Сан-Франциско қаласының туын жасаған адам

Кіріспе

Сан-Франциско қаласының туын жасаған адам, лейтенант-полковник Джон Маршалл Гэмбл (1791 – 11 қыркүйек 1836) – 19 ғасырдың басында АҚШ Теңіз жаяу әскері офицері болған. Ол – АҚШ Теңіз күштері кемесіне қолбасшылық еткен тұңғыш және жалғыз Теңіз жаяу әскері офицері, 1812 жылғы соғыс кезінде Тынық мұхитындағы теңіз шайқастарында «Гринвич» және «Сэр Эндрю Хаммонд» жүлделік кемелеріне басшылық еткен.

Өмірбаян

Нью-Йорк штатының Бруклин қаласында дүниеге келген Гэмбл 1809 жылғы 16 қаңтарда 17 жасында теңіз жаяу әскерінің екінші лейтенанты болып батальонға кірді. 1812 жылғы соғыс кезінде Оңтүстік теңізде USS Essex фрегатындағы теңіз жаяу әскерлері жасағында қызмет еткен ол 1814 жылғы маусым айына қарай капитан шеніне жетті. Ол көптеген іс-қимылдарымен көзге түсті, соның ішінде 1813 жылы USS Essex болмаған кезде Маркиза аралдарының халқымен болған кездесулер, сондай-ақ Эссекстің жүлдесі болған, бұрынғы кит аулау кемесі «Сэр Эндрю Хаммондты» төрт адамдық экипажбен, картасыз 17 күндік сапармен Гавайи аралдарына жеткізгені де бар. Лейтенант-полковник Гэмбл тарихта 1812 жылғы соғыс кезінде АҚШ Әскери-теңіз күштерінің екі жүлделік кемесін – USS Greenwich және USS Sir Andrew Hammondты басқарған жалғыз АҚШ теңіз жаяу әскері ретінде сақталды: «…теңіз офицерлері жетіспегендіктен, мен теңіз жаяу әскерінің лейтенанты Гэмблді Greenwich басшылығына тағайындадым». 1813 жылғы 13 шілдеде Greenwich басшысы ретінде лейтенант Гэмблдің қарулы британдық кит аулау кемесі Seringapatamды қарқынды шайқастан кейін басып алуы американдық газеттерде үлкен жеңіс ретінде жарияланды және ол елге оралғанда оған зор атақ әкелді. Seringapatam сол кезде Оңтүстік Тынық мұхитында американдық кит аулаушыларға ең үлкен британдық қауіп деп есептелді. Бұл кемелерді «Херуб» кемесінің капитаны Такер соғыс жүлдесі ретінде алған кезде, британдықтар мен Ливард аралдарының патшасы арасындағы дипломатиялық қарым-қатынас нашарлады. Америкалық кит аулаушылардың портода пайда болғанын көрген капитан Такер патшадан кит аулаушыларды және жиналған кит майын өзіне беруді талап етті. Такер патшаны қорқытып, өз әскерін жағаға шығарып, патшаның ойын өзгертуге тырысты. Бірақ патша: «Жоқ» деді. Такер шлюптің шағын теңіз жаяу әскерлерінің және қолда бар атыс күшінің мәселені шешуге жеткіліксіз екенін түсініп, кемесімен кетіп қалды. Гэмбл 1834 жылғы шілдеде ғана толыққанды шенге ие болды, Seringapatamдағы ең танымал ісінен кейін 21 жыл өткен соң, ал 1827 жылғы 3 наурызда ол лейтенант-полковник шеніне өрледі және өмірінің соңына дейін осы шенді сақтап қалды. Ол 1836 жылғы 11 қыркүйекте Нью-Йорк қаласында қайтыс болды.

Born in Brooklyn, New York, Gamble was commissioned a second lieutenant in the Marine Corps on 16 January 1809 at the age of 17. Stationed in the South Sea in the Marine Detachment aboard the frigate USS Essex during the War of 1812, he rose to the rank of captain by June 1814. He distinguished himself in many enterprises, including encounters with people of the Marquesas Islands during the absence of USS Essex in 1813, and sailing a prize of Essex, the former whaler Sir Andrew Hammond, with only a four man crew and without benefit of a chart in a 17 day voyage to the Hawaiian Islands. Lieutenant Colonel Gamble is chiefly remembered in history as the only U. S. Marine to command a U. S. Navy ship, commanding two separate prize ships, the USS Greenwich and USS Sir Andrew Hammond, during the War of 1812: " and, for want of sea officers, I placed Lieutenant Gamble of the Marines in charge of the Greenwich." On or about 13 July 1813, while commanding the Greenwich, Lieutenant Gamble's capture of the British armed whaler Seringapatam after a sharp engagement was noted as a triumph by American newspapers and thus earned him considerable fame upon his return. Seringapatam was deemed the biggest British threat to American whalers in the South Pacific at the time. When these were taken by Captain Tucker of the Cherub as prizes of war, the diplomatic relations between the British and King of the Leeward Islands deteriorated. When American whalers were seen in the harbor, Captain Tucker demanded the native king turn both whalers and the stockpiled whale oil over to him. Tucker went so far as to threaten the King by landing his Royal Marines to change the King's mind. The good king firmly said, "No." Tucker decided that a sloop's small complement of Marines and available firepower would be insufficient to force the issue, and thus sailed away. While promoted to his substantial majority only in July 1834—a full 21 years after his most famous action with the Seringapatam—Gamble was breveted a lieutenant colonel on 3 March 1827, which rank he held until his death. He died in New York City on 11 September 1836.

Есімдес

USS Gamble (DD 123) эсминеці оның және оның інісі, АҚШ Әскери-теңіз күштерінің лейтенанты Питер Гэмблдің құрметіне аталған, сондай-ақ шартты түрде Вашингтон штатындағы Порт Гэмбл да олардың есімімен байланысты.