Кіріспе
Кеннет Патчен (13 желтоқсан 1911 – 8 қаңтар 1972) – американдық ақын және романист. Ол жазудың әртүрлі формаларын тәжірибелеп көрді және өзінің туындыларына сурет салу, графика және джаз музыкасын енгізді, олар Уильям Блейк пен Уолт Уитменнің шығармаларымен салыстырылды. Патченнің өмірбаяуын жазған автор оның «өзінің керемет ертегілерінде, махаббат өлеңдерінде және суретті өлеңдерінде әлемдегі зорлық-зомбылықтың арасында мейірімділік сезімін білдіретін терең, бірақ заманауи мифологияны дамытқандығын» айтты. Досы және құрдасы Кеннет Рексротпен бірге ол Сан-Францисконың қайта жаңаруы мен Бит буынына маңызды ықпал етті. Патчен он екі жасынан бастап күнделік жүргізіп, Данте, Гомер, Бернс, Шекспир және Мелвиллді оқыды. «Түндері терезеге қызғалдақ қоятын едің, таңертең олар күйеге толып, не екенін тану қиын болар еді». – «The Orange Bears», Red Wine and Yellow Hair (1949) кітабынан. Оның отбасында анасы Ева, әпкелері Рут, Магел, Юнис және Кэтлин, ағасы Хью болды. 1926 жылы, Патчен әлі жасөсперін болғанда, оның кіші әпкесі Кэтлин көлікке шалынып қайтыс болды. Оның өлімі оған терең әсер етті және ол кейіннен 1948 жылғы «Кэтлиннің естелігі» атты өлеңінде оның құрметіне арнады. Патчен әдебиет пен поэзияға деген қызығушылығын орта мектепте оқып жүрген кезінде дамыта бастады, ал New York Times оның алғашқы өлеңін ол әлі колледж студенті болғанда жариялады. Ол 1929 жылдан бастап бір жыл бойы Висконсин штатының Мэдисон қаласындағы Александр Мейклжонның эксперименталды колледжінде (Висконсин университетінің бөлігі) оқыды. Патчен футболдан стипендия алған, бірақ арқасына жарақат алғаннан кейін оқуын тоқтатуға мәжбүр болды. Оқуын аяқтағаннан кейін Патчен елді аралап, Арканзас, Луизиана және Джорджия сияқты жерлерде уақытша жұмыстар істеді.
Kenneth Patchen (December 13, 1911January 8, 1972) was an American poet and novelist. He experimented with different forms of writing and incorporated painting, drawing, and jazz music into his works, which have been compared with those of William Blake and Walt Whitman. Patchen's biographer wrote that he "developed in his fabulous fables, love poems, and picture poems a deep yet modern mythology that conveys a sense of compassionate wonder amidst the world's violence." Along with his friend and peer Kenneth Rexroth, he was a central influence on the San Francisco Renaissance and the Beat Generation. Patchen kept a diary from the age of twelve and read Dante, Homer, Burns, Shakespeare, and Melville. quote=I remember you would put daisies
On the windowsill at night and in
The morning they'd be so covered with soot
You couldn't tell what they were anymore. |source=from "The Orange Bears",
Red Wine and Yellow Hair (1949)
His family included his mother Eva, his sisters Ruth, Magel, Eunice, and Kathleen, and his brother Hugh. In 1926, while Patchen was still a teenager, his younger sister Kathleen was struck and killed by an automobile. Her death deeply affected him and he would later pay tribute to her in his 1948 poem "In Memory of Kathleen." Patchen first began to develop his interest in literature and poetry while he was in high school, and the New York Times published his first poem while he was still in college. He attended Alexander Meiklejohn's Experimental College (which was part of the University of Wisconsin), in Madison, Wisconsin, for one year, starting in 1929. Patchen had a football scholarship there but had to drop out when he injured his back. After leaving school, Patchen travelled across the country, taking itinerant jobs in such places as Arkansas, Louisiana, and Georgia.
Неке
Кейін Патчен Шығыс жағалауға көшіп, Нью-Йорк және Бостон қалаларында тұрды. 1933 жылы Бостонда досының Рождестволық кешінде Мириам Ойкемуспен танысты. Ол кезде Мириам Амхерсттегі Массачусетс мемлекеттік колледжінде бірінші курсқа оқып жүрді. Екеуі хабарласып тұрды, ал Патчен оған көптеген махаббат өлеңдерінің біріншілерін жіберді. Олар көп ұзамай ғашық болды және үйленуге шешім қабылдады. Бірінші Патчен оны Йонгстаун қаласындағы ата-анасымен таныстырды. Олар 1934 жылдың 28 маусымында, жақын орналасқан Пенсильвания штатының Шарон қаласында үйленді. 1930 жылдары жұбайлар Нью-Йорк қаласының Гринвич-Виллиджі мен Калифорния арасында жиі көшіп-қонып жүрді, себебі Патчен жазушы ретінде көрінуге тырысты. Ол үнемі күрескенімен, Мириаммен берік қарым-қатынасы оны қолдады және оның ересектік өмірінің көп бөлігінде кездесетін қиындықтарды жеңуге көмектесті. 1947 жылы жұбайлар Коннектикут штатының Олд Лайм қаласындағы шағын үйге көшіп барды. 1951 жылы, Батыс жағалау ақыны Кеннет Рексротпен дос болғаннан кейін бірнеше жыл өткен соң, Патчендер Батыс жағалауға көшіп, алдымен Сан-Францискода, содан кейін 1957 жылы Пало-Альтоға қоныстанды.
Денсаулыққа қатысты проблемалар
1937 жылы Патчен омыртқасының қанағаттандырмайтын жарақатын алды, ол оның өмірінің соңына дейін әртүрлі деңгейде ауырсынуға және көптеген хирургиялық араласуларға себеп болды. 1960 жылы досына жазған хатында Патчен: "1956 жылы омыртқаны біріктіру [операциясы] (екінші, екі операцияның ішінде) маған жеңілдік және қозғалғыштық сыйлады (& мен алғаш рет оқулар өткізе бастадым және т.б.)" деп түсіндірді. Осы кезде ол әйелімен бірге Сан-Францискодан Пало-Альтоға көшті, себебі екеуі де Пало-Альто клиникасында ем алып жатқан еді. Содан кейін, 1959 жылы жоғарыда аталған хатында Патчен Сан-Францискодағы Пресвитериан медициналық орталығында өткен тағы бір операцияның сәтсіз аяқталғанын жазды. Ол: "Жалқылыққа түсірілген кезімде, мен тағы да дискім сығды" деп жазды.
Саясат
Өмір бойы Патчен өзінің көптеген еңбектерінде көрсеткендей, шын ниетті пацифист болды. Ол АҚШ-тың Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысуына күшті қарсылық танытты. Оның айтуынша: "Мен бір соғыста дүниеге келген, ал екінші соғыста өлуге тағдырланған буынның өкілімін". Осы көзқарасының қаушатылдығы, сонымен қатар оның денсаулығының нашарлығы, оны көпшілікке танымал болудан немесе кейбіреулер "жақтастар тобы" дейтіннен артық жетістікке жетуден тоқтатқан болуы мүмкін.
Соңғы жылдар
Пачен өмірінің соңғы жылдарын әйелімен Пало-Альтодағы 2340 Сиерра-Корт көшесіндегі шағын үйінде өткізді. Осы жерде Пачен көптеген ерекше суретпен безендірілген өлеңдерін жазды, олар 1959 жылғы сәтсіз отасынан кейін омыртқасы зардап шегіп, төсекте жатуға мәжбүр болғанда туды. Ол 1972 жылдың 8 қаңтарында Пало-Альтода қайтыс болды. Оның әйелі Мириам 2000 жылдың наурыз айында, сондай-ақ Пало-Альтода дүние салды.
Ықпал
1950 жылдары Патчен жас бит ақындарына, соның ішінде Аллен Гинзберг пен Лоуренс Ферлингеттиге зор ықпал етті. Мириам Патчен осы жас ақындардың кейбіреулерін – Филип Ламантия, Гэри Снайдер және Майкл МакКлюрді еске алды, олар Сан-Францискодағы Патчендердің үйіне құрмет көрсету үшін келген. Патчен «Гинзберг және компанияны» және оларды қоршаған медиа шуын «цирк» деп атады. Кеннет Патченнің «Джазбен бірге оқуы» (1959) Ванкуверде CBC радиосының тікелей эфирінде жазылды. Түпнұсқалық пластинкада джаз тобының – Аллан Нил квартетінің өлеңдері мен авторлық құқықтары жазылған мимеографиялық буклет болды. 2004 жылы Locust Music оны CD форматында қайта шығарды. 1964-1965 жылдары ағылшын композиторы Дэвид Бедфорд Патченнің 1948 жылғы «Кэтлиннің естелігі» өлеңінен алынған үзіндіні «Жоғалған жеті жұлдыздың арманы» шығармасы үшін классикалық музыкаға қойды. 2004 жылдың қараша айында Питер Бротцманның Чикаго тобы Чикаго гуманитарлық фестивалінде Кеннет Патченге арналған концерт ұйымдастырды, онда Майк Пирсон Патченнің жинақталған өлеңдерін оқыды. 2006 жылы неміс jazzwerkstatt лейблі «Be Music, Night» атты жазбаны шығарды. Орындаушылардың арасында Питер Бротцманн (кларнет, альт және тенор саксофон), Матс Густафссон (баритон саксофон, бас-кларнет), Кен Вандермарк (баритон саксофон, кларинет), Джо Макфи (труба, альт-саксофон), Джеб Бишоп (тромбон), Фред Лонберг Холм (виолончель), Кент Кесслер (бас) және Паал Нильсен Лав мен Майкл Зеранг (доп) болды. 1984 жылы Бротцман FMP үшін «14 махаббат өлеңі» атты Патченге арналған жеке туындысын жазды. Бұл ақынның махаббат өлеңдеріндегі текстуралар мен каденцияларды бейнелейтін, сүйемелдемесіз қысқа үскіріктер жинағы болды. 2008 жылдың 21 қаңтарында El Records «Америкалық төңкерілген ақындар» атты пластинканы шығарды, онда Патчен мен Лоуренс Ферлингеттидің джаз сүйемелдеуімен өлең оқулары, соның ішінде Патченнің «Лимон түсті қолғап киген жас жігіт екі адамды өлтірді» және «Мен қалаға бардым» сияқты классикалық туындылары кірді. Патчен бұл жазбаларды музыкант Аллин Фергюсонмен бірлесіп жасады, ол әр өлеңге джаз сүйемелдемесін жазып, аранжировка жасады және джаз ансамблін басқарды. 2011 жылдың қазан айында Куинтет Клаудия, қонақ вокалистер Курт Эллинг пен Тео Блекманн, Cuneiform Records лейблінде Патченнің поэзиясын Клаудияның жетекшісі Джон Холленбек жазған музыкаға қосып орындаған альбом шығарды.
Сыни жауап
Паченнің еңбегіне академиялық сыншылар аз назар бөлді. Дегенмен, бірнеше ғалым Патчен туралы сындық кітаптар жариялады, оның ішінде Реймонд Нельсон, Герберт П. Хогг және Ларри Р. Смит. Сондай-ақ, Ричард Морган Патченнің шығармаларына арналған эсселер жинағын «Кеннет Патчен: Эсселер жинағы» (1977) кітабы үшін редакциялады. Кітаптарға жазылған маңызды сын-пікірлер Патченнің еңбегі алғаш жарияланған кездегі халықтың реакциясын шамамен дәл бағалауға мүмкіндік береді. Мысалы, Патченнің өмірбаянын жазған Ларри Смит «Патченнің «Бірінші өсиеті мен мұрасы» алғашқы қабылдануы оң және күшті болды» деп жазады. Кітап жарықтанғаннан кейін оны қолдағандардың қатарында Миллер, Роберт Дункан және Джеймс Лафлин болды, ал қарсыластарына Шварц, Эдмунд Уилсон және Анаис Нин кірді. 1942 жылы Уильям Карлос Уильямстан жағымды пікір алғанмен, романның эксперименттік стилі, шектеулі таралымы және соғысқа қарсы көзқарасы оған өте тар аудиторияны қамтамасыз ететін. 1943 жылы Патченнің «Дауылдың киізі» атты еңбегі көбінесе жағымсыз пікірлер алды. Бір сыншы тіпті Патшенді «жайсыз» деп айыптады, бұл оның жұмысына жиі айтылатын сын, әсіресе оның ыстық бейбітшілікке сенуіне қатысты. Патченнің ең маңызды жинағы – «Кеннет Патченнің жинақталған өлеңдері» 1968 жылы алғаш жарық көрді және көбінесе оң пікірлер алды. «Нью-Йорк Таймс» газетінің бір рецензенты бұл кітапты «ерекше жинақ» деп атап, Патченнің шығармаларын Уолт Уитман, Харт Крейн және Д. Х. Лоуренс шығармаларымен, сондай-ақ Киелі кітаппен салыстырды. Сан-Франциско аймағындағы көптеген кітап дүкендерінде, Патченнің соңғы мекені болған жерде, оның шығармаларын қамтитын джаз және поэзия кештері жалғасуда. Джимми Баффеттің 1973 жылғы «Ақ спорттық пальто және қызғылт қызылшаң қабықшалы жанұя» альбомындағы «Танылмаған ақынның өлімі» әні Патчен мен Ричард Фаринадан шабыттанған деп есептеледі. 1987 және 1991 жылдар аралығында Уоррен қаласында (Огайо штаты), Патченнің туып өскен Найлс қаласын қамтитын Кеннет Патчен фестивалі өтті. Бұл фестивальдарды Санта-Круздегі Калифорния университетімен бірлесіп Trumbull Art Gallery демеушілік етті. Оның бала кезінде тұрған шағын көшесі Найлс қаласының шешімімен Патчен даңғылы деп аталды. 2007 жылы Огайо штатының Кливленд қаласының орталығындағы Эривью галереясындағы 324-галерея 13 сәуірде Кеннет Патчен фестивалінің қабылдауын өткізді. Іс-шараға Bottom Dog Press-тің Ларри Смит, Celery Flute Player (Кеннет Патчен туралы жаңалықтар) редакторы Дуг Мэнсон (SUNY, Buffalo), Уоррендегі Trumbull Art Gallery-ден алынған көптеген түрлі-түсті Кеннет Патченнің жібек басылымдары және Дуглас Пейслидің «Albion Moonlight журналы» суреттері қосылды. Келесі күні сол галереяда М. Л. Либлер мен Детройттен келген Magic Poetry Band ақын Крис Франк, Джим Ланг және басқалардың оқуларына сүйемелдеді. Сол түні фестиваль университет аймағындағы The Barking Spider Tavern-ге көшіріліп, Кливленд тобы The John Richmond All Stars сүйемелдеуімен өлең оқу кештері өтті. 2011 жылы Келлидің Cove Press басылымы Патченнің досы Джонатан Кларк редакциялаған «Кеннет Патчен: Жүз жылдық таңдау» кітабын Патченнің туғанына жүз жыл толуына арнап жариялады. 2012 жылдың сәуірінде Аллен Фрост «Кеннет Патченнің таңдамалы хаттарын» жариялады, онда Патчен мен Джеймс Лафлин, Лоуренс Ферлингетти, Генри Миллер, Амос Уайлдер, Дилан Томас, Томас Вулф және Е. Е. Каммингс арасындағы хаттар қамтылған. Джонатан Кларктың «Таңғажайып көз: Кеннет Патченнің өнері» атты Патченнің фотосуреттері мен өнерінің толық түсті жинағы 2014 жылы Artichoke Press және Рочестер университетінің кітапханасымен жарық көрді.