыяды. Бұл машинаның артына іліп әкелуге, гаражда сақтауға немесе үлкен кемеге тендер ретінде қолдануға ыңғайлы. Желге қарсы өнімділігі Бермудалық желкендікке жақын. Гунтерлік желкендіктерді кейбір жұмыс кемелерінде табуға болады, бірақ олардың көпшілігі демалыс кемелерінде қолданылады. Гунтерлік желкендіктердің көптеген түрлері бар: олардың ең негізгілері – желкенді бір немесе екі гальярдпен көтеру және рифтерді оңай түсіру мүмкіндігі.
Gunter rig is a configuration of sail and spars used in sailing. It is a fore and aft sail set abaft (behind) the mast. The lower half of the luff (front) of the sail is attached to the mast, and the upper half is fastened to a spar which is approximately vertical and reaches above the top of the mast. This spar is called a "yard", but it is common for some to confuse it with a "gaff" (as in gaff rig). The overall shape of a gunter sail is roughly triangular, so having a superficial resemblance to Bermuda rig. A gunter sail may also be called a "gunter lug" a name which suggests developmental origins from increasing the angle of a high peaked standing lug. Gunter sails are sometimes described as "sliding gunter". Gunter rig is generally used in small sailing craft. One important advantage is that the shorter mast used with this rig usually fits within the hull when unstepped, together with the boom and yard. This is helpful for a dinghy that is towed behind a car, stored in a garage, or used as a tender for a larger boat. The performance to windward comes close to that of Bermuda rig. Gunter rig can be found in a few working craft, but the majority of uses are in pleasure craft. There are many variations of gunter rig: the most fundamental of which include whether the sail is hoisted with one or two halyards, and the ease with which reefs can be taken in.
Жалпы сипаттамалары
Гунтер қондырғысы бірнеше түрде кездеседі. Олардың барлығында, желкеннің жағасы мачтаның жоғарғы бөлігінен аула арқылы созылып, үшбұрышты пішінге жақын желкен құрайды. Қайық қолданылмайтын кезде, бұл мачта мен ауланы көптеген гунтерлік қайықтардың корпусында сақтауға мүмкіндік береді. Теңізде желкенді жиғанда, Бермуда қондырғысынан айырмашылығы, мачталар мен аулалардың ауырлық орталығы төмендейді. Бұл қиын жағдайларда кемеге жарамдылық үшін маңызды. Ең алғашқы түрі – жылжымалы гунтер. Аула екі "гунтер темір" арқылы мачтаға бекітіледі. Жоғарғы темір ауланың жоғарғы бөлігінде, мачта басындағы шынжырдан өткен жалғыз галстуктан сәл төмен орналасқан, ал төменгі темір ауланың төменгі ұшында орналасқан. Бұл конструкция ауланы мачтаға параллель ұстап, желкенді көтеру, түсіру немесе жию кезінде жоғары және төмен жылжуына мүмкіндік береді. Бұл желкенді түсіргенде ауланың жақсырақ бақылауда болуын қамтамасыз етеді (экипаж үшін қауіптің алдын алады). Бірақ желкенді түсіру екі кезеңді процесс, себебі ауланы жоғарғы гунтер темірінен ажыратусыз желкенді толығымен түсіруге болмайды. Сондай-ақ, гунтер темірлерінің ілініп қалу қаупі бар. Егер желкенде тұмсық болмаса немесе еркін аяқталған болса, оны брайлдермен жинауға болады, бұл кейбір мәселелерді шешеді. Екі галстуктық жүйе гунтер темірлерін жояды. Пик-галстук ауладағы сымға дейін жетеді және ауланы мачтаға жақын ұстайды. Ал таяқша галстук ауланы мачта бойымен жоғары және төмен жылдырады. Ауланың төменгі ұшы әдетте желке мен паррель арқылы мачтаға бекітіледі. Бұл конструкцияны қолжетімді компоненттерден құрастыруға мүмкіндік береді. Пайдалану кезінде желкенді жылдам түсіруге болады. Желкенді жию тек таяқша галстук арқылы төмен түсіру арқылы жүзеге асырылады. Гафф қондырғысынан айырмашылығы, бұл екі галстуктық жүйе бір адамға оңайырақ, өйткені бір уақытта тек бір галстук қолданылады. Тағы бір қарапайым және минималистік нұсқа – ауланың орталық нүктесіне байланған жалғыз галстук. Егер желкен жиналса, бұл бекітілу нүктесін өзгерту қажет, сондықтан желкенді толығымен түсіріп, галстук позициясын өзгертіп, содан кейін желкенді қайта көтеру керек.
Gunter rig exists in several forms. In all of them, the un reefed sail is extended above the top of the mast by the yard, giving a sail shape that is close to three sided. When the boat is not in use, this allows the mast and yard to be stored within the hull of the majority of gunter rigged boats. Afloat, the centre of gravity of the masts and spars is lowered as the sail is reefed, unlike Bermuda rig. This is helpful to sea worthiness in rougher conditions. The earliest form was the sliding gunter. The yard is connected to the mast by two "gunter irons". The top iron is attached to the yard just below where the single halyard turns over the sheave at the mast head; the lower iron is at the lower end of the yard. This arrangement keeps the yard parallel to the mast and able to slide up and down as the sail is hoisted, lowered or reefed. The benefit of this is that the yard is under better control as sail is lowered (thereby avoiding a hazard to the crew). The disadvantage is that lowering sail is a two stage process, as the yard has to be disconnected from the top gunter iron to get all the sail off the boat. There is also a risk of the gunter irons jamming. Some of these problems are resolved if the sail is boomless or loose footed and can be taken in with brails. A two halyard system does away with the gunter irons. The peak halyard goes to a wire span on the yard and holds the yard close to the mast. A throat halyard moves the yard up and down the mast. The lower end of the yard is usually attached to the mast with jaws and a parrel. This allows the rig to be put together with more readily available components. In use, the sail can be lowered completely quite quickly. Reefing is carried out by lowering away solely on the throat halyard. Unlike gaff rig, this two halyard system is easier for a single hander, as only one halyard is used at a time. A simpler and more minimalist arrangement is to have a single halyard that is tied to the yard at a mid point. This attachment point has to be varied if the sail is reefed, so reefing can only be done by completely lowering the sail, moving position of the halyard and re hoisting once the reef points are tied.