Кіріспе
13 ғасырда Францияның оңтүстігіндегі катарлықтарға қарсы крест жорығы – Альбигендердің крест жорығы немесе Катарлық крест жорығы (1209–1229) – папа Иннокентий III-нің қазіргі Францияның оңтүстігіндегі Лангедок аймағындағы катарлықты жою мақсатымен бастаған әскери және идеологиялық науқан. Крест жорығын негізінен француз тәжі жүргізді және ол тез арада саяси сипат алды. Нәтижесінде, катарлықтардың саны айтарлықтай азайды және Тулуза графтығы француз тәжіне бағынды. Лангедоктың ерекше аймақтық мәдениеті де құлдырады. Катарлықтар Балқандағы богомил шіркеулерінде пайда болған антиматериалистік реформалық қозғалыстан шықты, олар христиандық кемелдік, кедейлік және уағызға оралуды, сондай-ақ материалдық дүниеден бас тартуды қалаған. Бұл реформалар католик дін қызметкерлерінің жиі сындарлы және ерсілі өмір салтына қарсы реакция болды. Олардың теологиясы, гностицизмге жақын, негізінен дуалистік болды. Олардың кейбір амалдары, әсіресе физикалық әлемнің жамандығына сенуі, Мәсіхтің денеге кіруі және католиктердің қасиетті ритуалдарымен қайшы келді. Бұл гностицизмге айыптауларға және католиктердің наразылығына әкелді. Олар Альбигендер деп аталды, себебі 12 және 13 ғасырларда көптеген жақтастары Альби қаласынан және оның айналасынан шыққан. 1022 мен 1163 жылдар аралығында катарлықтар сегіз жергілікті шіркеу кеңесінде айыпталып, соңғысы Тур қаласында өткізілді, онда барлық Альбигендер түрмеге қамалып, мүліктері тәркіленуі керек деп шешілді. 1179 жылғы үшінші Латеран кеңесі де бұл айыптауды қайталады. Иннокентий III-нің катарлықты кері қайтаруға жасаған дипломатиялық әрекеттері көп нәтиже бермеді. 1208 жылы оның легаты Пьер де Кастельноның қазасынан кейін, және Тулуза графы Реймонд VI жауапты деп күдіктенгеннен кейін, Иннокентий III катарлықтарға қарсы крест жорығын жариялады. Ол катарлық еретиктердің жерлерін қарулы күш қолдануға дайын француз дворяндарына ұсынды. 1209 мен 1215 жылдар аралығында крестшілер үлкен жетістікке жетіп, катарлық жерлерді басып алып, қозғалысты жүйелі түрде жойды. 1215 пен 1225 жылдар аралығында бірқатар көтерілістер катарлықтардың көптеген жерлерін қайтаруына себеп болды. Жаңа крест жорығы аумақты қайта басып алып, 1244 жылға қарай катарлықты жасырын қозғалысқа айналдырды. Альбигендердің крест жорығы Доминикан ордені мен Орта ғасырлық инквизицияның құрылуына және институционализациясына ықпал етті. Доминикандықтар шіркеудің хабарларын таратып, ерестердің таралуын тоқтату үшін қалалар мен ауылдарда шіркеу ілімдерін уағыздады, ал инквизиция ереске қарсы ілімдерді таратуда айыпталғандарды тергеді. Осы күш-жігердің нәтижесінде 14 ғасырдың ортасына қарай катарлық қозғалысының барлық іздері жойылды. Кейбір тарихшылар Альбигендердің катарлықтарға қарсы жорығын геноцид актісі деп санайды.
The Albigensian Crusade or Cathar Crusade (1209–1229) was a military and ideological campaign initiated by Pope Innocent III to eliminate Catharism in Languedoc, what is now southern France. The Crusade was prosecuted primarily by the French crown and promptly took on a political aspect. It resulted in the significant reduction of practicing Cathars and a realignment of the County of Toulouse with the French crown. The distinct regional culture of Languedoc was also diminished. The Cathars originated from an anti materialist reform movement within the Bogomil churches of the Balkans calling for what they saw as a return to the Christian message of perfection, poverty and preaching, combined with a rejection of the physical. The reforms were a reaction against the often perceived scandalous and dissolute lifestyles of the Catholic clergy. Their theology, Gnostic in many ways, was basically dualist. Several of their practices, especially their belief in the inherent evil of the physical world, conflicted with the doctrines of the Incarnation of Christ and Catholic sacraments. This led to accusations of Gnosticism and attracted the ire of the Catholic establishment. They became known as the Albigensians because many adherents were from the city of Albi and the surrounding area in the 12th and 13th centuries. Between 1022 and 1163, the Cathars were condemned by eight local church councils, the last of which, held at Tours, declared that all Albigenses should be put into prison and have their property confiscated. The Third Lateran Council of 1179 repeated the condemnation. Innocent III's diplomatic attempts to roll back Catharism were met with little success. After the murder of his legate Pierre de Castelnau in 1208, and suspecting that Raymond VI, Count of Toulouse was responsible, Innocent III declared a crusade against the Cathars. He offered the lands of the Cathar heretics to any French nobleman willing to take up arms. From 1209 to 1215, the Crusaders experienced great success, capturing Cathar lands and systematically crushing the movement. From 1215 to 1225, a series of revolts caused many of the lands to be regained by the Cathars. A renewed crusade resulted in the recapturing of the territory and effectively drove Catharism underground by 1244. The Albigensian Crusade had a role in the creation and institutionalization of both the Dominican Order and the Medieval Inquisition. The Dominicans promulgated the message of the Church and spread it by preaching the Church's teachings in towns and villages to stop the spread of heresies, while the Inquisition investigated people who were accused of teaching heresies. Because of these efforts, all discernible traces of the Cathar movement were eradicated by the middle of the 14th century. Some historians consider the Albigensian Crusade against the Cathars an act of genocide.
Катарлық нанымдар мен әдет-ғұрыптар
"Катар" сөзі грек тіліндегі "кафарос" сөзінен туындаған, "таза" немесе "құдайға таза" деген мағынаны білдіреді. Гностицизмнің бұрынғы түрлерінен ішінара шыққан катарлардың діни сенімі дуалистік болды, яғни екі тең және салыстырмалы трансценденттік принципке сенім: Құдай – жақсылық күші және демиург – жамандық күші. Катарлар физикалық әлемді жаман деп санады және оны осы демиург жасады, оны олар Рекс Мунди (латынша "Әлемнің патшасы") деп атады. Рекс Мунди барлық денелік, хаостық және күшті нәрсені қамтыды. Катарлар Құдайды толығымен денесіз деп түсінді: олар Құдайды таза рухтың болуы немесе принципі ретінде қарастырды, ол материяның ластануынан мүлдем таза. Ол сүйіспеншілік, тәртіп және бейбітшілік Құдайы еді. Иса – тек қана арбалы періште болған, ал Жаңа өсиеттегі оның оқиғаларын аллегориялық тұрғыдан түсіну керек. Катарлардың сеніміне сәйкес, адамдардың бастапқыда жаны болмаған. Олар зұлым Құдайдың, немесе басқа нұсқада Шайтанның, адамдарға жаңа жан сыйлағанын немесе құлаған періштелердің жанын қолданғанын үйретті. Басқаша айтқанда, Құдай адамдарға аянып, оларға жан сыйлады. Кейбір катарлар жанның бір денеден екіншісіне көшуіне сенді. Олар солай істеген болсын, істемеген болсын, жыныстық қатынас кез келген жағдайда ауыр күнә болды, өйткені ол зұлым әлемге жаңа жан әкелді немесе зұлым денелерге тұтқындалған жандардың циклын жалғастырды. Азаматтық билік катарларға ешқандай құқық бермеді, өйткені бұл физикалық әлемнің ережесі еді. Сондықтан катарлар адалдыққа ант беруден немесе әскери қызметке ерікті түрде қатысудан бас тартты. Катарлар жануарларды өлтіруге және ет жеуге қарсы болды. Катарлар католик дін қызметкерлерін, оның ішінде папаны да, лайықсыз және бұзылған деп санады. Католиктердің дін қызметкерлерінің ерекше рөлі туралы түсінігімен келіспей, олар тек дін қызметкері ғана емес, кез келген адам Евхаристиялық нанды қасиеттеп, немесе күнәларын мойындап алуға құқылы деп үйретті. Алайда, катарлардың арасынан епископтар мен дьякондар ретінде қызмет етуге таңдалған адамдар болды. Катарлар Евхаристиядағы Мәсіхтің нақты болуы және Чистилище туралы католик сенімін қабылдамады. Катарлардың жиналыстары өте қарапайым болды. Әдетте, жиналғандар "Пәктілігіміздің дұғасын" бір немесе бірнеше рет оқып, күнәларын мойындап, кешірім сұрап, соңында ортақ дастарқанға жиналып, тамақтанатын. Дегенмен, кейбір ерекше рәсімдер де болды. Катаризм католиктердің шомылу рәсімінің орнына консолямент деп аталатын өзінің ерекше "сакраментін" жасады. Шомылу рәсімінен өтудің орнына, адам қолын қойғызу арқылы консолямент алды. Катарлар суды лас деп санады, өйткені ол жермен бұзылған, сондықтан оны рәсімдерде пайдаланудан бас тартты. Бұл рәсім әдетте өлім алдында ғана орындалды, өйткені катарлар бұл адамның бұрынғы күнәларын жою арқылы құтқарылу мүмкіндігін арттырады деп сенді. Консолямент алғаннан кейін, оны алған адам "кәміл" (perfectus) деп аталды. "Кәміл" болғаннан кейін, жан тән өлгенде, өлім мен қайта тудың мәңгілік циклынан құтылып, құтқарылуға жете алады. Кәміл болудан бұрын, сенуші катарларға жыныстық қатынас пен ет жеуден аулақ болуға шақырылды, бірақ бұл міндетті емес еді, және көптері одан бас тартты. Адам консолямент алғаннан кейін, бұл ережелер міндетті болды. Катарлардың кәмілдігі эндура деп аталатын ораза рәсімінен өтті. Консолямент алғаннан кейін, сенуші кейде тамақ ішпей, тек суық суға ғана сүйенетін, бұл әрекет ақырында өлімге әкелетін. Бұл рәсімді әдетте өлімге жақын адамдар ғана орындады. Кейбір шіркеу мүшелері егер катар консолямент алғаннан кейін жақсару белгілерін көрсетсе, оны жаннатқа кіруіне кепілдік беру үшін өлімге ұшыратуға болады деп мәлімдеді. Мұндай жағдайлар кездеседі, бірақ бұл кең таралған практика емес. Катар епископтары кәмілдердің арасынан таңдалды. Петр Вальдоның ізбасарлары – вальденстер өртке түсіп, қаза тапты. Бұл екі топтың кейбір ортақ ерекшеліктері болғанымен, мысалы, дін қызметкерлеріне қарсылық және сакраменттерді қабылдамау, олар Паулициандар мен Богомильдерден басқа, катарлардың дуалистік сеніміне қосылмады. Олар дуализмді нақты ұстаным ретінде қолданған жоқ. Катарлар тікелей богомильдерден шыққан болуы мүмкін, өйткені кейбір ғалымдар екі топты қамтитын үздіксіз манихей дәстүріне сенеді. Бұл пікірді барлығы қолдамайды. Бірінші крест жорығынан кейін латын отаршылары Константинопольде дуалистік қауымдастық құрды. Теория бойынша, бұл топ батыстықтарға грек богомильдерінің латынша аудармаларын ұсынды, оның ішінде консолямент рәсімі де болды, осылайша Батыс Еуропада алғашқы ұйымдасқан дуалистік қозғалыстың пайда болуына көмектесті. 12 ғасырға қарай, вальденстер және катарлар сияқты ұйымдасқан диссиденттердің топтары жаңадан қаладанған аймақтардың қалалары мен кенттерінде пайда бола бастады. Батыс Жерорта теңізі Франциясында, сол кезде Еуропаның ең қаладанған аймақтарының бірінде, катарлар кең таралған халықтық қозғалысқа айналды және сенім басқа аймақтарға тарала бастады. Мұндай аймақтардың бірі – Ломбардия, 1170 жылға қарай катарлар қауымдастығын сақтап тұрды. Катар қозғалысы кейбір адамдар үшін дін қызметкерлерінің бұзылған және дүниелік өмір салтына реакция ретінде қарастырылды. Ол сондай-ақ папалық билікке наразылықтың көрінісі ретінде қарастырылды. Катар қозғалысы кейде вальденсизммен араласты. Алайда, ол одан ерекшеленді, өйткені вальденстер католиктердің діни иерархиясына қарсылығымен және кедейлік пен қарапайымдыққа баса назар аударуымен катарлармен келіссе де, олар католик сенімінің көп бөлігін қабылдады. Екі қозғалыс та күшті қуғын-сүргінге ұшырады, бірақ шіркеудің күші негізінен катарларға қарсы бағытталды, ол екеуінің арасында радикалдырақ және көптегені болды. 1163 жылы Кельнде Фландриядан келген төрт катар ер адам мен бір қыз тәубеге келмегені үшін өртеліп өлтірілді. Күнә үшін өртеу бұрын сирек кездесетін, және бұрын ақсүйектердің саяси себептермен, католик дін қызметкерлерінің қарсылығына қарамастан жасалған. Алайда, осы оқиғадан кейін олар жиіледі. Шығыстағы Византия империясындағы ескі дуалистік қауымдастықтар мен Батыс Еуропадағы жаңа қауымдастықтар арасында байланыс сақталды. Бұрынғыларының елшілері соңғыларының дуалистік сенімін күшейтті. Катаризм таралуын жалғастырды, бірақ ең үлкен табысқа Лангедокта қол жеткізді. Катарлар Англияда ешқандай із қалдырмады, ал Франция және Германия патшалықтарындағы қауымдастықтар ұзаққа соқпады. Лангедокта олар ең ұзақ сақталды. Катарлар Альби қаласымен байланысты болғандықтан және 1176 жылы катарлық сенімді дінсіз деп жариялаған шіркеу кеңесі Альби қаласының жанында өткендіктен Альбигендер деп аталды. Бұл айыптама 1179 жылғы үшінші Латеран кеңесінде қайталанды және крест жорығы уақытша дағдарысқа ұшырады. Басқару Францияның көбірек сақтықпен қараған Филипп II-сіне өтті, ол крест жорығын қарқынды түрде жүргізуге құштар емес еді. Ол сол кезде Англия королі Джонмен қақтығысқа белсенді түрде қатысып жатқан еді. Монфор содан кейін Тулузадағы көтерілісті басып тастауға мәжбүр болды, содан кейін Бигорды басып алуға бет бұрды, бірақ ол 1216 жылдың желтоқсанында Лурдта жеңіліске ұшырады. 12 қыркүйекте 1217 жылы Раймонд Монфордың Фокс аймағында болғанда Тулузаны күреспей қайтарып алды. Монфор асықты, бірақ күштері қаланы қайтарып алуға жеткіліксіз болды, ал науқан тоқтатылды. Папа Гонорий III-тен крест жорығын жаңару туралы шақыруға жауап ретінде Монфор 1218 жылдың көктемінде қамауды қайта бастады. 25 немесе 29 маусымда қоршаудан қорғаныс шабуылын тойтарып, Монфор қоршау жабдықтарынан лақтырылған тасқа шалынып өлді. Тулуза ұсталды, ал крестшілер кері шегінді. ...
Француз патшасының араласуы
1225 жылдың қарашасында Бурж кеңесі катарлық ереске қарсы күресу үшін шақырылды. Кеңес барысында Рамон VII, әкесі сияқты, қауымнан шығарылды. Кеңес мыңдаған шіркеу өкілдерін жинап, жылдық кірістерінен салық алуға, «албигендік ондық» деп аталатын, крест жорығын қолдауға рұқсат берді, бірақ папалық билікті мәңгілікке қаржыландыруға бағытталған тұрақты реформалар сәтсіз аяқталды. Людовик VIII жаңа крест жорығын бастады. Ол 1226 жылдың қаңтарында крест алып, әскері мамыр айында Бурж қаласына жиналды. Әскердің нақты саны белгісіз болғанымен, бұл катарларға қарсы жіберілген ең ірі күш еді. Людовик маусым айында әскерімен жолға шықты. Крестшілер Безие, Каркасон, Бокаир және Марсель қалаларын қайта басып алды, бұл жолы ешқандай қарсылыққа ұшырамады. Алайда, Германия императорының билігінде болған Авиньон қаласы қарсылық көрсетіп, француз әскерлеріне қақпаларын ашудан бас тартты. Людовик қаланың мықты бекіністеріне шабуыл жасағысы келмегендіктен, қаланы қоршауға алды. Тамыз айында жасалған тікелей шабуыл күшпен қайтарылды. Соңында, қыркүйек айының басында қала 6000 марка төлеуге және қабырғаларын бұзуға келісіп, басылды. Қала 9 қыркүйекте басып алынды. Қырқындар мен тонаулар болған жоқ. Людовик VIII қарашада қайтыс болды, оның орнына бала король Людовик IX отырды. Бірақ Кастилия королевасы Бланка крест жорығын Хамберт V де Божо басшылығымен жалғастыруға рұқсат берді. 1227 жылы Лабэкед, ал 1228 жылы Варейль түсті. Осы кезде крестшілер Тулузаны қайта қоршады. Олар қоршаған жерді жүйелі түрде жойды: жүзімдіктерді түбірден жұлып, егістіктер мен шаруа қожалықтарын өртеп, малдарды қырды. Ақырында, қала қайта басып алынды. Рамон араласуға жеткілікті күші болмады. Соңында королева Бланка Рамон VII-ге Тулузаның билеушісі ретінде мойындауға келісім ұсынды, бұл үшін ол катарлармен күресуге, шіркеу мүліктерін қайтаруға, қамалдарды тапсыруға және Тулузаның қорғанысын жоюға міндеттенді. Сонымен қатар, Рамон өзінің қызы Жоанды Людовик інісі Альфонс Пуатьеге үйлендіруге тиіс болды, ал олар мен олардың мұрагерлері Рамон қайтыс болғаннан кейін Тулузаны иеленді, ал мүлік корольге қайтарылды. Рамон келісіп, 1229 жылдың 12 сәуірінде Мё қаласында Париж шартына қол қойды. Тарихшы Дэниел Пауэр атап өткендей, крест жорылының көптеген тарихшылары сенетін Пьер де Сернедің «Historia Albigensis» кітабы тек 1218 жылы жарық көргендіктен, сол жылдан кейінгі оқиғалар туралы бастапқы дереккөздердің жетіспеушілігіне себеп болды. Осылайша, кейінгі кезеңдегі оқиғалардың мәнін анықтау қиынға соғады.
Инквизиция
Катарларға қарсы науқанның әскери кезеңі негізінен аяқталып, 1234 жылы папа Григорий IX тұсында инквизиция құрылды. Ол оңтүстіктегі Тулуза, Альби, Каркассон және басқа қалаларда 13 ғасыр бойы және 14 ғасырдың көп бөлігінде жұмыс істеп, катарлық қозғалысты халықтық қозғалыс ретінде талқандап, оның қалған мүшелерін жасырын өмірге жетеліп, тығырылған. Катарларға қатысты жазалар өте әртүрлі болды. Көбінесе олар сырттай өкініш білдіретінін көрсету үшін киімдеріне сары кресттер тағуға мәжбүр болды. Басқалары міндетті түрде қажылыққа баратын, оның ішінде мұсылмандарға қарсы күресу де болды. Жергілікті шіркеуге айына бір рет жалаңаш келіп, қамшымен жазалау да кең таралған жаза болды, тіпті оралған қажылар үшін де. Өкінішке кешіккен немесе дінінен қайтқан катарлар түрмеге жабылып, көбінесе мүліктерінен айырылды. Толыққанды түрде өкінуден бас тартқандар өртеліп тасталды. Айыпталушылардың басым көпшілігі өлімнен құтылып, жеңіл жазаға кесілді. Доминикан орденінің монахтары, олардың негізін қалаушысы әулие Доминик есімдерімен аталады, қалалар мен ауылдарға саяхаттап, шіркеудің іліміне қолдау көрсетіп, ереске қарсы уағыз айтты. Кейбір жағдайларда олар катарларды қудалауға қатысты. 1242-1243 жылдары Реймонд VII Англия королі Генрих III-мен одақтасып, Францияға қарсы сәтсіз көтеріліс ұйымдастырды. 1242 жылдың мамыр айында Авиньонет-Лораге қаласында екі инквизитор қаза тапты. 1243 жылдың мамырынан 1244 жылдың наурызына дейін катарлардың Монсегур бекінісі Каркассонның сенашары және Нарбонн архиепископы Пьер Амиель әскерлерімен қоршауға алынды. 16 наурыз 1244 жылы, екі жыл бұрын инквизиторларды өлтіргеніне кек рет ретінде, үлкен қырғын болды, онда 200-ден астам катарлық кемелділер қамалдың түбіндегі "жарылғандар даласы" (prat dels cremats) деп аталатын үлкен отқа өртелді. 1225 жылдан бері Тулузаның катар епископы болған Бертран Марти де осы қырғынның құрбаны болды. Осыдан кейін катарлық толыққанды түрде жойылмады, бірақ оның қалған жақтастары жасырын түрде дінін сақтады. Инквизиция катарларды іздеуді және қудалауды жалғастырды. Көптеген көрнекті адамдар катарларға қосылмаса да, шағын топ қарапайым жақтастар оларды жасыруда сәтті болды. Инквизиторлар кейде катарларды табу үшін азаптау әдісін қолданды, бірақ олар салыстырмалы түрде аз санды ғана ұстай алды. Реймонд 1249 жылы қайтыс болды, ал Альфонс 1271 жылы қайтыс болғаннан кейін Тулуза графтығы Франция Корольдігіне қосылды. Инквизиция француз монархиясынан қаржыландырылды. 1290 жылдары Папа Бонифаций VIII-мен қақтығысқан король Филипп IV оның қаржысын шектеді және оның қызметін қатты шектеді. Алайда 1303 жылы Оңтүстік Францияға сапар шеккеннен кейін, ол аймақтағы, әсіресе Каркассондағы адамдардың монархияға қарсы көңіл-күйіне алаңдады және инквизицияға қойылған шектеулерді алып тастауды шешті. Рим папасы Климент V айыпталушылардың құқықтарын қорғауға бағытталған жаңа ережелер енгізді. 1308-1323 жылдар аралығында Тулуза инквизиторы болған доминикандық Бернард Гуй католик емес секталардың әдет-ғұрыптары мен инквизиторлардың ереске қарсы күресте қолданатын әдістері туралы нұсқаулық жазды. Нұсқаулықтың көп бөлігі катарлардың әдет-ғұрыптарын сипаттайды, оларды католиктердің дәстүрлерімен салыстырады. Гуй сондай-ақ айыпталған катарларды тексеру үшін қолданылатын әдістерді сипаттайды. Ол өзінің дінін мойындамай өлген адамның денесін қазып, өртеу керектігін, ал дінін мойындаған-мойындамағаны белгісіз адамның денесін қазып, бірақ өртемеу керектігін қабылдады. Гуйдің кезінде катарлықтарға қарсы соңғы күшті шабуыл басталды. 1350 жылға қарай бұл қозғалыстың барлық белгілі қалдықтары жойылды.
Ықпал
Эдвард Петерстің пікірінше, Альбигендік крест жорығының зорлық-зомбылығы Иннокентийдің реформалары мен жоспарларына сай келмеді. Иннокентий мойындау, дін қызметкерлері мен мирянның реформасы және ереске қарсы пастырлық үйретімдерге баса мән берді. Петерс бұл зорлық-зомбылықтың себебі крест жорығын бақылаусыз топтардың, ұсақ билеушілердің және Иннокентийдің идеяларын қолдамаған жергілікті епископтардың қолында болуында екенін айтады. Жергілікті бұқаралық топтардың және ереске қарсы аңшылардың шексіз, әділетсіз ынтасы, дүниелік соттардың зорлық-зомбылығы және Альбигендік крест жорығының қан төгілуі папалықта ереске қарсы қудалауды күшейтіп бақылауға ұмтылуға себеп болды. Бұл ұмтылыс еретиктермен күресу үшін ұйымдастырылған заңдық процедураларды жасауға әкелді. Альбигендік крест жорығының нәтижесінде Бесінші және Алтыншы крест жорықтарына француздық сарбаздардың саны азайды. Стрейер Альбигендік крест жорығы француз монархиясының күшін арттырып, папалықты оған тәуелді еткенін айтады. Бұл соңынан Авиньон папалығына алып келді. Альбигендік крест жорығына қатысты көптеген әндер трубадурлар, әсіресе рыцарь болған композиторлардан жетіп қалды. Мысалы, трубадур Раймон де Миравал Симон басып алған қамалды қайтарып алуға шақырып, Петр II-ге ән жазды, ал трубадурлар Томиер мен Палазидің бірлесіп жазған әні Реймонд VI-ға жасалған қатыгездікті айыптап, оны қарсы тұруға шақырады. Альбигендік крест жорығы туралы "Кансо де ла Крузада" атты эпикалық поэма 13 ғасырдың басында жазылды. Крест жорығы және оның тікелей салдары трубадурлар дәстүрінің құлдырауын бастады. Көптеген окситандық сарайлар трубадурлардың демеушілері болды, ал олардың жойылуы осы өнердің біртіндеп төмендеуіне және көптеген трубадурлардың Францияның оңтүстігінен Италия, Испания және Венгрия корольдік сарайларына көшіп кетуіне әкелді.
Ұлтқа қарсы қылмыс
ХХ ғасырда "геноцид" сөзін алғаш рет қолданған Рафаэль Лемкин Альбигендердің крест жорығын "дін тарихындағы геноцидтің ең нақты мысалының бірі" деп атады. Марк Грегори Пегг былай деп жазды: "Альбигендік крест жорығы құдайлық құтқарылуды жаппай қырғынмен байланыстырып, оның құрбандығындай сүйіспеншілікпен жасалған қырқыстың өзіне айналдырып, геноцидті Батысқа әкелді". Роберт Э. Лернер Пеггтің Альбигендік крест жорығын геноцид деп жіктеуінің орынсыз екенін айтты, себебі ол "сенімсіздерге қарсы жарияланған, емес, "тектің" немесе халықтың өзіне қарсы; крест жорығына қатысқандардың Оңтүстік Франция халқын жою ниеті болмаған. Егер Пегг Альбигендік крест жорығын қазіргі этникалық қырғынмен байланыстырғысы келсе, онда менің (сондай-ақ оның) айтарымды білдіре алмаймын". Лоренс Марвин Пеггтің Альбигендік крест жорығы геноцид болды деген пікіріне Лернердей қарсы емес, бірақ ол Пеггтің Альбигендік крест жорығы кейінгі геноцидтер үшін, оның ішінде Холокост үшін маңызды тарихи үлгі болды деген аргументімен келіспейді. Курт Йонассон мен Карин Сольвейг Бьёрнсон Альбигендік крест жорығын "бірінші идеологиялық геноцид" деп сипаттады. Курт Йонассон мен Фрэнк Чалк (бірге Монреаль геноцид және адам құқықтарын зерттеу институтын құрған) геноцид туралы зерттемелеріндегі оқулықтары "Геноцидтің тарихы мен әлеуметтануы: талдаулар мен жағдайларды зерттеу" кітабында Альбигендік крест жорығының егжей-тегжейлі зерттеуін қосты.