Кіріспе

Американдық судья Лемуэль Шоу (9 қаңтар 1781 – 30 наурыз 1861) – американдық заңгер, Массачусетс Жоғарғы Сотының бас судьясы (1830–1860) қызметін атқарған. Тағайындалғанға дейін бірнеше жыл Массачусетс штатының Өкілдер палатасында және штат сенаторы болып жұмыс істеген. 1847 жылы Шоу жазушы Герман Мелвиллдің қайнағасы болды. Ол құлдыққа, сегрегацияға және дінге қатысты маңызды істер бойынша шешім шығарды.

Ерте өмір және білім

Шоу Массачусетс штатының Батыс Барнстабл қаласында дүниеге келді, ол Реверэнд Оукс Шоудың және оның екінші әйелі Сусаннаның екінші ұлы болды, Сусанна Брейнтридің Джон Х. Хейвардтың қызы еді. Шоулар 1636 жылы Англияның Галифакс қаласынан шығып, Дедхэмге қоныс аударған Абрахам Шоудың (2 қаңтар 1590 - 2 қараша 1638) ұрпақтары еді. Оукс Шоу, конгрегационалист пастор, Барнстебл қаласындағы Батыс шіркеуінің 47 жыл бойы пасторы болды. Лемуилге оның әкесінің туысы, Бостондық доктор Хейвард, хирург Джордж Хейвардтың әкесі есім берді. Брейнтриде бірнеше ай оқығаннан кейін, 1796 жылы Гарвард университетіне түсті. Ол қысқы демалыстарында мектепте сабақ берді. 1800 жылы үздік дипломмен бітіргеннен кейін, ол Бостонның мемлекеттік мектебінде бір жыл сабақ берді және федералист газеті «Бостон Газеті» үшін мақалалар жазып, түсіндірмелерді тексерді. 1801 жылдың тамызында ол Бостонда Дэвид Эверетттің басшылығымен заң оқуын бастады. Осы уақытта ол француз тілін босқын Антуан Джейден үйренді, кейіннен Францияда либералды «Le Constitutionnel» газетін құрды. 1802 жылы ол Эвереттпен бірге Нью-Гэмпшир штатының Амхерст қаласына көшті, онда заңдық жұмыстармен айналысып, «Farmers' Cabinet» атты жергілікті газетке би туралы өлеңдер мен француз тілінен аудармалар жариялады. Ол Бостондық майор Томас Мелвиллдің қызы Нэнси Мелвиллге (Оливер Венделл Холмс ағаның «Соңғы жапырақ» поэмасының кейіпкері) ұсыныс жасады, бірақ ол көп ұзамай қайтыс болды.

Заңгерлік және саяси мансап

1804 жылдың қыркүйегінде Нью-Гэмпшир штатының Хиллсбороу округінде, ал қараша айында Массачусетс штатының Плимут округінде адвокаттыққа қабылданды. Оның серіктесі саяси дау кезінде кісі өлтіргені үшін ақталғаннан кейін Бостоннан кеткенде, ол он бес жыл бойы жеке тәжірибе етті. Шамамен 1822 жылы Шоу қабілетті сот адвокаты Сидни Бартлеттті кіші серіктес ретінде қабылдады. Оның тәжірибесі біртіндеп кеңейді, бірақ ол маңызды коммерциялық кәсіпорындарға кеңесші ретінде көбірек танылды. Саясатта Шоу бастапқыда федералист, кейін Вебстер вигі болды, бірақ өмірінің соңына дейін еркін сауданы жақтады. Ол унитарийлердің құлшылықтарына қатысты, бірақ ешқашан қауымға мүше болған жоқ. Қонақтарды қабылдауды және сыртта тамақтануды ұнататын Шоу отбасында қарапайым және мейірімді болды, үй ішіндегі әлеуметтік оқиғаларға деген қызығушылығы ең ұсақ бөлшектерге дейін жетті. Шоу сот мансабына дайындалу үшін көптеген қоғамдық лауазымдарды атқарды. Ол Массачусетс штатының Өкілдер палатасына сайланды және 1811–14, 1820 және 1829 жылдары қызмет етті, ал 1821–22 жылдары штат сенаторы болды. Ол 1820 жылғы конституциялық конвенцияның мүшесі де болды. Шоу Бостонда көптеген лауазымдарды иеленді. 1823 жылы Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. 1822 жылы, оған басшылық ететін аз ғана прецеденттер болғандықтан, ол 1913 жылға дейін сақталған қаланың алғашқы жарғысын жасады.

Массачусетс штатының бас судьясы

Бас судья Исаак Паркер қайтыс болғаннан кейін, губернатор Леви Линкольн Шоуға бас судья лауазымына тағайындалуды ұсынды. Дэниел Вебстер Шоуды қабылдауға сәтті көндірді, дегенмен бұл жылына 15 000-20 000 долларлық табыс табудан бас тартуды және 3 500 доллар жалақы алуды білдірді. Осы себепті, егер басқа ештеңе болмаса, Вебстер кейіннен қоғам оған алғыс айтуға тиіс деп ойлады. Шоудың тағайындамасы 1830 жылдың 30 тамызында шығарылды. Ол шамамен 30 жыл қызмет етіп, 1860 жылдың 21 тамызында отставкаға кетті. Бас судья болып қызмет еткен кезеңінде Шоу 2000 мен 2200 аралығындағы істерді қарады. Көптеген істер американдық құқық жүйесінің қалыптасуына ықпал етті. Оның ұзақ сот мансабы көптеген маңызды салалардың дамуымен бірге жүрді және, сәйкестік бойынша, Шоу су электр энергиясы, теміржолдар және басқа да коммуналдық қызметтерге қатысты заңдарды жасады. Кейбір сарапшылар Шоудың американдық құқықтың дамуына ел тарихындағы басқа да штаттық сот судьяларынан гөрі көбірек әсер еткенін айтады. Шоудың пікірлері көбінесе тікелей цитаталанбады, бірақ олар берік логикалық ойлау қабілетімен танылды. "Оның сөздері жарқындығы мен сөз өнерінен гөрі салмақты болды". Оның заңгер ретіндегі беделі, сотқа ұсынған жазбаларының әдеби сапасынан гөрі, мазмұнында жатыр. Шоу Массачусетс Жоғарғы Сотында қызмет еткен кезінде бас судья көбінесе сот отырыстарында төрағалық етті. Сот судьясы ретінде ол мұқият, жүйелі және шыдамды деп есептелді. Ол сондай-ақ қазылар алқасына анық нұсқаулар бере білуімен де танымал болды.

Құлдық пен азаматтық құқықтар

Бостонның күшті құлдықты жою қозғалысының арқасында Шоу құл заңдары мен нәсілге қатысты көптеген істерді қарады. 1836 жылы Шоудың «Комонвеллға қарсы Авес» ісіндегі пікірі бойынша, ерікті түрде Массачусетс штатына, еркін мемлекетке әкелінген құл «сойернер» яки саяхатшы деп есептелді және ол штат тұрғыны болып саналмады. Сондықтан, құлдар тек шектеулі мерзімге ғана штатқа әкелінуі мүмкін еді. Хабеас корпустың ісін қозғаған аболиционистер қызды босататын шешімді қалады, ал оңтүстік штаттарының құлдықты қорғаушылары соттың әдептілік принципін қолдап, құлдықтың заңдылығын мойындауын күтті. Шоу құлдарға ескіше «сойернер» статусын қолдану арқылы шешімді бөлуге тырысты. Бұдан бөлек, Шоу штараралық әдептілік доктринасын қабылдамады. Оның қатаң түсінігінде, әдептілік – сауданы және юрисдикциялар арасындағы бейбіт қарым-қатынасты жеңілдетуге арналған құрал. Сондықтан Шоу штат немесе юрисдикция, егер ол мемлекеттің өзінің нормаларына қайшы келетін практиканы мақұлдаса, әдептілікті құрметтеуге міндетті емес деп есептеді. «Авес» ісі оңтүстікте қыжырлы дүрбелең тудырды, онда плантаторлар солтүстіктерді тең егемендік статусынан айырып тастады деп айыптады. Шоу басқа солтүстік штаттарындағы консервативті юристтерден де сын естіді, мысалы, «State v. Post» (Нью-Джерси, 1845) ісінде Нью-Джерсиде құлдыққа әлі де рұқсат етілетіні айтылды. Оның «Робертс пен Бостон қаласы» (1849) ісінде мектептегі сегрегацияның конституциялық екендігі туралы шешімі штаттағы заңдық доктрина ретінде «бөлек, бірақ тең» қағидасын орнатып берді. Кейінірек ол қашқан құл Томас Симсті хабеас корпустың негізінде босатудан бас тартты, себебі ол Конституция мен заңға бағынуға міндетті деп санады, өйткені 1850 жылғы қашқан құлдар туралы заң штаттар мен жергілікті билік органдарын қашқан құлдарды ұстауға көмектесуге міндеттеді. Симстің ісі – АҚШ-тағы кез келген соттың қашқан құлдар туралы заңның конституциялық екенін растаған алғашқы ісі болды.

Басқа да белгілі жағдайлар

Чарльзтаундағы Урсулин монастырын қиратқан анти-католик көтерілісшілердің ісі «Комонвелт против Баззелл» (1834) ісінде қарастырылды. «Фарвелл против Бостон және Ворчестер теміржол корпорациясы» (1842) ісінде Шоу «бірлескен қызметкер» ережесін жасады, келісімшарт негізін пайдаланып, теміржол жұмыскерінің жұмыс берушісінен өтемақы алуына кедергі келтірді. Шоу жұмыскердің жарақат алуын болдырмауға құқылы екенін, ал корпорацияның оған қарсы сақтандыруы моральдық тәуекел тудыратынын мәлімдеді. Бұл шешім теміржол және сақтандыру саласына мүмкіндік берді, енді олар жұмыс орындарындағы жарақаттарға сақтандыру нарығына ие болды. «Комонвелт против Хант» (1842) ісінде Шоу еңбек қатынастарында маңызды прецедент жасады, еңбек одақтарының мүшелері жұмыс берушілеріне қарсы қылмыстық құлпына түспейді деп мәлімдеді. «Кэри против Дэниелс», 8 Metcalf (1844) ісінде Шоу Массачусетс штатында жағалаудағы жер иелеріне тиесілі су энергиясы құқықтарын реттеуде маңызды құқықтық прецедент құрды. «Кобб против Кобб» (1847) ісінде Шоу Генри Коббтың әйелі Аугуста Адамс Коббқа қарсы ажырасу ісін қарады, ол мормондарға қосылып, кейіннен Бригам Янгқа көп әйелдік некеде тұрды. «Комонвелт против Гуд» (1849) ісінде Шоу Вашингтон Гудтың, қара теңізшінің ісін қарады, ол айғақтар негізінде әріптес қара теңізшіні өлтірді деген айыппен сотталды және жазаланды. «Браун против Кендалл» (1850) ісінде Шоу кінәлілік актілердегі басым стандарт ретінде немқұрайлылықты белгіледі және зардап шеккен талапкерлердің жауапкердің немқұрайлы екенін дәлелдеу міндеті бар екенін шешті. Шоудың «Комонвелт против Алжир» (1851) ісіндегі пікірі мемлекеттік полиция билігінің шектерін анықтауға жасалған алғашқы және ықпалды әрекет болды.

Жеке өмір

1818 жылғы 6 қаңтарда Шоу Бостон қаласының тұрғыны Джозиа Кнаптың қызы Элизабет Кнапқа үйленді. Ол 1822 жылы қайтыс болды, одан ұл мен қызы Елизавета қалды, ол жазушы Герман Мелвиллдің әйелі атанды. Мелвилл Шоудың бұрынғы құдасының немере інісі болған. 1847 жылы, Элизабетке үйленген жылы, Мелвилл өзінің «Типи» атты Полинезия романын Лемуэль Шоуға арнады. Шоу «Билли Бадд, теңізші» (Ішкі баяндама) романындағы капитан Вирдің прототипі болған болуы мүмкін, себебі ол қашқан құлдарға қатысты қатаң заңды қатал түрде қолданған. 1827 жылғы 29 тамызда Шоу Барнстабл қаласының дәрігері Самуэль Савиджтің қызы Хоуп Савиджге үйленді; олардың екі ұлы болды. Шоу ағылшын әдебиетін жақсы білген, сонымен қатар жаңа механикалық процестерге қызығушылық танытып, көптеген ғылыми және қайырымдылық қоғамдардың мүшесі болды. Ол 1834 жылдан өмірінің соңына дейін Гарвард колледжінің профессоры, ал 1831 жылдан 1853 жылға дейін мүшелер кеңесінің мүшесі болды – бұл екі лауазым сирек біріктірілетін. Шоу 1855 жылы Америкалық Антикварлық қоғамның мүшесі болып сайланды.

Отставка және қайтыс болу

1860 жылы қызметтен кеткеннен кейін денсаулығы нашарлап, бірнеше айдың ішінде дүниеден озды. Ол Маунт-Оберн зиратына жерленді.