Кіріспе
Лифт серфингі, сондай-ақ лифт серфингі деп те аталады, лифттердің ішінде емес, олардың үстінде жүруді қамтитын әрекет. Тәжірибелі серфингшілер жылжып бара жатқан лифттердің арасында секіру немесе лифттің қарсы салмағына отыру сияқты тәуекелді маневрлер жасауға тырысуы мүмкін. Лифт серфингі көбінесе қалалық зерттеудің бір түрі саналады, ол пойыз серфингі сияқты адреналинмен байланысты қалалық спорт түрлерінен гөрі, шатырлар мен туннельдерді зерттеу сияқты ізденіс тәжірибелерімен байланысты. Лифт серфингі 1990 жылдары АҚШ және Ұлыбританияда кең таралған субмәдениет болды, бірақ 2010 жылдардың соңында қайтадан танымал болды, қатысушылар өздерінің оқиғаларының бейнелерін YouTube және басқа да ұқсас платформаларда жиі жариялайды. Лифт шахтасына кіру көбінесе сыртқы есіктерді ашу үшін алғашқы көмек көрсетушілер мен ғимаратты күту қызметкерлері қолданатын лифт кілті арқылы жүзеге асырылады. Басқа жағдайда, қатысушылар кілт таңдау әдістерін қолдануы немесе лифт кабинасының есіктерін қабаттар арасында ашып, сыртқы есіктерді іштен ашу үшін пальто ілгіштері сияқты құралдарды пайдалануы мүмкін. Лифт серфингшілері әдетте лифт шахтасына кіру үшін лифт шатырындағы авариялық люкті пайдалана алмайды, себебі ол алғашқы көмек көрсету үшін жасалған және іштен ашылмайды. Лифт серфингі көбінесе көкжайларда немесе университеттерде, әсіресе биік ғимараттары бар жерлерде кездеседі. Қатысу көбінесе заңсыз болып табылады, және ұсталған жағдайда серфингшілер басқа да айыптауларға, мысалы, заңсыз кіруге ұшырауы мүмкін.
Elevator surfing, also known as lift surfing, is an activity involving riding on top of elevators, rather than inside them. More experienced surfers may attempt riskier maneuvers such as jumping between moving elevators, or riding the elevator's counterweight. Elevator surfing is typically considered a form of urban exploration, more aligned with investigative experiences like rooftopping and tunnel hacking rather than adrenaline inducing urban sports like train surfing. While elevator surfing was most prominent as a subculture in the United States and United Kingdom in the 1990s, it made a comeback in the late 2010s, with partakers often posting footage of their adventures on YouTube and similar platforms. Entry into the elevator shaft is often achieved using an elevator key—like those carried by first responders and building maintenance staff—to open the outer doors. Alternatively, participants may utilize lock picking techniques or use tools like coat hangers to force the elevator car's doors open between floors and unlatch the outer doors from the inside. Elevator surfers usually cannot use the emergency hatch in the roof of the elevator to access the shaft, as these are designed for first responder use and cannot be opened from the inside. Elevator surfing typically occurs in skyscrapers or on college campuses, especially those with tall buildings. Participation is often illegal, and if caught, surfers may face other charges like trespassing.
Шығу тегі
Лифт үстінде сырғанаудың алғашқы жағдайлары белгісіз болғанымен, 1990 жылға қарай бұл әрекет Нью-Йорк қаласының мемлекеттік тұрғын үй кешендеріндегі балалардың арасында кең таралды. Алты жастағы балалар да осы әрекетке қатысып, көбінесе батылдық сынағы ретінде ойнайтын. Осы кезеңде лифт үстінде сырғанау колледжтерде, әсіресе Шығыс жағалауында танымал болды.
Қауіптер
Лифт серферлері лифт пен лифт шахтасының қабырғалары арасында қысылып, қарсы салмаққа соғылып немесе құлап қаза таба алады. Оның аяқтары вагондан және арқалықтан қысылып, салдарынан қаза тапты. Уолтер шамамен отыз бес баладан тұратын, лифт серфингімен танымал болған "Кішкентай мықты жігіттер" тобының мүшесі болды, ал полиция оны осы іс-әрекеттің қауіптілігі туралы ескертуге тырысты. 1990 жылдың наурыз айында Массачусетс Амхерст университетінің студенті Джоэл Мангион жатақханасындағы лифт шахтасының түбінен өлген күйде табылды. Достары оның қос шахтада бір вагоннан екіншісіне секіріп өткенін айтты. Олар лифттердің үстіне шығып, кейін олардың арасында өтуге тырысты. Делидука тұрып қалған лифтті жөндеуге тырысқанда, ол іске қосылып, оны вагон мен лифт бөлігінің арасына қысып, дереу қаза тапты. 1992 жылдың қыркүйегінде Оңтүстік методистік университетінің студенті және спортшы Майкл Шлоссер лифттің астынан ілініп тұрып, шахтадан отыз футқа құлап, басына ауыр жарақат алып қайтыс болды. Оның серігі де сондай қашықтыққа құлап, бірақ тек қолы сынды. Осы оқиға SMU-ны лифт есіктеріне қауіпсіздік құлыптарын орнатуға итермеледі, оларды ілгіштермен немесе басқа құралдармен ашу мүмкін емес, және лифт келгенде ғана ашылатын болды. 1997 жылдың мамырында он жасар Пол Иллингворт Лидстегі тұрғын үй кешеніндегі лифт шахтасының түбінен өлген күйде табылды. Ол лифт үстінде отырып, сегіз қабаттан құлап қайтыс болды. 1999 жылдың сәуірінде Дублинде тұратын он төрт жасар Джейсон Нолан пәтер кешеніндегі лифт шахтасының үстінде лифт қабырғалары мен механизмі арасында қысылып қаза тапты. Оқиға кезінде лифтте болған басқа тұрғын кенеттен дірілдеуді, содан кейін тоқтауды, Ноланның достарының айқайларын және кейін тоқтаған тыныс дыбысын естігенін хабарлады. 2006 жылдың желтоқсанында он сегіз жасар Джонатан Фигероа Бедфорд Стювесант пәтер кешеніндегі лифт шахтасының түбінен өлген күйде табылды. Ол шахтада екі-үш күн болған болуы мүмкін.