Кіріспе

1365 жылдан 1395 жылға дейін Австрия герцогі

Альберт III (9 қыркүйек 1349 – 29 тамыз 1395), «Қос өрімді Альберт» (Albrecht mit dem Zopf) деп белгілі, Габсбург әулетінің мүшесі, өліміне дейін 1365 жылдан бастап Австрия герцогі болды.

Өмірбаян

Альберт III Вена герцогтық резиденциясында Габсбург герцогы Альберт II Австрияның және оның әйелі Иоанна Пфирттің үшінші ұлы ретінде дүниеге келді. Әкесі төрт ұлының бірлесіп, тең дәрежеде билік етуге міндетті үй заңын белгілегенімен, 1358 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін үлкен ағасы Рудольф IV үкіметті өз қолына алды. Ол "Privilegium Maius" артықшылықтарымен өзінің жоғарылығын растады. Бірақ, оның некесі баласыз болғандықтан, ол билігін інілерімен қайта бөлісуге мәжбүр болды. 1365 жылы Рудольф IV, Альберт III және Леопольд III бірлесіп Вена университетінің (Alma Mater Rudolphina Vindobonensis) негізін қалау туралы құжатқа қол қойды; Рудольф кейін бірнеше айдан соң 25 жасында қайтыс болды.

Бөлінген билік

Ал Альберт, сол кезде тірі қалған ең үлкен ағасы (екінші ұлы Фредерик III 1362 жылы қайтыс болған), билікті мұра етіп алды және оны кіші ағасы Леопольд III-мен бөлісті. Екеуі де император Карл IV-тен Австрия герцогтығы, Штирия герцогтығы, Каринтия герцогтығы және Карниола герцогтығымен ресми түрде иеленді. 1369 жылы Габсбург герцогтары Тироль графтығының Горциялық III Майнхардтан мұрагерлік құқығын алды, содан кейін ұзаққа созылған қақтығыстан кейін Баварияның Виттельсбах герцогы Стефан II өз құқықтарынан бас тартты. 1368 жылы Габсбург ағайындары Швабияның Фрайбург қаласын сатып алды. Бірақ олардың Адриатика теңізіндегі Триест портын бақылауға тырысуы 1369/70 жылдары Венеция Республикасымен қарулы қақтығыста сәтсіз аяқталды. Триест 1382 жылы ғана қолға түсті, сол кезде қала тұрғындары Австрия билігіне бағынып, Венециядан қорғаныс іздеді. 1374 жылы Австрия герцогтары Горция графы III Альберттен Виндик маршы және Истриядағы үлкен аумақтарды мұра етіп алды, оларды Карниола герцогтығына қосты. Келесі жылы олар Монфорт графтарынан Фельдкирхтің шваб иелігін алды, ол кейінірек Форарльбергтегі Габсбург иеліктерінің ядросы болды. Ағалар арасында шиеленіс күшейді, және 1379 жылы Альберт пен Леопольд Нюберг шарты бойынша кеңейтілген Габсбург аймақтарын бөлісті. Альберт Австрияның өзіне (Төменгі Австрияға) ие болды, ал Леопольд Штирия, Каринтия және Карниола (Ішкі Австрия), Тироль (Жоғарғы Австрия) және династияның Швабиядағы бастапқы иеліктеріне (Алдыңғы Австрия) ие болды. Габсбургтердің Альбертин және Леопольд желілеріне бөлінуі бәсекелес Виттельсбах және Люксембург әулеттерімен бәсекелесуде маңызды кемшілік болды. Бұл 1490 жылға дейін сақталды, сол кезде Тироль және Алыс Австрияның эрцгерцогы Сигизмунд өзінің иеліктерін өзінің туысы I Максимилианға тапсырды.

Саясат

1377 жылы Альберт Пруссияға балтық литвалық және самогит тайпаларына қарсы крест жорығына шықты. Осы уақытта Габсбург герцогтарының Швабиядағы кеңеюі Ескі Швейцария Конфедерациясының күшеюімен қақтығысып, қарулы көтерілістерге әкелді. 1386 жылы герцог Леопольд III және көптеген австриялық ақсүйектер 1386 жылғы Семпах шайқасында қатты жеңіліске ұшырады, одан кейін Альберт Альбертин және Леопольд жерлерінің жалғыз билеушісі болды және кіші немерелеріне регент болып қызмет етті. Габсбургтердің Швабиядағы билігін қайта орнатуға жасаған келесі әрекет сәтсіз аяқталды, өйткені Альберттің әскерлері 1388 жылғы Нафельс шайқасында швейцариялық пикелік құрылымдарына қайта жеңілді және герцогқа бейбіт келісімге келуге тура келді. Австрия жерлерінде оның үкімділігі өнер мен ғылымды қолдағандықтан мемлекет үшін пайдалы болды. Альберт өзі де білімді ғалым болды, әсіресе математик және астролог ретінде. Австрия Ұлттық кітапханасының сақталған ең көне кітабы – 1386 жылғы «Евангелион» оның жеке мүлігінен алынған. Герцог Вена университетін кеңейтті және Батыс схизмасы кезінде Папа Урбан VI-ның теологиялық факультет ашуға келісімін алды. Ол Санкт-Стефан соборын салуды жалғастырды және Прагадағы император Карлдың резиденциясы үлгісінде Венаны қайта жаңартуға тырысты. Альберттің лақап аты оның ерекше шашына байланысты, ол өзі құрған, бірақ өлімінен кейін таратылған, қысқа ғұмырлы рыцарлық орденнің (Зопфорден) киімдерінің бір бөлігі болды. Өкімділігінің соңында Альберт Австрия герцогтығында берік билік орнатты, ол Дунай бойындағы Мажарстан шекарасындағы Лейта өзенінен бастап батыстағы Хаусерк тауларына дейін созылды. 1378 жылы император Карл IV қайтыс болғаннан кейін мұрагерлік дауында Альберт Люксембург мұрагерлері Моравиялық Йобст пен Зигмундтың күштеріне қосылып, қабілетсіз король Вацлавқа қарсы күресті және өзі Германия тағына үміткер болып көрінді. Алайда, ол 1395 жылдың тамызында Лаксенбургтегі аң аулау үйінде, Вацлавты тақтан құлатуға бағытталған әскери науқанға дайындық кезінде қайтыс болды, ол 1400 жылы өтті. Ол Венадағы Стефан соборындағы герцогтық мазарда жерленген.

Отбасы және балалар

Альберт III екі рет үйленген. 13 наурыз 1366 жылдан кейін бірінші некесі Люксембург императоры Карл IV-нің қызы, Богемияның Елизаветасымен болды. Бұл неке баласыз аяқталды; оның әйелі он бес жасында қайтыс болды. Соңынан ол Нюрнбергтің Беатриксіне үйленді, ол Нюрнбергтің Хогенцоллерн бурграфы Фредерик V және оның әйелі Мейссеннің Елизаветасының қызы, Веттин әулетінің мүшесі және Австрияның құрылысы тоқтап қалған Бабенберг герцогтарының ұрпағы еді. Беатрикс оған жалғыз ұлы Альберт IV-ті дүниеге әкелді, ол одан кейін таққа отырды, бірақ көп ұзамай Ішкі Австрия, Тироль және Алғы Австрия иеліктеріндегі билікті Леопольд әулетінен Вильгельм мен Леопольд IV-ке беруге мәжбүр болды. Альбертин әулеті 1457 жылы Ладислав Постхумустың қайтысымен тоқтатылды.