Кіріспе
Парашютпен секірудің түрі – 1980-жылдардың соңында пайда болған парашютпен секірудің бір саласы. Бұл, дәстүрлі "денесі жерге қарай" бағдарынан өзгеше, әртүрлі тік бағыттарда еркін түсуді қамтиды. Бұл тәртіптің пайда болуы Олав Зипсердің денедегі ұшудың (бодифлайт) дәстүрлі емес формаларын тәжірибелеп көрген кездерімен байланысты. Зипсер 1992 жылы Майк Вейлмен бірге "FreeFly Clowns" екі адамдық командасын құрды. 1994 жылы оларға Омар Алхегелан (бірінші ФАИ еркін стильдегі әлем кубогы мен әлем чемпионы), Чарльз Брайан және Стефания Мартиненго қосылды. "FreeFly Clowns" сонымен қатар фрифлайнгті үйрету үшін алғашқы мектепті – "The First School of Modern SkyFlying" ашқандарымен де белгілі. 1996 жылы SSI Pro Tour ESPN-нің "Destination Extreme" сериясының аясында өткен екінші телешоуда (скайсерфингпен бірге) фрифлайнгті үш адамдық жарыс түрі ретінде қосып, оны көпшілік назарына түсірді. 150 ел "FreeFly Clowns" (Олав Зипсер, Чарльз Брайан және Омар Алхегелан) командасының төрт халықаралық жарыста бірінші орын алғанын тамашалады. Сонымен қатар, "Flyboyz" (Эли Томпсон, Майк Ортиз, Кнут Крекер, Фриц Пфнүр), "Team AirTime" (Тони Уругалло, Джим О'Рейлли, Питер Реймонд, Брайан Жермен) және фрифлайнгтің көптеген басқа да пионерлері де қатысты. 1996-1997 жылдары SSI Pro Tour Солтүстік Америка мен Еуропа бойынша сегіз телешоу өткізіп, фрифлайнг командаларына 36 000 доллар ақшалай сыйлықтар таратты. SSI 1997 жылғы Pro World Champions – "Flyboyz" командасын 1998 жылғы ESPN X Games-ке ресми емес көрсетуге шақырды. Бұл жаһандық телешоу "FreeFly Clowns", "Flyboyz" және фрифлайнгтің өзіне көп көңіл бөлді. Бастапқыда негізгі ағымнан жаңа ғана бөлініп шыққан фрифлайнг қазір парашютпен секіру қауымдастығының жартысын құрайды. Олав Зипсердің "Space Games" ойындары спортшыларды жаттықтыру, бағалау және бір-бірімен жарысу үшін тұрақты жылдамдық пен бағытты қамтамасыз ету мақсатында зерттеу және өлшеу құралы ретінде "ғарыш добын" пайдаланды. 1998 жылы "Space Games" ойындарының танымалдылығы артып, FreeFlying спортына жаңалықтар жеткізді. 2000 жылы Халықаралық парашют комиссиясы (IPC) FreeFly-ды авиациялық спорт түрі ретінде мойындады және әлемде алғашқы ресми FreeFly ұлттық чемпионаттары өтті.
Freeflying is a skydiving discipline which began in the late 1980s, involving freefalling in various vertical orientations, as opposed to the traditional "belly to earth" orientation. The discipline is known to have originated when Olav Zipser began experimenting with non traditional forms of bodyflight. Zipser founded the FreeFly Clowns as a two person competitive team with Mike Vail in 1992. He was joined by Omar Alhegelan (1st ever FAI Freestyle World Cup & World Champion), Charles Bryan, and Stefania Martinengo in 1994. The FreeFly Clowns are also credited with opening the first school to teach freeflying, The First School of Modern SkyFlying. Freeflying entered the public awareness in 1996 when the SSI Pro Tour added freeflying as a three person competitive discipline at the second televised event (with Skysurfing), part of ESPN's Destination Extreme series. One hundred and fifty countries watched the FreeFly Clowns (Olav Zipser, Charles Bryan and Omar Alhegelan) as they took 1st place in all four international competitions along with other teams including: the Flyboyz (Eli Thompson, Mike Ortiz, Knut Krecker, Fritz Pfnür), Team AirTime (Tony Urugallo, Jim O'Reilly, Peter Raymond, Brian Germain), and many other pioneers of freeflying. From 1996 to 1997, the SSI Pro Tour staged eight televised events in both North America and Europe with $36,000 in cash prizes awarded to free fly teams. SSI invited the 1997 Pro World Champions, the Flyboyz, to participate in the 1998 ESPN X Games as an unofficial exhibition. The resulting global television exposure attracted considerable attention to the FreeFly Clowns, the Flyboyz, and Freeflying as a discipline. A once fledgling offshoot of the mainstream, freeflying now comprises one half of the overall skydiving community. Olav Zipser's Space Games used a "space ball" as research and measuring device to provide a constant speed and direction from which individual athletes could be trained, judged, and allow individuals to race each other. In 1998, the Space Games accelerated in popularity and brought publicity to the sport FreeFlying. In 2000, FreeFly was accepted as an aviation discipline by the International Parachute Commission (IPC) and the first official FreeFly National Championships were held worldwide.
Техника
Еркін ұшу – дәстүрлі парашют спортының бір түрі, ол әдеттегі құрсақтан жерге қарай ұшумен қатар тік ұшуды да қамтиды, онда ұшқыш тік (аяқтарымен төмен қарай) немесе кері (басымен төмен қарай) бағдарланады. Бұл мүмкіндіктер жаңа формациялар мен тәсілдерді жасауға, сондай-ақ еркін құлдырау жылдамдығын арттыруға мүмкіндік береді. Еркін ұшушы денесінің еркін құлдыраудағы аэродинамикалық мүмкіндіктерін толыққанды түсіну үшін, алдымен парашют спортының барлық негізгі түрлерін меңгеруі керек: қорап позициясы (құрсақтан жерге қарай, дәстүрлі парашют позициясы), артқа қарай ұшу (арқасымен жерге қарай), жоғары бағытталған ұшу, төмен бағытталған ұшу және бүйірлеме ұшу. Бұл позициялар парашютпен секірудің барлық уақытында сақталмайды. Еркін ұшу көбінесе позициялар мен жылдамдықтардың үнемі өзгеруін, вертикаль және горизонталь бағдарларды қамтиды. Бұл барлық позицияларды зерттейтін үздіксіз ағынмен жүзеге асатын парашют секірулері немесе ұшқыштардың бірінде ұшып, үлкен формация құруға назар аударатын статикалық секірулер болуы мүмкін. Еркін құлдырау жылдамдығының және ықтимал жылдамдықтың артуына байланысты, еркін ұшу қалыпты парашют секірулерінен гөрі қауіптірек. Соқтығысудан сақтану үшін еркін құлдырау тобы құрсақтан жерге қарай секіретін парашютистерден қашық болуы керек. Көптеген парашюттер қалыпты құрсақтан ұшу жылдамдығынан жоғары жылдамдықпен ашылуға арналмағандықтан, еркін ұшушылар парашютін ашу алдында бірнеше секунд бойы "құрсақтан жерге" позициясына өтуі және төмен түсу жылдамдығын азайтуы керек. Еркін ұшу парашют спортының салыстырмалы түрде жас және экстремалды түрі болғамен, ол жарыстар мен әлемдік рекордтарда танымал болып келеді.
Артқа ұшып
Артқа ұшу – бұл дененің артқы жағымен тұрақты және бақыланатын түрде ұшу қабілеті. Бұл дағды аса маңызды, себебі ұшқыш күрделі жағдайлардан шығарда бақылауын жоймай, өзін және басқа парашютшілерді қауіпке тікелеймеуі керек.
Ұшып отыру
Отырғызу ұшқыны деп аталатын себебі, ол креслода отырғандағы күйге ұқсас. Отырғызу ұшқыны үшін, аяқтар салыстырмалы жел бағытына қаратылады және тізелерде, жамбаста және иықта 90 градустық бұрылыс сақталады. Қозғалу үшін ұшқыш ауа ағынын секіруші бағытталғысы келген бағыттың қарамағына бұрады. Ньютон механикасы ұшқышты қажетті бағытта итереді. Түсу жылдамдығын өзгерту (жылдамдату немесе баяулату) да мүмкін.
Басы төмен
Басымен төмен қарай құлаған адамның құлау кезінде ауаға ұшыраған көлденең қимасы кішірек болады, нәтижесінде құлау жылдамдығы күрт артады. Басымен төмен қарай ұшқандағы орташа жылдамдық шамамен ... құрайды. Жылдамдық артқандықтан, әрбір қимыл парашютисттің тұрақсыз немесе бағдардан адасуына себеп болуы мүмкін, соның салдарынан парашют спортындағы тәуекел деңгейі артады.
Тік формациядағы парашют
Вертикальды формациямен парашюттен секіру (VFS) – еркін ұшумен байланысты жоғары жылдамдықтағы дене күйлерін қолданатын, парашюттен секірудің бір саласы. Бәйгеге қатысушылар еркін құлау кезінде алдын ала таңдалған формацияларды құрастырады, мұнда бірнеше адам бір-бірінің мүшелерін немесе арнайы жасалған "ұстағыштарды" ұстап тұрады, олар парашют костюмдеріне бекітіледі. Халықаралық Ауа спорты федерациясының (FAI) VFS бойынша ең үлкен еркін құлау формациясының әлемдік рекорды – 164 адамнан тұрады және 2015 жылдың 31 шілдесінде АҚШ-тың Иллинойс штатындағы Чикаго қаласының үстінде тіркелді. Project Horizon, Lodi Sequentials, VFS Arizona және басқа да көптеген жылдық шақырулы парашюттен секіру шаралары VFS-тің мүмкіндіктерін арттыруға бағытталған.
Жарыс
Расмий VFS жарысының тек бір ғана санаты бар, ол – VFS 4 жол, және ол АҚШ Парашют Ассоциациясының Skydiving Nationals жарысының бір бөлігі болып табылады. VFS 4 Way US Nationals жарысының алғашқы ресми өткізілуі 2006 жылдың 27 қазанында Аризона штатының Элой қаласында болды. Тоғыз команда (45 парашютші) бақ сынасты. VFS 4 жолы болашақ FAI әлем чемпионаттарына қосымша ретінде қабылданды (VFS 4 жолы түрінде), алғашқысы 2008 жылдың қазан айында Элой, AZ қаласында өткен FAI Әлем кубогы болды.
Жазбалар
Әлемдегі ең үлкен тік (басты төмен) құрама 2015 жылдың 31 шілдесінде, жұма күні, 164 парашютшіден тұратын көпұлттық команда, кейбіреулері сағатына 200 мильден астам жылдамдықпен қозғалып, АҚШ-тың Иллинойс штатындағы Оттава қаласындағы Skydive Chicago үстінде бірікті. Бұл 2012 жылдың 4 тамызында да Skydive Chicago-да тіркелген 138 парашютшіден тұратын бұрынғы рекордты жаңартты. Марк Хаузер 2012 жылдың қазан айында Испанияның Эмпуриабрава қаласында арнайы жабдықсыз сағатына 304 км жылдамдықпен ең жылдам көлденең еркін құлау бойынша әлем рекордын орнатты. 2022 жылы жиырма екі елден келген парашютшілер АҚШ-тың Элой қаласының үстінде 80 еркін ұшқыштан тұратын жаңа әйелдер құрамындағы тік құрама бойынша әлем рекордын жасады. Рекордтық секіруге жасалған алғашқы әрекет 2020 жылы, әйелдерге дауыс беру құқығы берілгенінің 100 жылдығына орайластырылған, бірақ COVID-19 пандемиясы салдарынан кейінге шегерілді.