Кіріспе

Экстремалды спорт

Кайтборд немесе кайтсерфинг – желдің күшін үлкен қуатты желкенмен пайдаланып, су, құрлық немесе қар бетімен сырғанауды қамтитын спорт түрі. Ол параглайдинг, серфинг, виндсерфинг, скейтборд, сноуборд және вейкборд сияқты элементтерді біріктіреді. Кайтборд – салыстырмалы түрде арзан және ыңғайлы желкенді спорт түрлерінің бірі. 1970 жылдардың соңы мен 1980 жылдардың басында пайда болған бірнеше идеялар мен дизайн сәтті сынақтан өткеннен кейін, спорт 1990 жылдардың соңында кең танылды және ғасыр басында танымал болды. Онда фристайл, толқынмен сырғанау және жарыс түрлері бар. Бұл спорт жылдамдық бойынша рекордты ұстады, бірақ Vestas Sailrocket осы көрсеткішті жаңартқанға дейін жетті. Әлем бойынша 1,5 миллион кайтсерфер бар, ал өнеркәсіп жылына шамамен 100 000 – 150 000 желкен сатады. Көптеген қуатты желкендер – басқару таяқшасы мен қаушауға жалғанатын, алдыңғы жиегін қабылдайтын немесе фольгалы желкендер. Кайтсерферлер екі бағытты тақтада ("твін-тип", вейкбордқа ұқсас), бағытты серфинг тақтасында немесе фольга тақтасында сырғанады. Жылы емес суларда олар көбінесе гидрокостюм киеді. Спорттың бастапқы кезеңдерінде көптеген жарақаттар мен қайғылы оқиғалар болды, бірақ жабдық пен оқытудың жақсаруы қауіпсіздік деңгейін арттырды.

ХХ ғасырдың аяғы

1977 жылдың қазан айында Гисбертус Адриан Панхуиз (Нидерланды) kitesurfing үшін алғашқы патентті алды. Патент, атап айтқанда, серфинг тақтасы сияқты жүзбелі тақтаны пайдаланатын су спортына қатысты, онда оған тік тұрған адам, трапеция белбеуінде бекітілген парашют тәрізді жел ұстағыш құрылғымен тартылады. Бұл патент коммерциялық қызығушылық тудырмады. 1980 жылдары, кейде каноэлерді, мұз шаналарын, қар шаналарын, су шаналарын және ролик шаналарын желкенмен үйлестіруге сәтті әрекеттер жасалды. 1970 және 1980 жылдардың басында Германиядан Дитер Страсилла парашютпен шаңғы тебуді дамытты, кейіннен өзі жасаған парапланерлер мен шарлы буынды бұрылыс құрылғысын қолдана отырып, желкенмен желге қарсы және жоғары көтерілуге, тіпті қалауынша әуеге ұшуға мүмкіндік беретін желкенді шаңғы тебу жүйесін жетілдірді. Страсилла мен оның швейцариялық досы Андреа Кун да осы өнертабысты серфинг тақталарымен, сноубордтармен, трасскилермен және өздігінен жасалған баггилермен қолданды. Оның 1979 жылғы патенттерінің бірі kitesurfing үшін алғаш рет үрмелі желкен дизайнын пайдалануды сипаттайды. Францияның Атлантикалық жағалауындағы Бруно Леганью және Доминик Леганью ағайындылары 1970 жылдардың соңы мен 1980 жылдардың басында kitesurfing үшін желкендерді жасады және 1984 жылдың қарашасында үрмелі желкен дизайнын патенттеді, бұл дизайнды компаниялар өз өнімдерін әзірлеу үшін пайдаланды. Боингтің аэродинамикалық маманы Билл Розелер және оның ұлы Кори Розелер екі сызықты, дельта пішіндес желкенмен қуатталатын су шанасынан тұратын "KiteSki" жүйесін патенттеді, оны біріктірілген жеңілдік/тежегіш арқылы басқарылды. KiteSki 1994 жылы коммерциялық түрде қолжетімді болды. Желкен суға түсіруге қарапайым мүмкіндіктерге ие болды және желге қарсы жүре алды. 1995 жылы Кори Розелер өзінің "шаңғысындағы" жылдамдық, тепе-теңдік және желге қарсы бұрышты көрсету үшін Жаңа Зеландияның Ашбуртон Альпік көлдері аймағындағы Клервотер көліне Питер Линнге барды. 1990 жылдардың соңында Коридің шаңғысы серф тақтасына ұқсас бір тақтаға айналды. АҚШ-тағы Розелерлер мен Франциядағы Леганьюлер kitesurfingтің қазіргі заманғы дамуы баггингпен қатар жүргізілді. 1996 жылы Лэрд Гамильтон мен Ману Бертин Мауи аралдарының жағалауында kitesurfingті көрсетуге және танымал етуге үлкен үлес қосты, ал Флоридада Рафаэль Барух индустрияның алғашқы коммерциялық брендін құру және насихаттау арқылы спорттың атын flysurfingтен kitesurfingке өзгертті: "Kitesurf". 1997 жылы Леганью ағайындылары "Wipika" атты жаңа желкен дизайнын жасап сатты, ол алдын ала пішімделген үрмелі түтікшелерден және қанаттың ұштарына қарапайым тұтқа жүйесінен тұрды, бұл екеуі де суды қайта іске қосуға көмектесті. Бруно Леганью желкен дизайндарын жақсартуды жалғастырды, соның ішінде көптеген желкен өндірушілерге лицензия берілген bow желкен дизайнын жасады. 1997 жылы Рафаэль Сальс және Лоран Несс арнайы kitesurfing тақталарын жасады. 1998 жылдың соңына қарай kitesurfing дүкендер мен мектептер арқылы бүкіл әлемде таралған және үйретілген экстремалды спортқа айналды. Бірінші жарыс 1998 жылдың қыркүйегінде Мауиде өтті және оны Flash Austin жеңіп алды.

2001 жылдан бастап екі ұшты, екі бағытты тақталар көптеген жаппай су спортымен айналысатындар үшін танымал болды, ал серфинг жағдайларында бағытталған тақталар әлі де қолданылады. 2012 жылдың мамыр айында 2016 жылғы Рио Олимпиадасында желкенмен жүзуді алмастыратын спорт түрі ретінде kitesurfing жарысы жарияланды. Алайда, 2012 жылдың қарашасында ISAF Бас Ассамблеясының дауыс беруінен кейін RSX желкені ерлер мен әйелдер үшін қайта орнатылды, нәтижесінде kitesurfing тізімнен шығарылды. 2013 жылдың мамырында өткен ISAF жыл ортасындағы жиналысында 2020 жылы kitesurfingті қосу үшін он бірінші медаль іздеу ұсынылды. 2014 жылы kitesurfing жарысы ISAF World Sailing World Cup бағдарламасына енгізілді. 2014 жылдың қарашасында Абу-Дабиде өткен финалдық жарысқа 20 спортшы қатысты. Әйелдер арасында бірінші орынды Елена Калинина, ал ерлер арасында Ұлыбританияның Оливер Бридж жеңіп алды. 2015 жылы Елена Калинина тағы да жеңіп, Ұлыбританияның Стефания Бридж және Ресейдің Анастасия Акоповадан озып әлем чемпионы атағын жеңіп алды. Ерлер арасындағы әлем чемпионы Монакодан Максим Ночер болды, ол Оливер Бридж пен поляк азаматы Блазек Озогтан озып ең жас әлем чемпионы атанды. Kitesurfing 2018 жылғы Буэнос-Айресте өткен Жастар Олимпиадасында ресми спорт түрі болып танылды. World Sailing 2024 жылғы жазғы Олимпиадаға қосылу үшін аралас кеуде Формуласын таңдады.

Секіру жазбалары (биіктігі, ұзындығы, уақыты)

2023 жылдың 8 тамызында Оңтүстік Африка спортшысы Джошуа Эммануэль CORE XR Pro 7m желкенін пайдаланып, Ханстхолм жанындағы Солтүстік теңізде 36,2 метрге көтерілді. Бұрынғы бір секірудің биіктік рекордын 35,3 метрге жеткен Джейми Овербик иеленген. Ник Джейкобсен 2017 жылдың 19 ақпанында Оңтүстік Африканың Кейптаун қаласында 40 түйін желмен жаттығу кезінде WOO Sports жүйесімен өлшенген ең жоғары желкенді секіру бойынша бұрынғы әлемдік рекордты орнатқан. Джейкобсеннің секіруі 28,6 метр биіктікке жетіп, 8,5 секундқа созылған. Одан бері рекорд бірнеше рет жаңартылды, ал WOO Sports пайдаланушылар тіркеген және жүктеген деректер негізінде әртүрлі санаттарда (ұшу уақыты, биіктік және т.б.) көшбасшылар тізімін ұстап тұрады. Джесси Ричман Сан-Францискодағы Крисси Филдте 22 секундтық ұстап тұру рекордын ұстап тұр, ал Арттон Коззолино белбеусіз ұстап тұру бойынша 19 секундтық рекордты иеленеді.

Жылдамдық рекорды

Француз кейтсерфері 2008 жылғы 3 қазанда Намибиядағы Людериц жылдамдық сынағында 50,26 түйінге жетіп, 50 түйін кедергісін бұзған алғашқы теңізші болды. 4 қазанда vertical align=sup (сонымен қатар Франциядан) бұл рекордты 50,57 түйінмен жаңартты. Сол жерде желкендеушілер Андерс Брингдал мен Антуан Альбо 50,46 және 50,59 түйін жылдамдықтарын көрсетті. Бұл жылдамдықтар расталған, бірақ Дүниежүзілік желкендесу жылдамдық рекордтар кеңесінің бекітуі күтілуде. Іс-шара барысында, 19 қыркүйекте америкалық Роб Дуглас 49,84 түйінге (92,30 км/сағ) жетіп, жылдамдықпен жүзудегі әлемдік рекордты алғаш рет орнатты. Бұрын бұл рекордты тек желкенді қайықтар мен желкендеушілер ғана иеленген. Дуглас 8 қазанда 50,54 түйін (93,60 км/сағ) көрсетіп, 50 түйіннен асып өткен үшінші теңізші болды. 2009 жылғы 14 қарашада Алекс Кайзергес Намибияда 50,98 түйінмен тағы бір жүріс жасады. 2010 жылғы қазанда Роб Дуглас 55,65 түйінмен 500 метрлік қашықтықта жаңа рекордты орнатты. Себастьен Каттлен 55,49 түйінмен Франция және Еуропа рекордшысы атанды және 55 түйінге жеткен алғашқы жүргізуші болды. 2017 жылғы 13 қарашада француз салт аттысы vertical align=sup Францияда (Салин-де-Жиро) 57,97 түйінге (107,36 км/сағ) жетіп, жаңа әлемдік жылдамдық рекордын жасады.

Ең үлкен байтерлинг толқыны

Нуньо "Стру" Фигейредо 2018 жылы Португалияның Назаре қаласындағы Прая-ду-Нортеде 62 фут (19 метр) биіктіктегі рекордты ұстап тұрған болатын, ал Патри Маклафлин 2023 жылдың 22 қаңтарында жаңа Гиннес әлемдік рекордын жасады (72 фут 4 дюйм (22,04 метр)).

Ұзақ қашықтық

Күн ұзындығы сипаттамасы 2006 05 13 Кирсти Джонс, Канар аралдарындағы Лансароттен Мароккодағы Тарфаяға дейін шамамен тоғыз сағатта өтті. 2007 07 24 Рафаэль Саль, Марк Блан және Сильвен Моран Сент-Тропе мен Кальви, Жоғарғы Корсика арасында 5 сағ 30 минутта, 20 түйін жылдамдықпен, Ману Бертиннің осы сапар үшін бұрынғы 6 сағ 30 минуттық рекордын жаңартты. 2008 10 12 Эрик Грамонд Форталезадан Бразилиядағы Парнайбаға 24 сағат ішінде өтті. 2010 03 22 Натали Кларк Бас бұғазынан Стэнлиден (Тасмания) Австралиядағы Венера шығанағына 9 сағ 30 минутта өтті. 2010 05 10 Филипп Мидлер (АҚШ) Оңтүстік Падре аралынан (Техас) Матагордаға (Техас) өтті. 2013 07 19 Бруно Срока Абер-Вракс (Франция) мен Кросшевен (Ирландия) арасында өтті. 2013 09 18 Франсиско Луфинха Портудан Лагосқа, Португалияға өтті. 2015 07 07 Франсиско Луфинха Лиссабонадан Мадейраға өтті. 2017 09 13 Франсиско Луфинха және Анке Брандт Азор аралдарынан Португалия материгіне өтті.

Ерекше сапарлар

Луис Таппер Сальвадор мен Бразилияның Сан-Луис қалалары арасындағы ең ұзақ жекелеген кайтсерфинг саяхатын аяқтады, 2000 км қашықтықты басып өтті. Саяхат 2010 жылдың шілде-тамыз айларында аяқталды және 24 күннен астам уақытты қамтыды. Бұл саяхат сонымен қатар көмекші топсыз, бір кайт және 35 литрлік рюкзакпен жасалған ең ұзақ жеке саяхат болып табылады. Бұрынғы ең ұзақ тіркелген кайтсерфинг саяхатын Эрик Грамонд жасаған, ол Бразилия жағалауында 1450 км қашықтықты 13 күнде басып өткен.

Беринг бұғазының өтуі

41 жастағы австриялық Константин Бисанц 2011 жылдың 12 тамызында сағат 04:00-де АҚШ-тың Аляска штатындағы Уэльс қаласынан Беринг бұғазының бір бөлігін кесіп өтті. Екі сағаттан кейін Ресейдің ең шығыс бөлігіне жетіп, содан кейін қайықпен Аляскаға оралды. Бұл оқиғаға дейін ол екі рет әрекеттенген, бірақ сәтсіз аяқталған. Алғашқы әрекеті 2011 жылдың 28 шілдесінде болған, сол кезде ол бір сағат бойы тақтасыз, желкенсіз және GPS құрылғысыз 36°F судың ішінде ағысып қалған. Екінші әрекетінде 2 тамызда ол екі досымен бірге жарты жолды жүзіп өткен, бірақ нашар жел жағдайына байланысты кері қайтуға мәжбүр болды.

Трансатлантикалық өту

Филиппо ван Хеленберг Хубар, Эрик Пекено, Макс Блом, Камилла Рингвольд, Айк Франс және Денис Гисберс алты серфиншілер тобы Канар аралдарынан Түрк және Кайкос аралдарына дейін, шамамен 3500 миль (5633 км) қашықтықты 2013 жылдың 20 қарашасынан 2013 жылдың 17 желтоқсанына дейін кесіп өтті. Алты серфиншінің әрқайсысы күніне төрт сағаттан серфингпен айналысты, оның ішінде күндізгі және түнгі сеанстардан екі сағаттан екі реттен. Бұл кейтсерфинг үшін тамаша кросс-тренинг, себебі кейттерді басқарудың көптеген механизмдері сумен жұмыс істеуге көшеді. Қардағы кейтсерфинг үшін шаңғы немесе сноуборд қолданылады.

Нарық

2012 жылы ISAF және IKA әлем бойынша байлондардың саны 1,5 миллион адамға жетеді деп бағалаған (қайта қарау қажет). Сол кезде желкенді серфинг жабдықтарын сатудың әлемдік нарығы 250 миллион АҚШ долларын құрады. Глобалды китспорт қауымдастығы (GKA) болжамы бойынша, байлондардың 10% қыс айларында да серфингпен айналысады. 2017 жылы әлемде 150 000 желкен сатылды, ал жыл сайын 400 000 серфинг тақтасы сатылды.

Қуатты желкендер

Қуатты желкен екі негізгі түрінде келеді: алдыңғы жиегі үрмелі және фольгалық желкендер.

Құсбегі өлшемі

Қайықтардың көлемі 0,7 шаршы метрден 21 шаршы метрге дейін, тіпті одан да үлкен болуы мүмкін. Жалпы алғанда, бетінің ауданы неғұрлым үлкен болса, қайықтың күші соғұрлым артық болады. Қайықтың күші жылдамдықпен тікелей байланысты, ал кішкентай қайықтар күшті желде жылдам ұшуы мүмкін. Қайықтың көлемі – желдің жылдамдығы қисығы азаяды, сондықтан желдің жылдамдығы шамамен сегіз түйінге жеткенде үлкен қайыққа көшудің қажеті қалмайды. Қайықтардың түрлі дизайндары бар. Кейбір қайықтар тік төртбұрышты, ал басқаларының ұштары сүйір болады, әрбір дизайн қайықтың ұшу сипаттамаларын анықтайды. "Аспект қатынасы" – енінің ұзындығына қатынасы. Жоғары аспект қатынасы (риба сияқты) төмен жел жылдамдығында көбірек күшті дамытады. Тәжірибелі кайтсерферлер әртүрлі жел деңгейлеріне бейімделу үшін үш немесе одан да көп қайық көлеміне ие болуы мүмкін, бірақ боу-кайттар бұл жағдайды өзгерте алады, өйткені олар өте кең жел диапазонын ұсынады; кейбір озық кайтсерферлер тек бір боу-кайтты пайдаланады. Жеңіл салмақты кайтсерферлер немесе күшті желде кішкентай қайықтарды, ал ауыр салмақты кайтсерферлер немесе әлсіз желде үлкен қайықтарды қолданады. Үлкен және кішкентай кайтсерф тақталарының әсері бірдей: қолда бар қуат көбірек болғанда, кайтсерфер кішкентай тақтада жүре алады. Бірақ, әдетте, көптеген кайтсерферлерге бір тақта және бірден үшқа дейін қайық (7-12 шаршы метр көлемінде) қажет.

Басқа жабдықтар

Ұшу сызықтары жоғары молекулалық салмақты полиэтилен сияқты берік материалдан жасалады, ол күтпеген желдегі динамикалық жүктемені басқаруға және соққыны азайту үшін кішкентай көлденең қима профилін сақтауға мүмкіндік береді. Олардың ұзындығы әдетте жеті мен отыз үш метр аралығында болады. Қанатқа отырғызу кезінде сызық ұзындығымен тәжірибе жасау жиі кездеседі. Сызықтар жүргізушінің басқару таяғын желкеннің шеттеріндегі немесе тұтқасындағы бекіту арқандары арқылы желкенге қосады. Көптеген қуатты желкендер 3, 4 немесе 5 сызықты конфигурацияны қолданады. Көптеген басқару таяқтарында 2 күшті қуатқа және 2 басқаруға және шабуыл бұрышын басқаруға арналған 4 сызық болады. 5-ші сызық желкенді қайта іске қосуға немесе, көбінесе C желкендерінде, оның шабуыл бұрышын одан әрі реттеуге көмектеседі. Басқару таяғы – желкенге сызықтар арқылы бекітілетін қатты металл немесе композиттік таяқ. Жүргізуші осы таяқты ұстап, ұштарын тартып желкенді велосипедтей сағат тілі бойынша немесе кері бағытта айналдырады. Әдетте басқару таяғындағы тауық ілмегі жүргізушінің белбеуіндегі тарату таяғындағы құлыпқа немесе ілгекке бекітіледі. Көптеген таяқтарда сондай-ақ жылдам босату қауіпсіздік жүйесі және желкеннің ең аз шабуыл бұрышын реттеуге арналған басқару белбеуі бар. Жеңіл және берік болғанымен, басқару таяқтары әдетте судан ауыр; егер суға түсіп кетсе, таяқтың батуын болдырмау үшін сызықтарға көбіктен жасалған "таяқтар" бекітілуі мүмкін. Басқару таяқтары белгілі бір желкен түрі мен өлшеміне тән болуы мүмкін және басқа желкендермен пайдалануға жарамсыз. Қанатқа арналған жабдық орындық (аяқ тіректері бар), бел немесе жилет түрінде келеді. Жабдық тарату таяғы арқылы жүргізушіні басқару таяғына бекітеді. Жабдық желкеннің күшін азайтады және оны жүргізушінің денесіне бөледі. Бұл жүргізушіге басқару таяғы арқылы желкенге жалғанып отырып, секіру және басқа да трюктерді орындауға мүмкіндік береді. Белдік жабдықтары – тәжірибелі жүргізушілер арасында ең танымал, бірақ орындық жабдықтары жүргізушіден аз күш жұмсау арқылы байлауға мүмкіндік береді, ал жилет жабдықтары жүзуді және соққыдан қорғауды қамтамасыз етеді. Қанат жабдықтары желқайыштарға ұқсас, бірақ құрылысы басқаша; желқайыштар кеудеге отырғызу кезінде бұзылуы мүмкін. Кейтборд – кішкентай композиттік, ағаш немесе көбік тақта. Қазір бірнеше түрлі кейтбордтар бар: бағытты серфинг стилі, вайкборд стилі, екі бағытта да жүруге болатын, бірақ біреуінде жақсы жұмыс істеуге арналған гибридтер және майдалау типті тақталар. Кейбір жүргізушілер стандартты серфинг тақталарын немесе тіпті ұзын тақталарды да қолданады, бірақ аяқ тіректері болмаса, желкеннің биікке секіру қабілеті жоғалады. Екі ұшты тақталар ең оңай үйренуге болатын және ең танымал. Жаңа үрдіс – гидрофоль тақталарымен байлау, бұл қиын, бірақ өте төмен желде жүруге мүмкіндік береді және жүргізушілерге жаңа көкжиектер ашады. Тақталарда әдетте жүргізушіге тақтаға оңай бекінуге және ажыратуға мүмкіндік беретін сандал түріндегі аяқ тіректері болады; бұл тақтадан шеберлік пен секіру үшін қажет. Байланыстарды негізінен КГБ және басқа да поп-трюктер сияқты вайкборд трюктерін қайталауға ұмтылған вайкбордшылар қолданады. Кейтбордтың пішіні мен өлшемі жүргізушінің шеберлігіне, жүру стиліне, жел мен су жағдайларына сәйкес келеді. Китсерфингшілер көбінесе жылы ауа райында ылғалды желдерде киеді. Қатты жел кезінде кейтсерфинг кезінде дене жылу жоғалтуы ылғалды костюм кию арқылы азайтылады. "Шорти" тек торсоны қорғау үшін киіледі, ал толық костюм салқын жағдайлардан, теңіз жануарларынан, мысалы, медузалардан, сондай-ақ егер жүргізуші желкенмен сүйреліп кетсе, абразиялардан қорғаныш үшін қолданылады. Жағажайда көптеген моллюскалар немесе қатты тастар болса, неопрен буттар қажет. Суық жағдайда қыста кейтсерфинг үшін құрғақ костюмдер де қолданылады. Қауіпсіздік ілмегі бар пышақ міндетті жабдық болып саналады. Тотығуға төзімді тот баспайтын болаттан жасалған пышақтың бір бөлігі қисайған пластик ілмекпен қорғалған. Оны қаптап қалған немесе тұтқырланған желкен сызықтарын кесу үшін немесе қауіпсіздік босату жүйесі сәтсіз болса, желкенді босату үшін пайдалануға болады. Кейбір байлауларда пышақ үшін кішкентай қалта бар. Бас жарақаттан қорғау үшін кейтсерфингшілер көбінесе шлем киеді. Шлемдер бас жарақаттарының алдын алады, сондай-ақ басқа жарақаттардың ауырлығын азайтуға және мойын мен омырғаға түсетін қысымды азайтуға көмектеседі. Егер кейтсерфингші қайық немесе жеке су көлігімен қолдау көрсетілсе, жеке құтқару құрылғысы немесе PFD қажет болуы мүмкін. Теңіздің терең суларында кейтсерфинг жасағанда да ұсынылады, егер кейтсерфингші мүгедек болып қалса және құтқару күтіп отыруға мәжбүр болса. Төс аймағына түсетін соққылардан қорғау үшін әсерге төзімді жилеттер бар. Олар сондай-ақ біршама жүзуді қамтамасыз етеді және жоғары қуатты маневрлер кезінде жабдықтың кеудеге көтерілуіне және қабырғаларды жарақаттауына жол бермейді. Тақта тізгіні кейбір жүргізушілердің аяғына немесе жабдығына бекітілген тақтаны бекітеді. Алайда, көптеген кейтсерфинг мектептері тақта тізгіштерін пайдалануға кеңес бермейді, себебі кері соққы қаупі бар, онда тізгіш тақтаны жүргізушіге соғып, қауырсынға алып келуі мүмкін. Әдетте, тақта тізгішін пайдаланатын кейтсерфингшілер бас жарақаттан қорғау үшін шлем киеді. Егер кейтсерфингшіге құтқару қажет болса, сигнал құрылғылары пайдалы. Бұл пышаққа бекітілген қарапайым сыбызғы немесе шлемге жабыстырылған ретрорефлективті таспа болуы мүмкін. Кейбір кейтсерфингшілер төтенше жағдайда пайдалану үшін су өткізбейтін қапшада ұялы телефонды немесе екі таяқты радионы алып жүреді. Кішкентай Төтенше жағдайды хабарлайтын радиомаяк (EPIRB) алып жүріп, дабыл сигналын жіберу үшін қосуға болады. Желкенді іске қосуға және қайтаруға көмектесу үшін және төтенше жағдайларда көмектесу үшін серік маңызды. Сеанс кезінде жүрілген қашықтықты, жолдарды және жылдамдықты өлшеу үшін GPS пайдаланылуы мүмкін. Пончо сүлгілері мен ауыстыру халаттары су жанында ылғалды костюмге немесе купальникке киінуге және шешуге көмектеседі. Пончо сүлгілері көбінесе жылы ауа райында қолданылады, ал ауыстыру халаттарында су өткізбейтін қабықша болады және салқын температурада көбірек жылуды қамтамасыз етеді.

Дене шынықтыру

Кайтбординг орташа және жоғары қарқынды жаттығу түрі деп есептеледі, бірақ фрирайд (еркін жүзу) серуендеу сияқты төмен қарқынды болуы мүмкін, әдетте 2-3 сағатқа дейін созылатын ұзақ сеанстарда жасалады. Ол кемінде жасөспірімдерден бастап 70 және одан да жоғары жастағы адамдарға дейін, барлық жастағы адамдарға қолайлы. Оны басқа фитнес жаттығуларына толықтыру ретінде немесе оларды алмастыру ретінде қарастыруға болады.

Қауіпсіздік

Электр желкендері айдаушыны wakeboarding-тегі қайық сияқты тартуға және пайдаланушыларды суға секіруге жеткілікті биіктікке көтеруге мүмкіндік береді. Басқарылмаған желкен, әсіресе кедергілер бар жерлерде қауіпті болуы мүмкін. Айдаршы құлап кетуден немесе кенеттен соққан желден басқаруды жоғалтуы мүмкін, мұндай жағдай дауыл немесе найзағай кезінде ("кольярд") күшті желдің болуына байланысты туындауы мүмкін. Жоғары көтерілгеннен, сүйреліп, алысқа лақтырылғаннан, жел бағытымен ұшырылғаннан немесе жерге құлағаннан кейін құм, ғимараттар, жер бедері немесе электр желілері сияқты қатты нысандармен соқтығысып, немесе жеткілікті жылдамдықпен немесе биіктіктен суға тиіп ауыр жарақат алуы мүмкін ("kitemare", желкен және қорқыныш сөздерінің қосындысы). Керекті сападағы кәсіби кайтбординг оқытуы, тәжірибені сақтықпен дамыту және дұрыс шешімдер қабылдау мен қауіпсіздік жабдықтарын тұрақты пайдалану кайтбордингтегі проблемалардың азаюына көмектеседі.

Ауа райы

Ауа райын болжау және оған назар аудару қауіпсіз кейтбордингтің ең маңызды факторы болып табылады. Ауа райы туралы білімнің жетіспеуі және оның көрсеткіштерін түсінбеу жиі кездеседі, бірақ ауа райымен байланысты проблемаларды болдырмауға болады. Кейтбординг үшін қолайсыз жерді таңдау, мысалы, желдің құрлық үстінен өтуі салдарынан желдің әлсіреуі, күшті соққылар мен үзілістердің пайда болуы көптеген жазаға себеп болған. Ауа райына назар аудару және жүргізушінің қабілеттеріне сәйкес шектеулерді сақтау ең қауіпсіз тәжірибе береді. Дауыл фронтына жақын жерде кейтсерфинг жасау желдің күші мен бағытының күрт өзгеруіне байланысты аса қауіпті болуы мүмкін.

Ауырластырушы факторлар

Желдің бағыты бойынша кетері мен қатты нысандар арасындағы жеткілікті қашықтықтың болмауы, реакцияға қажетті уақытты және қашықтықты азайтып, жазаға себеп болды. Шамасы аз суға немесе бекітілген немесе су бетінде қалқып жүзетін нысандарға жақын жерде секіру және ауада ұшу қауіпті болуы мүмкін. Жел серфингімен, басқа кетерімен немесе су көліктерімен соқтығысу, әсіресе көп адам болатын жерлерде қауіпті. Жалғыз кетерімен жүзу көбінесе жазаға әкеп соғады; кетерімен жүзушілер достарымен бірге жүзуге тырысып, бір-бірін қадағалауы керек. Кетерімен жүзуші жағадан оңай жүзуге қарағанда алысқа кетіп қалуы мүмкін, сондықтан тікелей жағалауға қарай соғатын желде кетерімен жүзуге кеңес берілмейді. Теңіздегі қауіптерге акулалар, медузалар, теңіз суыры, дельфиндер және тіпті крокодилдер кіруі мүмкін, бұл жағдайға байланысты. Құстардың көші-қоны қозғалысы да қақтығыстарға себеп болуы мүмкін. Суға бату ауыр жазаларда да маңызды рөл атқарады және кейбір жағдайларда тиісті құтқару жилетін немесе соққыға қарсы жилетті пайдалану және қанағаттанарлық жүзу дағдыларын дамыту арқылы болдырмауға болады.

Қауіпсіздік құралдары

Кейбір желкендердің дизайны 2005 жылдың соңынан бастап басқару таяқшасына тікелей және толық деповерлеу мүмкіндігін және жақсартылған жылдам босату механизмдерін қосты, олардың екеуі де осы спортты әлдеқайда қауіпсіз етеді. Дегенмен, желкенді авариялық жағдайда дереу тоқтату тәжірибесінің жеткіліксіздігі және тым күшті немесе тұрақсыз ауа райында шығу, жоғары деповерлеуге ие желкендердің артықшылықтарын азайтуы мүмкін. Қауіпсіздік жабдықтарының тағы бір маңызды бөлігі – соққыға қарсы жилет, ол жақсартылған құтқару құралы ретінде қосымша қызмет етеді. Ол соққының күшін азайтады, сонымен қатар терең суда өзін-өзі құтқарудың ұзақ процесі кезінде пайдаланушының төзімділігін арттырады, мұндай жағдайға ерте не кеш әр фрирайд желкеншінің тап болуы мүмкін. Бұл сондай-ақ маңызды, бірақ жилеттің толықтыруы ретінде көбінесе назардан тыс қалады, күшті айналымдар кезінде оның көкірек бойымен жылжып, қабырғаларды жарақаттауына бөгет жасайды. Қауіпсіздік жиынтығының басқа да маңызды бөліктері – өрілген сызықтарды кесуге арналған қауіпсіз пышақ, жақсы көрінетін түсті шлем, су температурасына байланысты тиісті қалыңдықтағы гидрокостюм және жағажайда көптеген ұлулар немесе кедір-құмдар болса, неопрен етіктер.

Статистика

Апаттар ауыр жарақаттарға немесе тіпті өлімге әкелуі мүмкін. 2000 жылдан 2003 жылдың қыркүйегіне дейін кейтборд қауіпсіздігі туралы ақпараттар базасында 105 апат тіркелді, олардың 14-і қаза болды. Оңтүстік Африкада 2003 жылдың қазаны мен 2004 жылдың сәуір айы аралығында байлауыш серфингіне қатысты іздеу-құтқару операцияларының 83%-ы жағадан алыс желде, байлауыш әлі де жиналмаған күйде, күшті желде бақылаусыз немесе әлсіз желде қайта іске қосу мүмкін емес жағдайда болды. 30 операцияда қаза болған жоқ, бірақ бес адам жарақат алды: екеуі тақтаға тиюден сүйектері сынды, тағы екеуі ауыр гипотермия мен шаршаудан зардап шекті, ал бесіншісі шаршап, жарақаттанды. Гибридтік және иісті желкендердің дизайнындағы жетістіктер олардың қамтамасыз ететін қуатын жақсырақ бақылауға және тиімді қауіпсіздік жүйесін құруға мүмкіндік береді. 2003 жылы АҚШ-тағы қаза болғандар туралы мәліметтерде 100 000 қатысушыға 6-12 кейтбордшының қаза тапқаны көрсетілді. Бұл көрсеткіш SCUBA дайвингінде 4-тен 5-ке дейін (және екі мотоциклшіден әлдеқайда жоғары), Автокөлік жол апаттарында 15-ке, ал парапланерлерде 56-ға тең. Дегенмен, бұл сандарды дұрыс түсіндіру қажет, себебі олар жаттығудың бір сағатына шаққандағы апаттардың көрсеткішін ескермейді, бұл маңызды көрсеткіш болар еді. Кейтборд жиі жаттығуларға мүмкіндік береді, спорт залындағыдай, тіпті басқа қауіпті спорт түрлерінен, мысалы, суға секіруден де жиі. Сондықтан, кейтбордпен байланысты тәуекелді дұрыс бағалау үшін қосымша мәліметтер қажет.

Шамамен серфингпен салыстырғанда

Кейтбордтық желқайықтың рекордтық жылдамдығы – 55,65 (WR) түйін, 55,50 түйін (орташа 53,27 Windsurf WR, Antoine Albeau 2/11/15). Желге қарсы мүмкіндіктер: екі ұшты тақтада жел бағытынан шамамен 70°, ал тиімді гидрофойл тақтада – 42°. Қайық желге қарсы қаншалықты көп жүрсе, оның желдің соққысына қарсы тұру үшін оның желге қарай соғуы соншалықты қажет. Желге қарсы жүретіндер жағадағы желкеншілерге ұқсас позаны қабылдайды, олар желкенді тежеу үшін аяқтарын жағажай құмында алға жылжиды. Кейтбордтың орта сызығы траекториялық сызықтан қашықтап орналасқан, бұл жылдамдықты күрт төмендетеді. Жел бағытынан шамамен 45°, бұл жүргізушінің шеберлігіне байланысты. Жақсы жабдықталған желкенді тақтаның орта сызығы траекториялық сызыққа дерлік параллель, себебі көптеген бүйіндік күштер құйрық қанатымен қарсы алынады және аздап жиектеу қажет. Осы себепті желге қарсы бағыттарда жылдамдық жоғары болады. Ең жоғары жылдамдық кең ауқымда қол жеткізіледі. Теория: Қайық қаншалықты жылдам қозғалса, соншалықты көп күш дамытады. Бір орында тұрып, желкенді жоғары-төмен белсенді түрде басқару (құбырлау) арқылы бірден көп күш тудыруға болады. Қайықтың тақтадан әлдеқайда жылдам қозғалуы мүмкін. Китер/қайық жүйесінің динамикалық сипаты, қайықтың кең жел диапазонына ие болуына себеп болады. Желкен мен тақта бірдей жылдамдықпен қозғалады. Құбырлау арқылы кейде өзін ұшуға итеруге немесе шекті жағдайларда ұшуды сақтауға болады. Бірақ желкен мен тақтаның жылдамдығы негізінен бірдей болады. Осы себепті желқайықтың көп жабдыққа ие болуын қажет етеді. Жабдық жел жағдайларына қайықтан гөрі жақын болуы керек. Жүргізушіге физикалық жүктеме: Қайықтың тарту күші тек ілмектелген кезде, арқанға ілгіштің бұғазы арқылы жүргізушіге беріледі. Ілмектелген кезде жүргізуші желкенді басқару және шайбаны итеру/тарту арқылы желкен күшін басқару үшін бұлшықет күшін (бас бармақ және көрсету саусағы жеткілікті) пайдаланады. Ілмектелмеген кезде жүргізуші желкенді қолдарымен басқарады, бұл күшті болуы мүмкін. Жалпы, кейтсерфинг көбінесе жеңіл кардио жаттығу. Желкенмен серфинг ілмексіз жүргенде, әсіресе жел күшті болғанда, көп күш қажет. Қайықтықты пайдаланып, құлап қалғаннан кейін қалпына келгенде немесе маневрлер жасағанда (жибинг, такинг) жүргізушіге арқанды желкеннен толық ажырату керек, яғни сүйреу және басқару күштерін тек қана жүргізушінің бұлшық етімен қарсы алуға болады. Жүгіру кезінде бұлшықет күші азаяды, өйткені жүргізуші жүгіру кезінде доңғалақтың жылдамдығын ұстап тұруда шебер болады. Жарыс жағдайында ол өте физикалық болуы мүмкін, толқынның "жоғары жағына" ұшып, тақтаны мүлдем тегістеп, желкенді жақсы қуаттау қажет. Ең күшті желде желдің күшінен физикалық жүктеме болуы мүмкін, бірақ бұл жабдықтың дұрыс таңдалмауы немесе шеберліктің жетіспеуіне байланысты. Құлаудан қалпына келу: Қайықты құлау кезінде ұшыруды жалғастыру оңай, бірақ "Гинденбургтер" сирек кездеседі. Жүргізушіні қозғалатын қайықтың күшімен судан шығаруға болады. Қайықтың күшін оның шабуыл бұрышын өзгерту арқылы реттеуге болады. Жел аз болғанда қайық суға құлап, сол жерде қалуы мүмкін. Жеңіл желде (планингі жоқ жағдайда) жүргізуші досқа шығып, желкенді судан шығару керек. Алайда, желдің күшті кезінде (планинг жағдайында, жабдық/салмақ/тәжірибеге байланысты шамамен 9 түйінден бастап) судан бастау жақсырақ. Бұл желкенді желдің оң бұрышына сәйкестендіру арқылы желкенді пайдалану арқылы тақтаға тартуына мүмкіндік беру арқылы, содан кейін оңай қайтадан ілініп, аяқ белбеулеріне аяқ қоюды білдіреді. Бұл маневрдің талаптары планингтік жағдайларға қарағанда аз. Такинг және Джибинг: Екі ұшты тақталар (тақталардың көпшілігі) екі бағытта қозғалуға арналған. Егер жүргізуші келесі ретпен айдауды бастағысы келсе, тек қайықтың бағытын кері бұру керек. Енді тақтаның "құйрығы" "мұрынға" айналады, сондықтан аяқтарды аяқ белбеулерінде ұстауға болады. Желдің желге қарсы жиегі бетін өзгертпегендіктен, "жибинг" немесе "такинг" терминдері дұрыс емес. Суға түсу үлкен проблема емес, өйткені тіпті жаңадан бастағандар да қайықты пайдалана отырып, судан тез және оңай бастай алады. Қазіргі уақытта көптеген кейтсерферлер бағытты тақталарды да қолданады (барлық толқын, жарыстар және фольгалар). Бұларды тістеу немесе тістеу керек. Бұл іс жүзінде тәжірибе талап етеді. Толық планингі жарыстағы жибтер жел серфіндегідей қиын. Жүргізуші такинг немесе жибинг арасында таңдау жасай алады. Екі жағдайда да желдің жағы өзгеріп, оның аяғы ауысады. Жел қатты соққанда жылдамдықты сақтап, бағытты өзгертудің жалғыз жолы – жибинг жасау, бұл көп сағаттық жаттығуды қажет ететін маневр. Секіру: Кейтсерферлер желкенді "секіру" үшін (іс жүзінде парапланер ретінде пайдалану) пайдалана алады, бұл үшін толқын қажет емес. Секіру салыстырмалы түрде оңай, бірақ қауіпті болуы мүмкін. Желдің өзгеруі немесе қайықтың жылдам қозғалысы кезінде, әсіресе жаңадан бастағандарда, секіру көзді жоспарланбаған болуы мүмкін, онда жүргізуші желкен бағытын өзгерткенде ауаға тартылуы мүмкін. Жүргізушіге жеткілікті алға жылдамдық және идеалды жағдайда "толқын" қажет. Егер толқын жеткіліксіз болса, жүргізуші секіруді тақтаның құйрығын төмен қарай итеру арқылы бастауы керек. Көзді жоспарланбаған секірулер сирек кездеседі (толқындардың үстінен секіргенді қоспағанда), өйткені секіру үшін жүргізушінің белсенді әрекеті қажет. Секіруге шеберлік қажет және көбінесе тәжірибелі жүргізушілер ғана орындай алады. Аэробика: Көптеген аэробикалық трюктерді (құйрық ұстау, доңғалақ айналу және т.б.) орындау үшін желкеннің ауадағы орналасуын өзгертудің қажеті жоқ. Сондықтан "аэробика" жасау, желкеннен ілмектелген күйде жағада орындаудан айтарлықтай ерекшеленбейді. Жаңадан бастағандар сақтықпен бірнеше апта немесе тіпті күннен кейін қарапайым трюктерді орындауға тырыса алады. Бұл қайықтың физикалық жағы. Көптеген аэробикалық трюктерде желкеннің ауадағы орналасуы күрт өзгереді. Әрбір фигураның өзіндік идеалды желкен қозғалысы бар. Кейбір аэробикалық трюктерде, мысалы, доңғалақ айналуда, жүргізуші толық мачты айналдыруға мүмкіндік беру үшін жеткілікті биікке секіруі керек. Жылдам қозғалатын және салыстырмалы түрде ауыр (тақта + мач + желкен) жабдықтың жанында болудың тәуекелі жоғары. Аэробика секіруден гөрі күрделі болғандықтан, оны ең тәжірибелі жүргізушілер орындайды, олар желкенмен серфинг қауымдастығында үлкен құрметке ие. Қауіпсіздік: Кез келген нысаннан (жел бағытынан) кемінде 50 метр, ал басқа кейтсерферден (жел бағытынан) кемінде 30 метр қашықтықты сақтау қажет. Күшті желдің соққысынан ауаға ұшу қаупі бар, бұл кейтсерферді бақылаусыз парапланерге айналдырады және жел бағытындағы кез келген нысандарға соқтығысу қаупін тудырады. Жел желісі болмағандықтан, жел серфінде жел бағытынан немесе желге қарсы қашықтық қажет емес, тек кейтсерфер немесе балық аулау желісінен. Осының салдарынан жел серфінде "айналу" немесе күшті желдің соққысы туралы алаңдаудың қажеті жоқ. Сондай-ақ, олар дерлік бірден тоқтауға болады. Тәжірибелі жүргізушілер бұл үшін "апатқа" ұшырайды, ал жаңадан бастағандар (әдетте арқанды тақпайтын) желкенді бірден босату арқылы желкен күшін азайта алады. Сондықтан басқа су пайдаланушыларға немесе қатты нысандарға соқтығысу қаупі жоғары емес. Оқу қисығы: Кейтборд пен желқайықтың оқу қисығы әртүрлі. Бастапқыда қайықты басқаруды жағада үйренуге болады, өйткені кейтборд жағажай қайығынан пайда болды. Алайда, суға түскеннен кейін, негіздерді үйренгенше қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін нұсқаушының көмегі қажет. Негіздерді меңгергеннен кейін, желқайықтан гөрі тез прогресс байқалады.