Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Билунд – Данияның Ютландия аймағындағы қала. 2023 жылғы 1 қаңтардағы халық саны 7049 адамды құрайды. Билунд – Гринстед қаласынан кейін Биллунд муниципалитетіндегі екінші ірі қала. Ол Гринстедтен шамамен шығысқа қарай, ал Вейледен батысқа қарай орналасқан. Билундте Lego Group компаниясының бас кеңсесі орналасқан. Қала экономикасы 1930 жылдары Lego фабрикасы салынысымен дами бастады. 1960 жылдары компанияның сәттілігі мен Даниядағы екінші ірі әуежай – Билунд әуежайының ашылуына байланысты Билунд тез өркендеді. Қала аумағында 1968 жылы ашылған және жыл сайын екі миллион туристі қабылдайтын алғашқы Legoland ойын-сауық паркі орналасқан. Басқа да танымал туристік орындарға Скандинавиядағы ең үлкен су паркі – Lalandia және Lego House атты тәжірибе орталығы жатады.
Billund is a town in Jutland, Denmark. With a population of 7,049 (1. January 2023), Billund is the second largest town in Billund Municipality, behind the municipal seat of Grindsted. It is located approximately east of Grindsted and west of Vejle. Billund is the home of the Lego Group head office. The town's economy developed from the 1930s when the Lego factory was established. In the 1960s, Billund grew rapidly, driven by the success of the company and the opening of Billund Airport, which is the second largest airport in Denmark. Located in the town is the first Legoland theme park, Legoland Billund, which opened in 1968 and attracts two million tourists per year. Other tourist attractions include Lalandia, the largest water park in Scandinavia, and an experience centre named Lego House.
Тарих
Билунд ұзақ уақыттан бері Грен Кирке ("Гроув шіркеуі") приходының бір бөлігі болды, оның алғашқы романдық ғимараты алғаш рет 1291 жылы айтылған. Қаланың аты алғаш рет 1454 жылы "Биллундт" деп тілге алынған.
Billund has long been part of the parish of Grene Kirke ("Grove Church") whose original Romanesque building was first mentioned in 1291. The town's name was first mentioned as "Byllundt" in 1454
19 ғасырдың ортасында Билунд сегіз шаруашылықтан ғана тұрды. Бір ғимаратта қонақ үй мен азық-түлік дүкені орналасқан. 1875 жылға қарай, қалаға темірші келді. Қала 1888 жылы кооперативтік сүт зауытын және 1894 жылы пайдалылық бірлестігін құру арқылы дамыды. 1880 жылы Вейле мен Варде арасындағы жолға қаланың алғашқы жел тегершігі салынды. 1895 жылы тегершік өртеніп толығымен қирады, бірақ 1897 жылы қайтадан салынды, бұл жолы голланд тегершіктерінің стилінде. 20 ғасырдың басында қаланың инфрақұрылымы 1902 жылы Вейледен телефон желісін және 1917 жылы электр стансасын салу арқылы одан әрі дамыды. Қаладан жол салынды және Вейледен Билундқа дейін теміржол желісі салынды, кейіннен 1914 жылы Гриндстедке дейін ұзартылды. 1916 жылы, кейіннен The Lego Group-ты құрған Оле Кирк Кристиансен, 1895 жылы оны құрған шебер ағаш шебері Стеффен Педерсеннен Билунд машина жасау және ағаш өңдеу бизнесін сатып алды. Кәсіпорны жазда үйлер салып, қыста жиһаз жасады. Ол қалаға инвестиция салып, жаңа сүт зауытын және қаланың оңтүстігіндегі бірнеше шақырым жерде орналасқан Скьолдбьерг шіркеуін салды. 1924 жылы үйі мен шеберханасы өртеніп кеткеннен кейін, Кирк Кристиансен Билундтегі Хевдгаденде екі тас жолбарыс орнатылған үй салды. 1930 жылдардың соңында Билунд зауыттардың өсуіне байланысты дамыды және су құбыры, спорт залы және қалалық әкімшілік салына бастады, бірақ жергілікті электр стансасы жабылып, басқа жерге көшірілді. 1942 жылы, Екінші дүниежүзілік соғыста Данияны нацистік Германия басып алған кезде, ескі Лего фабрикасы өртеніп қирады, бірақ жаңасы бірден салынды. Esso Motor Hotel, қазіргі Legoland Hotel, Оле Хагенс Тегнестуэ жобалаған және 1968 жылы салынды.
In the mid 19th century, Billund consisted of just eight farms. One building incorporated an inn and a grocery store. By 1875, a blacksmith had been introduced. The town continued to develop with the establishment of a cooperative dairy in 1888 and a utility association in 1894. In 1880, the town's first windmill was built on the road between Vejle and Varde. In 1895, the mill burned to the ground but was rebuilt in 1897, this time in the style of Dutch windmills. In the early 20th century, the town's infrastructure was further developed with the establishment of a telephone line from Vejle in 1902 and an electricity plant in 1917. A road was built through the town and a railway line was built from Vejle to Billund and later extended to Grindsted in 1914.]] In 1916, Ole Kirk Christiansen, who later founded The Lego Group, bought Billund Machine Joinery and Carpentry Business from master carpenter Steffen Pedersen, who had originally founded it in 1895. The business constructed houses during the summer and produced furniture in the winter. He invested in the town, creating a new dairy and the Skjoldbjerg church a few miles south of town. In 1924, after his house and workshop burned down, Kirk Christiansen built a house at Hovedgaden in Billund with two stone lions placed at the entrance. In the late 1930s Billund experienced growth due to the factories and began to build waterworks, a gymnasium, and the town hall, though the local power station was closed and relocated. In 1942, during the Nazi German occupation of Denmark in World War II, the old Lego factory was destroyed by fire, but a new one was immediately erected. The Esso Motor Hotel, which is now the Legoland Hotel, was designed by Ole Hagens Tegnestue and built in 1968.
География
Билунд Гринстедтен шамамен арақашықтығы, Эсбьергтен және Вейледен орналасқан.
Billund is located approximately from Grindsted, from Esbjerg, and from Vejle.
Демография
2022 жылдың тамызында Билундтің 6742 тұрғыны болды. Қала соңғы кезде қарқынды дамуға байланысты өсіп келеді. Билунд муниципалитетінің халқы сол айда 27016 адамға жетті, бұл 2007 жылы тіркелген 26133 адамнан артық. Орта ғасырларда аймақ сиреп қоныстанған және 12 ғасырда салынған бес-алты приход шіркеуінің төңірегінде шоғырланған. Орта ғасырдың соңына дейін халық санының айтарлықтай өсуі болған жоқ. 15 ғасырдың соңы мен 16 ғасырдың басында муниципалитет аумағында, оның ішінде Билундта бірнеше шағын елді мекендер пайда болды. 16 ғасырда халық санының өсуіне 17 ғасырдағы соғыстар мен жұқпалы аурулар салдарынан тоқтап қалды. 1700 жылға қарай халық тағы да өсе бастады, сондықтан 1787 жылғы халық санағында бес приходтан тұратын муниципалдық ауданда 1686 адам тұрды. 1850 жылы муниципалитет халқы 2721 адамға дейін өсті. 1850 жылдан бастап муниципалитет халық санының күрт өсуін бастан кешірді. 1870 жылы тұрғындар саны 2721-ден 3816-ға дейін өсті. Халық саны 1890 жылы 5350-ге, ал 1916 жылы 7929-ға жетті. 1850 жылы 42 тұрғыны бар Гринстед ең ірі қала болды, ал Билунд тек бірнеше шаруашылықтардан тұрды. 1920-1970 жылдар аралығында Билунд муниципалитетінің халқы 1921 жылы 9912 тұрғыннан 1940 жылы 12835-ке және 1965 жылы 20030-ға дейін екі есеге өсті. Өнеркәсіптің қарқынды дамуының нәтижесінде, Билундты қоса алғанда, Грен еншісінің халқы 1925 жылы 994-тен 1970 жылы 2699-ға дейін өсті. 1930 жылы Билунд әлі де 249 тұрғыны бар шағын ауыл болды. 1950 жылы ауылдың халқы 418 адамға жетті, одан кейін олардың саны жылдам өсті.
As of August 2022, Billund had 6742 residents. The town has experienced growth due to recent rapid development. Billund Municipality grew to 27,016 in the same month, which was an increase from 26,133 recorded in 2007. In the Middle Ages, the region was sparsely populated and centred around five or six parish churches that were built in the 12th century. There was no significant development in the population until towards the end of the Middle Ages. Near the end of the 15th century and at the beginning of the 16th century, several small settlements appeared across the municipality, including Billund. A period of population growth in the 16th century was followed by stagnation in the 17th century, due to wars and epidemics during this period. By 1700, the population began to grow once more, so that by the time of the census of 1787, there were 1,686 people living in the municipal area consisting of five parishes. By 1850, the municipal population had increased to 2,721. From 1850 the municipality experienced strong population growth. The number of inhabitants rose from 2,721 to 3,816 in 1870. The population continued to rise to 5,350 in 1890 and 7,929 in 1916. In 1850, Grindsted was the largest town with 42 inhabitants, while Billund only consisted of a number of farms. Between 1920 and 1970, the population of Billund Municipality doubled from 9,912 inhabitants in 1921 to 12,835 in 1940 and 20,030 in 1965. Driven by strong growth in industry, the population of Grene Parish, including Billund, rose from 994 in 1925 to 2,699 in 1970. In 1930, Billund was still a small village with only 249 residents. In 1950, the population of the village reached 418 residents and after this time that number increased rapidly.
Экономика
1932 жылы құрылғаннан бері Lego Group компаниясы Биллунд қаласында орналасқан. Оның бас кеңсесі, кеңселерi және зауыты Леголандқа жақын қалада орналасқан. Тарихи тұрғыдан алғанда, қаланың гүлденуі компанияның жетістіктерімен тығыз байланысты. 2003 жылы Биллунд тұрғындары нашар бизнес шешімдері салдарынан компания құлдыраудың алдында болғандықтан көптеген жұмыс орындарынан айырылу қаупіне тап болды. Керк Кристиансен бас атқарушы лауазымынан бас тартып, отбасының меншігін аяқтады. Компания активтерін сату арқылы, соның ішінде Леголенд ойын-сауық парктерінің 70% -ын сату арқылы жаңарып келді. 2010 жылы Биллунд Даниядағы тәжірибе индустриясында ең жоғары жұмыспен қамту деңгейіне (27,3%) ие болды. Муниципалитетте тұратын төрт адамның бірі (25,9%) дәстүрлі туризм саласында, әсіресе Лего, Леголанд, Лаландия және Гивскуд зообағы сияқты жергіліктік тарту орындарында жұмыс істеді. Шығармашылық саласында жұмыс істейтіндердің үлесі тек 1,4% -ты құрады.
Since it was founded in 1932, The Lego Group has been based in Billund. Its headquarters, offices and factory are all situated in the town, close to Legoland. Historically the prosperity of the town has been closely tied with the success of the company. In 2003, local people in Billund faced the possibility of many job losses when the company was on the brink of collapse due to poor business decisions. Kirk Christiansen gave up his position as chief executive and ended the family's ownership. The company recovered by selling off assets, including 70% of Legoland theme parks. In 2010, Billund was ranked as the top place in Denmark with the highest employment in the experience industries (27.3%). One in four people (25.9%) living in the municipality worked in the traditional tourism industry, particularly in local attractions such as Lego, Legoland, Lalandia and Givskud Zoo. Only 1.4% were employed in the creative industries.
Ауа
Билундке Билунд әуежайы қызмет көрсетеді, ол Копенгагеннен кейін Даниядағы екінші ірі әуежай. Бұл 1962 жылы Lego Group сатып алған жер учаскесі ретінде бастау алды. Компания халықаралық клиенттерге оңайрақ жету мақсатымен жеке әуежай салды. 1964 жылы әуежай Billund Airport A. m. b. А. компаниясына берілді. 1964 жылы көпшілікке ашылғанда, ол бір ескі ангар, 1660 метрлік ұшу-қону жолағы және бір бақылау мұнарасынан тұрды. Бастапқы жылдары әуежай күніне екі ішкі рейстің көмегімен шамамен 4000 жолаушыға қызмет көрсетті. Содан бері Билунд әуежайы үлкен дамуға қол жеткізіп, қазір Батыс Данияның халықаралық әуежайы ретінде әлемнің көптеген елдеріне рейстерді жүзеге асыруда. 40 000 шаршы метрлік жолаушылар терминалы жылына 3,5 миллион жолаушыға қызмет көрсетуге қабілетті, ал 35 000 шаршы метрлік жүк орталығы жылына 100 000 тонна жүк тасымалдауға мүмкіндік береді. 2022 жылы Билунд әуежайы арқылы 3 712 400 жолаушы өтіп, 76 874 тонна әуе жүгі тасымалданды.
Billund is served by Billund Airport, which is the second largest airport in Denmark after Copenhagen. It began as a strip of land purchased by the Lego Group in 1962. The company built a private airfield with the aim to reach international customers more easily. In 1964, the ownership of the airfield was transferred to Billund Airport A. m. b. A. When it opened to the public in 1964, it comprised an old hangar, a runway of 1,660 metres in length and a single control tower. In its early years, the airport served approximately 4,000 passengers with only two domestic departures per day. Since then, Billund Airport has experienced major growth and now serves as West Denmark's international airport with many flights to countries across the world. The 40,000 sq m passenger terminal has the capacity to serve 3.5 million passengers per year and the 35,000 cargo centre can handle 100,000 tonnes of goods per year. In 2022, 3,712,400 passengers passed through Billund Airport and 76,874 tons of air cargo were transported through the airport.
Темір жол
2014 жылы Биллундты Велье-Хернинг теміржол желісімен, Биллунд әуежайы мен Леголанд станциялары арқылы байланыстыратын жаңа Биллунд теміржол тарамдары жоспарланды. Жобаны үкіметтің DK теміржол қоры қаржыландыруға тиіс еді және 2020 жылы аяқталуы күтілген. 2021 жылға қарай жоба тоқтатылды. 2018 жылы Lindevej көшесіндегі ескі теміржол станциясы жаңа тұрғын үйлер салу үшін бұзылып жатысқан.
In 2014, a new Billund railway line was planned to connect Billund to the existing Vejle Herning track at Jelling, with stations at Billund Airport and Legoland. The project was to be funded by the government's Train Fund DK and was due to be completed in 2020. By 2021, the project had been cancelled. The old railway station located on Lindevej was demolished in 2018 to make way for the construction of new residential apartments.
Білім
Билунд мектебі – қалалық муниципалитеттегі ең ірі мектеп. Онда шамамен 700 оқушы оқып, 100 қызметкер жұмыс істейді. 2013 жылы Сколевей көшесінде Билунд халықаралық мектебі 60 оқушымен ашылды. Келесі он жыл ішінде мектеп кеңейіп, 2023 жылы 450 оқушыға сабақ берді.
Billund School is the municipality's largest school. It educates approximately 700 students and has 100 staff employed at the school. The International School of Billund located on Skolevej opened in 2013 with 60 students. Over the next ten years, the school expanded and in 2023 provided classes for 450 students.
Дін
Грен шіркеуі Киркевейдегі Биллундқа жақын орналасқан. Бұл Грен приходының негізгі шіркеуі, және оның бір приход кеңесі бар. Биллунд шіркеуі Биллунд орталығының бөлігі және Грен приходының филиалы. Ол Годтфред Кирк Кристиансеннің қала орталығында шіркеу салу арқылы әкесінің арманын орындау ниетімен құрылды. 1969 жылы Кирк Кристиансен отбасы, Оле Кирк қоры және муниципалитет кітапхана, демалыс орталығы, театр және кафетерий сияқты басқа да нысандарды қамтитын орталықты жоспарлады. Шіркеу 1971 жылдан салынып, 1973 жылдың 15 сәуірінде ашылды. Онда шіркеу залы, оған іргелес жиын залы және 17 метрлік қоңырау мұнарасы бар. 1991 жылы хор репетициялық залы, кеңес беру бөлмелері және кеңселер қосылды.
Grene Church is located near to Billund on Kirkevej. It is the main church in Grene parish, which has one parish council. Billund Church is part of the Billund Centre and a branch church of Grene Parish. It was conceived by Godtfred Kirk Christiansen, who wanted to fulfil his father's wish to build a church in the town centre. In 1969, the Kirk Christiansen family, Ole Kirk's foundation and the municipality planned the centre, which comprises other facilities, including a library, leisure centre, theatre and cafeteria. The church was built from 1971 and inaugurated on 15 April 1973. It features a church hall, adjoining congregation hall and a 17 metre high bell tower. In 1991, it was expanded to include a choir rehearsal room, meeting rooms and offices.
Өнер және мүсін
1991 жылы Билунд қаласының ортасында 1,3 км Skulpturpark ашылды. Бұл Билунд муниципалитеті күтіммен ұстап тұратын, түрлі көркем мүсіндері бар тегін табиғат жолы. Skulpturpark тұрғындар мен туристерге табиғи ортада көркемдік әсер беру мақсатымен жұмыс тобының күш-жігерімен құрылды. Жол Биллунд-Тротбайн/Энггард мектебі мен Сковпаркен шағын ауданы арасында Биллунд-Брук өзені бойымен созылады және кейіннен Биллунд орталығының маңындағы аймаққа дейін кеңейтілді. Жолға орнатылған алғашқы мүсін – Нильс Питер Брун Нильсеннің "Кіріспе" атты туындысы. Жұмыс тобы бірнеше жыл ішінде 25-35 мүсін сатып алуды жоспарлаған. Бұл мүсіндердің ішінде Харви Мартиннің "Жұлдызды жануар", Поул Бекхойдың "Үш ойыншық мүсіні", Келд Мосхольм Йоргенсеннің "Тұрған тұлға" және Лотте Олсеннің "Бақтағы әйел" туындылары бар. Билунд муниципалитеті жыл сайын көктемде спорт және мәдениет саласындағы жетістіктерді тойлау үшін спорттық және мәдени гала кешін өткізеді. Ұсынулар өткен жылға қатысты болады және марапаттар көңілді шоу барысында табыс етіледі.
In 1991, a 1.3 km Skulpturpark was established in the heart of Billund. It is a free nature trail maintained by Billund municipality that features a variety of art sculptures. Skulpturpark was developed by a working group with a vision to provide an artistic experience for residents and tourists in a natural environment. The route extends along Billund Brook between Billund Trotbane/Enggårdsskolen and the Skovparken quarter and was later expanded to include the area along the Billund Centre. The first sculpture erected on the route was "Entrance" by Niels Peter Bruun Nielsen. The working group aimed to purchase 25 to 35 sculptures over several years. These sculptures include "The Star Animal" by Harvey Martin, "Three toy sculptures" by Poul Bækhøj, "Standing figure" by Keld Moseholm Jørgensen and "The Garden Wife" by Lotte Olsen. Billund municipality holds an annual sports and culture gala that takes place every spring to celebrate achievements in sports and culture. Candidates are nominated for the previous year and the awards are presented at an entertainment show.
Кітапханалар мен мәдени нысандар
Билунд орталығы – Билунд қаласының ортасында орналасқан мәдени орталық. Ол 1973 жылы салынған және Кирк Кристиансен отбасы мен Оле Кирк қоры Биллунд муниципалитетіне сыйға тартқан. Орталықта жергілікті тұрғындарға арналған бірнеше мүмкіндік бар, оның ішінде Билунд кітапханасы, Билунд шіркеуі, азаматтарға қызмет көрсету орталығы, Грен округінің тарих мұрағаты және Билунд мәдениет мектебі. Розан Бош Билунд кітапханасын балалардың ойнап, білім алуы үшін шығармашылық кеңістік құру мақсатында қайта жобалады. Ол 2016 жылы аяқталды және сол жылы Дания дизайн сыйлығына ие болды.
Billund Centre is a cultural centre located in the middle of Billund. It was built in 1973 and was a gift from the Kirk Christiansen family and Ole Kirk's Foundation to Billund Municipality. The centre incorporates several facilities for local residents, including Billund Library, Billund Church, Citizen Service, Grene Parish history archive and Billund School of Culture. Billund Library was redesigned by Rosan Bosch to provide a creative space for children to play and learn. It was completed in 2016 and, in the same year, was nominated for a Danish Design Award.
Спорт және демалыс
Билунд ат шабу трассасы 50 жыл бойы Билунд қаласында ат спортын дамытты. 2021 жылдың қаңтар айында трасса LEGO компаниясының басым акционері KIRKBI A/S компаниясымен сатып алынды. Трасса жабылды, ал Сидйюск ат спорты қауымдастығы ат спорты үшін жаңа арена құруды жоспарлады. Трассаның орнында 2024 жылдан бастап салынатын 200 000 м² көлемдегі «Билунд Травбьен» қалалық ауданының құрылысы жоспарланған. «Билунд Бад» мемлекеттік бассейні 1969 жылы ашылды. Ашық бассейн алғаш рет 1969 жылдың 4 шілдесінде жұртшылыққа ұсынылып, 1969 жылдың 7 қыркүйегінде салтанатты түрде ашылды. Ашық бассейн алғашқы екі айда 40 000 келушіні қабылдады. Кейін 1985 жылы жабық бассейн ашылды. 35 жыл өткен соң, Билунд муниципалитеті, Оле Кирк қоры және жергілікті тұрғындар мен кәсіпкерлер қаржыландырған жабық бассейнді жаңарту жобасы қолға алынды.
Billund Trotting Track provided equestrian sport for 50 years in Billund. In January 2021, the racetrack was purchased by KIRKBI A/S, the majority owner of Lego. The track was closed and the Sydjysk Equestrian Association planned to establish a new arena for equestrian sports. In place of the track, a 200,000 m2 urban district, Billund Travbyen was planned for construction starting in 2024. Billund Bad, a public swimming pool opened in 1969. An outdoor pool was first opened to the public on 4 July 1969 and was inaugurated on 7 September 1969. The outdoor pool received 40,000 visitors in its first two months. An indoor pool was later inaugurated in 1985. After 35 years, a renovation project of the indoor pool was undertaken, funded by Billund Municipality, Ole Kirk's Foundation and local residents and businesses.
Туризм
Билунд – отбасылық туристердің танымал мекені. Қаланың көптеген тартымды орындары Playline жолы арқылы байланыстырылған, ол туристерге қала бойынша қауіпсіз және балаларға қолайлы жолмен жүруге мүмкіндік беру үшін жобаланған. Леголенд Билундке жыл сайын 2 миллион турист келеді. Тағы бір танымал орын, Лего үйі 2017 жылдың қыркүйек айында ашылды. Ол Bjarke Ingels Group компаниясымен Лего кірпіштерінен үйілгендей етіп жобаланған, сондай-ақ онда ресторандар, ойын алаңдары және қоғамдық алаң бар. Билунд Скандинавиядағы ең ірі су паркі – Лаландияның да орналасқан жері. Ол Леголандқа жақын орналасқан және Аквадоме аталған тропикалық су паркімен қатар боулинг, коньки тебу және мини-гольф сияқты басқа да ойын-сауықтар ұсынады. Қала орталығында Тедди аюлар өнері мұражайы да бар, ол Годтфред Кирк Кристиансеннің бұрынғы үйінде орналасқан. Биллундтен он минуттық жерде WOW Park атты балалар ойын-сауық паркі орналасқан. Ол орман ішінде ағаш басындағы оқиғаларды бастан кешіруге мүмкіндік береді.
Billund is a popular tourist destination for families. Many of the town's attractions are connected by a Playline trail, which was designed to provide tourists with a safe, child friendly path around the town. Legoland Billund draws 2 million tourists per year to Billund. Another visitor attraction, Lego House opened in September 2017. It was designed by Bjarke Ingels Group to have the appearance of a stack of Lego bricks and features restaurants, play zones and a public square. Billund is also the location of Lalandia, the largest water park in Scandinavia. It is situated close to Legoland and includes a tropical water park named the Aquadome and other leisure activities, such as bowling, ice skating and mini golf. In the centre of town a Teddy Bear Art Museum is also open to visitors and is located in the former home of Godtfred Kirk Christiansen. A children's adventure park named WOW Park is situated ten minutes from Billund. It provides a tree top adventure experience set within a forest.