Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Көрінетін жарық шығарылуының СИ жүйесіндегі бірлігі
SI derived unit of visible light emission
Люмен (символ: lm) – Халықаралық бірліктер жүйесінде (СИ) жарық ағынының бірлігі болып табылады. Жарық ағыны – бұл жарық көзінен шығатын көрінетін жарықтың қабылданатын қуатының өлшемі. Жарық ағыны, қуаттан (сәулелену ағынынан) өзгешелігі, сәулелену ағыны шығарылатын барлық электромагниттік толқындарды қамтиды, ал жарық ағыны адам көзінің әртүрлі толқын ұзындықтарына сезімталдығының моделіне ("жарықтық функциясына") сәйкес салмақталады. Бұл салмақтау CIE және ISO ұйымдарымен стандартталған. Бір люкс – бір шаршы метрге бір люмен. Люмен, канделаға қатысты 1 лм = 1 кд·ср ретінде анықталады. Толық сфераның кеңістіктік бұрышы 4π стердианға тең, сондықтан барлық бағытта бірдей кандела шамасында сәулелендіретін жарық көзінің жалпы жарық ағыны 1 = 1 кд × 4π ср = 4π кд·ср ≈ 12,57 лм құрайды.
The lumen (symbol: lm) is the unit of luminous flux, a measure of the perceived power of visible light emitted by a source, in the International System of Units (SI). Luminous flux differs from power (radiant flux) in that radiant flux includes all electromagnetic waves emitted, while luminous flux is weighted according to a model (a "luminosity function") of the human eye's sensitivity to various wavelengths; this weighting is standardized by the CIE and ISO. One lux is one lumen per square metre. The lumen is defined in relation to the candela as
1 lm = 1 cd·sr. A full sphere has a solid angle of 4π steradians, so a light source that uniformly radiates one candela in all directions has a total luminous flux of
1=1 cd × 4π sr = 4π cd⋅sr ≈ 12.57 lm.
Түсіндірме
Егер жарық көзі бір стерадиандық қатты бұрышқа біркелкі түрде бір кандела жарық интенсивтігін шығарса, онда сол бұрышқа шығарылған жалпы жарық ағыны бір люменді құрайды (1 кд·1 ср = 1 лм). Изотроптық бір канделалы жарық көзі дәл 4π люменді құрайтын жалпы жарық ағынын шығарады. Егер көздің бір бөлігі идеалды жұтатын жарты шармен жабылса, онда бұл жүйе жарық ағынының жартысын ғана сәулелендіреді – тек 2π люмен. Жарық интенсивтігі көлеңкеленбеген бағыттарда бір кандела болып қалады. Люменді белгілі бір сәуледе немесе бұрышта, немесе белгілі бір көзден шығарылатын көрінетін жарықтың жалпы мөлшерін өлшеу ретінде қарастыруға болады. Көзден шығарылатын канделалар немесе люмендер саны оның спектріне, жарықтық функциясында көрсетілгендей, адам көзінің номиналды сезімталдығына байланысты. Люмен мен люкс бірліктерінің айырмашылығы – люкс жарық ағыны таралатын аумақты ескереді. Бір шаршы метрге шоғырланған 1000 люмендік ағын сол шаршы метрді 1000 люкс жарықпен жарықтандырады. Сол 1000 люменді он шаршы метрге тарату нәтижесінде тек 100 люкс жарық береді. Математикалық тұрғыдан алғанда, 1 лк = 1 лм/м². Көздің ең тиімді түсімен (оптикалық спектрдің жасыл аймағындағы 555 нм толқын ұзындығы) бір ватт жарық қуатын сәулелендіретін көздің жарық ағыны 683 люменді құрайды. Демек, бір люмен спектрлік құрамына байланысты, көрінетін жарық қуатының кем дегенде 1/683 ваттына тең болады.
If a light source emits one candela of luminous intensity uniformly across a solid angle of one steradian, the total luminous flux emitted into that angle is one lumen (1 cd·1 sr = 1 lm). Alternatively, an isotropic one candela light source emits a total luminous flux of exactly 4π lumens. If the source were partly covered by an ideal absorbing hemisphere, that system would radiate half as much luminous flux—only 2π lumens. The luminous intensity would still be one candela in those directions that are not obscured. The lumen can be thought of casually as a measure of the total amount of visible light in some defined beam or angle, or emitted from some source. The number of candelas or lumens from a source also depends on its spectrum, via the nominal response of the human eye as represented in the luminosity function. The difference between the units lumen and lux is that the lux takes into account the area over which the luminous flux is spread. A flux of 1,000 lumens, concentrated into an area of one square metre, lights up that square metre with an illuminance of 1,000 lux. The same 1,000 lumens, spread out over ten square metres, produces a dimmer illuminance of only 100 lux. Mathematically, 1=1 lx = 1 lm/m2. A source radiating a power of one watt of light in the color for which the eye is most efficient (a wavelength of 555 nm, in the green region of the optical spectrum) has luminous flux of 683 lumens. So a lumen represents at least 1/683 watts of visible light power, depending on the spectral distribution.
Жарықтандыру
Жарықтандыруға арналған шамдар әдетте люменмен жарық шығаруын көрсетеді; көптеген елдерде бұл заңмен міндетті. 23 Вт спиральді компактты люминесценттік шам шамамен 1400–1600 лм сәуле шығарады. Көптеген компактты люминесценттік шамдар және басқа да баламалы жарық көздері белгілі бір қуаты бар ыстық шамға тең деп белгіленеді. Төменде әдеттегі ыстық шамдар мен олардың эквиваленттері үшін жарық ағыны көрсетілген кесте келтірілген. + Әр түрлі шамдардың электр қуатының эквиваленті Ең төменгі жарық шығару (люмен) Электр қуатының тұтынуы (Ватт) Ыстық шам (галогенсіз) Ыстық шам (галогенді) Компактты люминесценттік шам LED 90 15 6 2–3 1–2 200 25 3–5 3 4 450 40 29 9–11 5–8 800 60 13–15 8–12 1,100 75 53 18–20 10–16 1,600 100 72 24–28 14–17 2,400 150 30–52 24–30 3,100 200 49–75 32 4,000 300 75–100 40.5
Lamps used for lighting are commonly labelled with their light output in lumens; in many jurisdictions, this is required by law. A 23 W spiral compact fluorescent lamp emits about 1,400–1,600 lm. Many compact fluorescent lamps and other alternative light sources are labelled as being equivalent to an incandescent bulb with a specific power. Below is a table that shows typical luminous flux for common incandescent bulbs and their equivalents. + Electrical power equivalents for different lamps Minimum light output (lumens) Electrical power consumption (watts) Incandescent Compact fluorescent LED Non halogen Halogen 90 15 6 2–3 1–2 200 25 3–5 3 450 40 29 9–11 5–8 800 60 13–15 8–12 1,100 75 53 18–20 10–16 1,600 100 72 24–28 14–17 2,400 150 30–52 24–30 3,100 200 49–75 32 4,000 300 75–10040.5
2010 жылдың 1 қыркүйегінде Еуропалық Одақтың заңнамасы күшіне енді, онда жарықтандыру жабдықтарын электр қуатымен (Вт) емес, негізінен жарық ағынымен (лм) таңбалау міндетті болды. Бұл өзгеріс Энергия пайдаланатын өнімдерді экологиялық жобалау туралы ЕО директивасының (EuP) нәтижесі. Мысалы, Еуропалық Одақтың стандартына сәйкес, 60 Вт вольфрам шамына тең деп мәлімделген энергияны үнемдейтін шамның ең төменгі жарық шығаруы 700–750 лм болуы керек.
On 1 September 2010, European Union legislation came into force mandating that lighting equipment must be labelled primarily in terms of luminous flux (lm), instead of electric power (W). That change is a result of the EU's Eco design Directive for Energy using Products (EuP). For example, according to the European Union standard, an energy efficient bulb that claims to be the equivalent of a 60 W tungsten bulb must have a minimum light output of 700–750 lm.
ANSI люмндары
Проекторлардың (оның ішінде бейнепроекторлардың) жарық шығаруы әдетте люменмен өлшенеді. Америка Ұлттық Стандарттар Институты проекторларды сынау үшін стандартталған процедураны белгіледі, ол әртүрлі орналасқан жерлерде алынған бірнеше өлшемдердің орташа есебін алуды қамтиды. Маркетингтік мақсаттар үшін, осы процедура бойынша сынаған проекторлардың жарық ағыны оларды басқа әдістермен сынаған проекторлардан ажырату үшін "ANSI люмендері" деп көрсетілуі мүмкін. ANSI люмендерінің өлшемдері, әдетте, проектор индустриясында қолданылатын басқа өлшеу техникаларынан дәлдірек. Бұл проекторларды олардың жарықтық сипаттамалары негізінде салыстыруды жеңілдетеді. ANSI люмендерін өлшеу әдісі 1992 жылы жасалған IT7.215 құжатында сипатталған. Біріншіден, проектор бөлмеде бейне көрсету үшін орнатылады, бөлменің температурасы белгілі бір деңгейде ұсталады. Проектордың жарықтығы мен контрасты толық ақ фонға 95% максималды ақ түстің 5% экрандық алаңындағы бөлігін, сондай-ақ ақ фонның ортасындағы екі бірдей өлшемдегі 100% және 90% максималды ақ түсті қораптарды ажыратуға мүмкіндік беретіндей етіп реттеледі. Содан кейін жарық шығару экранның тоғыз белгілі бір нүктесінде толық ақ фонға қатысты өлшенеді және орташа есептеледі. Бұл орташа мән экранның ауданына көбейтіледі, нәтижесінде проектордың жарықтығы "ANSI люмендері" түрінде алынады.
The light output of projectors (including video projectors) is typically measured in lumens. A standardized procedure for testing projectors has been established by the American National Standards Institute, which involves averaging together several measurements taken at different positions. For marketing purposes, the luminous flux of projectors that have been tested according to this procedure may be quoted in "ANSI lumens", to distinguish them from those tested by other methods. ANSI lumen measurements are in general more accurate than the other measurement techniques used in the projector industry. This allows projectors to be more easily compared on the basis of their brightness specifications. The method for measuring ANSI lumens is defined in the IT7.215 document which was created in 1992. First the projector is set up to display an image in a room at a temperature of The brightness and contrast of the projector are adjusted so that on a full white field, it is possible to distinguish between a 5% screen area block of 95% peak white, and two identically sized 100% and 90% peak white boxes at the center of the white field. The light output is then measured on a full white field at nine specific locations around the screen and averaged. This average is then multiplied by the screen area to give the brightness of the projector in "ANSI lumens".
Ең жоғары люмн
Пик люмен – бұл көбінесе CRT бейнепроекторларында қолданылатын жарық шығысының өлшемі. Тестілеу кезінде әдетте экранның ортасында сурет аймағының 10 және 20 пайызы ақ түспен, ал қалған бөлігі қара түспен көрсетілетін сынақ суреті пайдаланылады. Жарық шығысы осы орталық аймақта ғана өлшенеді. CRT бейнепроекторларының қабілетсіздігінен олардың кескіннің тек бір бөлігі ең жоғары жарықтықта болғанда жарық шығысы артады. Мысалы, Sony VPH G70Q CRT бейнепроекторы 1200 "пик" люмен жарық шығарады, бірақ ANSI люмендері тек 200-ге жетеді.
Peak lumens is a measure of light output normally used with CRT video projectors. The testing uses a test pattern typically at either 10 and 20 percent of the image area as white at the center of the screen, the rest as black. The light output is measured just in this center area. Limitations with CRT video projectors result in them producing greater brightness when just a fraction of the image content is at peak brightness. For example, the Sony VPH G70Q CRT video projector produces 1200 "peak" lumens but just 200 ANSI lumens.
Түсті жарық шығысы
Жарықтығы (ақ жарық шығару) – люменмен өлшенетін жарықтың жалпы мөлшері. Түстік жарықтығының көрсеткіші – Түс жарық шығысы, жарықтықты өлшеу үшін қолданылатын тәсілмен ұқсас, тоғыз нүктелі торда қызыл, жасыл және көк түстердің әрқайсысын өлшейді.
Brightness (white light output) measures the total amount of light projected in lumens. The color brightness specification Color Light Output measures red, green, and blue each on a nine point grid, using the same approach as that used to measure brightness.