Кіріспе

Грекияда туған американдық философ (1946 жылы туған)

Александр Нехамас (Αλέξανδρος Νεχαμάς; 22 наурыз 1946 жылы туған) – Грекияда туған американдық философ. Ол философия және салыстырмалы әдебиет профессоры, сондай-ақ Принстон университетіндегі гуманитарлық ғылымдар саласының Эдмунд Н. Карпентер II, 1943 жылғы түлектерінің профессоры, 1990 жылдан бері оқытып келеді. Ол Америка өнер және ғылым академиясының және 2016 жылдан бері Америка философиялық қоғамының мүшесі, ал 2018 жылдан бастап Афина академиясының мүшесі. Ол грек философиясы, эстетика, Фридрих Ницше, Мишель Фуко және әдебиет теориясы салаларында зерттеу жұмыстарын жүргізеді.

Өмірбаян

Нехамас 1946 жылы Грекияның Афина қаласында дүниеге келген. 1967 жылы Суортмор колледжін бітіріп, 1971 жылы Принстон университетінде Грегори Властостың жетекшілігімен «Фаэдодағы болжам және формалар теориясы» тақырыбында докторлық диссертациясын қорғады. 1990 жылы Принстон университетінің профессоры болар алдында Питтсбург және Пенсильвания университеттерінде оқытушы болып жұмыс істеді.

Философиялық еңбектері

Оның алғашқы еңбектері Платон метафизикасы мен эстетикасы, сондай-ақ Сократ философиясы бойынша болды, бірақ ол 1985 жылы жарық көрген «Ницше: Өмір – әдебиет ретінде» (Гарвард университетінің баспасы) кітабымен кең аудиторияның назарына ілікті. Онда Нехамас Ницше өмірді және әлемді әдеби мәтін үлгісінде қарастырғанын айтты. Нехамас: «Өмірдің құндылықтары жақсы жазудың құндылықтарымен салыстыруға болады – стиль, байланыс, әдемілік, сәнділік, және, әрине, кейде дұрыс жасау да маңызды», – деген пікір білдірген. Соңғы кезде ол философияның өмір салтын ұсынуы керек деген көзқарасымен, сондай-ақ теледидардың көркемдік құндылығын қолдауымен танылды. Бұл көзқарас оның «Тек бақыттың уәдесі» атты кітабында да айқын көрінеді. Кітап атауының өзі осы еңбекте Стендальға сілтеме жасап, сұлулықтың бір анықтамасы ретінде қолданылады. Осы тұрғыдан алғанда, сұлулықты барлық медиада табуға болады. Нехамас осы еңбекте былай дейді: «Эстетикалық ерекшеліктер барлық жерде кездеседі, бірақ бұл өнердің қайда орналасқанымен байланысты емес. Өнер туындылары әдемі болуы мүмкін, себебі барлық нәрсе әдемі болуы мүмкін, бірақ бұл кез келген нәрсенің өнер туындысы бола алатынын білдірмейді». 2016 жылы Нехамас 2008 жылғы Гиффорд лекциялары негізінде «Достық туралы» кітабын жариялады. Онда ол Аристотельге қарсы пікірде, достықтың эстетикалық, бірақ әрдайым моральдық немесе жақсы емес екенін дәлелдейді. Нехамас бұрынғы «Тек бақыттың уәдесі» еңбегіне ұқсас, жеке адамның достарымен қарым-қатынасын, жеке адамның өнер туындыларымен қарым-қатынасына ұқсас деп санайды. «Метафоралар мен өнер туындылары сияқты, бізге маңызды адамдар, біз үшін бәрі де шексіз. Олар әрқашан біздің біліміміздің ең алыс шегінен бір қадам асып түседі – бірақ олар әлі де бізге маңызды болса ғана».