Кіріспе

Америка ақыны (1923–2004)

Энтони Эван Хехт (16 қаңтар 1923 – 20 қазан 2004) – американдық ақын. Оның туындылары формаға деген терең қызығушылықты және 20 ғасыр тарихының қасіреттеріне қарсы тұруға деген ынтаны үйлестірді. Екінші дүниежүзілік соғыс, оның өзі қатысқан соғыс, және Холокост оның шығармаларында жиі кездесетін тақырыптар еді.

Алғашқы жылдар

Хехт неміс еврейлерінің отбасында Нью-Йорк қаласында дүниеге келген. Ол қаладағы әртүрлі мектептерде білім алған – ол Горац Манн мектебінде Джек Керуакпен бір сыныпта болған, бірақ айқын академиялық қабілет көрсете алмаған, кейін бұл туралы «көзге түсетін» деп айтқан. Алайда, Нью-Йорктегі Бард колледжінде ағылшын тілінің бірінші курсында оқып жүргенде ол Уоллес Стивенс, В. Х. Ауден, Т. С. Элиот және Дилан Томас туындыларын таныған. Сол сәтте ол ақын болуды шешкен. Хехттің ата-анасы оның жоспарларына қуанбағандықтан, оларды ынталандыруға тырысқан, тіпті отбасылық дос Тед Гейзель, Доктор Сьюс ретінде танымал, оны бұл әрекеттен қайтармақ болған. 1944 жылы Бардтағы соңғы курсын аяқтағаннан кейін Хехт 97-ші жаяу әскер дивизиясына шақырылып, Еуропа майданына жіберілген. Ол Германиядағы «Рура қапшығында» және Чехословакиядағы Чеб қаласында соғысқа қатысқан. Алайда, оның ең маңызды тәжірибесі 1945 жылдың 23 сәуірінде болған, сол күні Хехттің дивизиясы Флоссенбург концлагерін азат етуге көмектескен. Оған лагерь командирлері туралы мәліметтер жинау үшін француз тұтқындарымен сұхбаттасу тапсырылған. Көп жылдар өткен соң Хехт осы оқиға туралы: «Ол жер, азап, тұтқындардың айтқандары түсініксіз болды. Кейін көп жылдар бойы мен қорқынышпен ояндым» деген. 1946 жылдың наурыз айында ол АҚШ-қа оралған және бірден G.I. заңын пайдаланып, Огайо штатындағы Кенион колледжінде ақын-сыншы Джон Кроу Рэнсомтан дәріс алған. Мұнда ол Рэндалл Джаррелл, Элизабет Бишоп және Аллен Тейт сияқты басқа да ақындармен танысқан. Кейін ол Колумбия университетінде магистр дәрежесін алған. 1947 жылы Хехт Айова университетінде оқыған және Айова жазушылар шеберханасында Роби Макоулимен бірге сабақ берген, ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Хехтпен бірге қызмет еткен, бірақ соғыстан кейін посттравматикалық стресс синдромынан зардап шеккендіктен, психоанализден өту үшін жұмысты тез тастаған. 1947 жылдың көктемінде ол Кенионда сабақ берген. Оның «Бір рет алыстатылған» және «Германияда қаза тапқан сарбазға» атты алғашқы өлеңдері The Kenyon Review журналында жарияланған. Сол жылы ол жүйкелік құлауға ұшырап, Нью-Йорк қаласындағы ата-анасының үйіне оралған және психоанализден өтуге түскен. 1948 жылы оның өлеңдері The Hudson Review, Poetry және Furioso журналдарында жариялана бастаған. Кейін ол Furioso Poetry Award сыйлығын жеңіп алған және Колумбия университетінде ағылшын әдебиеті магистрі дәрежесіне үміткер ретінде оқуға түскен. 1954 жылы Хехт өзінің алғашқы жинағын – «Тастардың шақыруы» атты кітабын шығарған. Осы кезеңде де Хехттің поэзиясы көбінесе В. Х. Ауденнің поэзиясымен салыстырылған, онымен Хехт 1951 жылы Италияның Иския аралында демалыс кезінде танысқан, онда Ауден әр жазды өткізген. 1993 жылы Хехт Ауденнің туындыларын сын тұрғысынан қараған «Жасырын заң» атты еңбегін жариялаған. Екінші кітабында – «Қиын сағаттарда» Хехт алғаш рет өзінің Екінші дүниежүзілік соғыс тәжірибесі туралы айтқан – оның 1959 жылы жүйкелік құлауына себеп болған естеліктер. Хехт жүйкелік құлаудан кейін үш ай ауруханада жатқан, бірақ Сильвия Платтан айырмашылығы, оған электр тогымен емдеу жасалмаған, оны ол Смит колледжінде сабақ берген кезде кездестірген. Хехттің негізгі табыс көзі поэзиядан сабақ беру болған, әсіресе Рочестер университетінде, онда ол 1967 жылдан 1985 жылға дейін сабақ берген. Ол сонымен қатар Смит, Бард, Гарвард, Джорджтаун және Йель сияқты басқа да танымал оқу орындарында әртүрлі уақыттарда сабақ берген. 1982-1984 жылдары ол Конгресс кітапханасының поэзия жөніндегі кеңесшісі лауазымын атқарған. Хехт бірнеше әдеби сыйлықтарға ие болған: 1968 жылғы Пулитцер сыйлығы («Қиын сағаттар» үшін), 1983 жылғы Боллинген сыйлығы, 1988 жылғы Рут Лилли поэзия сыйлығы, 1989 жылғы Айкен Тейлор сыйлығы заманауи американдық поэзия үшін, 1997 жылғы Уоллес Стивенс сыйлығы, 1999/2000 жылғы Фрост медалі және Таннинг сыйлығы. Хехт 2004 жылдың 20 қазанында Вашингтондағы үйінде қайтыс болған. Энтони Хехт атындағы поэзия сыйлығы жыл сайын Waywiser Press тарапынан табыс етіледі.

Әдеби стиль, шабыттанған және тақырыптар

Хехт дәстүрлі формаларды шеберлікпен қолдануымен және тілдік қабілетімен танымал болды. Өте білімді болғандықтан, оның өлеңдерінде француз әдебиетіне, грек мифологиясына және трагедиясына, сондай-ақ Уоллес Стивенстен Джон Доннға дейінгі ағылшын ақындары мен поэзиясына сілтемелер жиі кездеседі. Ол көбінесе "дәстүршіл" деп сипатталды. "The Hard Hours" (1967) атты туындысында Хехт Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Еуропадағы әскери қызметінде алған тәжірибесін пайдаланды.