Кіріспе

Трипанотион – спермидин (полиамин) линкерімен қосылған екі глютатион молекуласынан тұратын глютатионның ерекше түрі. Ол лейшмания және трипаносомалар сияқты паразиттік протозоаларда кездеседі. Бұл протозоалық паразиттер лейшманиоз, ұйқы ауруы және Шагастың ауруын қоздырады. Трипанотионды Алан Фейрламб ашқан. Оның құрылымы химиялық синтез арқылы дәлелденді. Ол негізінен Kinetoplastida тобында кездеседі, бірақ Entamoeba histolytica сияқты басқа паразиттік протозоаларда да табылады. Адам организмінде бұл тиол болмағандықтан және паразиттердің тірі қалуы үшін қажетті болғандықтан, осы молекуланы жасайтын және пайдаланатын ферменттер осы ауруларды емдеу үшін жаңа дәрілерді әзірлеу мақсатында зерттеледі. Трипанотионға тәуелді ферменттерге редуктазалар, пероксидазалар, глиоксалазалар және трансферазалар жатады. Трипанотион дисульфид редуктазасы (TryR) – трипанотионға тәуелді алғашқы ашылған фермент (EC 1.8.1.12). Бұл NADPH-қа тәуелді флавофермент, ол трипанотион дисульфидін тотықтырады. TryR осы паразиттердің in vitro жағдайында да, адам организмінде де тірі қалуы үшін қажет. Трипанотионның басты функциясы – тотығу стресіне қарсы қорғану болып табылады. Мұнда трипанотионға тәуелді ферменттер, мысалы трипаредоксин пероксидазасы (TryP), трипанотионнан тікелей немесе тотығу-тотықсыздану аралық зат – трипаредоксин (TryX) арқылы түсетін электрондарды пайдаланып пероксидтерді тотықтырады. Трипанотионға тәуелді сутек пероксидінің метаболизмі бұл организмдер үшін өте маңызды, себебі оларда каталаза ферменті жоқ. Трипанозоматидтерде тиоредоксин редуктазаға баламалы фермент болмағандықтан, трипанотион редуктазасы – NADPH-тен осы антиоксидантты ферменттерге электрондардың жалғыз жолы болып табылады.