Кіріспе
Калифорнияның ерте кезеңіндегі тарихи тұлға (1829–1853)
Хоакин Мурриетта Каррильо (кейде Мюриетта немесе Мюриетта деп қате жазылады) (шамамен 1829 – 25 шілде 1853), сонымен қатар Батыстың Робин Гуды немесе Эльдорадоның Робин Гуды деп аталады, тарихилығы даулы Мексикалық тұлға. Джон Роллин Ридждің «Жоакин Мурриеттаның өмірі мен оқиғалары: Танымал Калифорния бандиті» (1854) романы оның тарихы деп есептеледі. Кейіннен 1850-ші жылдардағы Калифорния алтын асығы кезінде Калифорниядағы әйгілі заңнан тыс адам туралы аңыздар пайда болды, бірақ тарихи Мурриеттаға байланысты нақты дәлелдер аз. Заманагөй құжаттар 1852 жылы осы атпен аталған шағын жылқы ұры туралы куәліктерді тіркеді. Газеттер сол кезде бірнеше адамды тонап, өлтірген Хоакин есімді қарақшы туралы хабарлады. Калифорния рейнджері Гарри Лав Мурриеттаны іздеуге жіберілді және ол сыйлық үшін оның басын әкелгендігі айтылады. Жоакин Мурриетта туралы кең таралған аңыз бойынша, ол «сонарлық қырық тоғызыншы», алтын іздеуші және Сонорадан келген вакеро (ковбой) болған. Бейбітшілдікке ұмтылған ол, ағасымен бірге ешқайда ұрлық жасады деген жалған айыптамадан кейін кек алуға мәжбүр болды. Оның ағасы дарға асылып, Мурриетта атпен сабалды. Оның жас әйелі зорланды, ал бір дерек бойынша ол Мурриеттаның құшағында қайтыс болды. Кек алуға ант берген ол, оны зорлаған адамдарды іздеп тапты. Ол қысқа, бірақ қатыгез өмірге бел буды, оның мақсаты – өзіне қиянат жасаған ағылшын тілділерді өлтіру болды. Калифорния штаты Мурриетта үшін «тірі немесе өлген» күйінде 5000 долларға дейін сыйақы ұсынды.
Ерте өмір және білім
Көптеген тарихи дереккөздер Мурриэтаның Мексиканың солтүстік-батысындағы Сонора штатындағы Гермосильо қаласында туғанын көрсетеді. Тарихшы Франк Форрест Латта Сонора, Калифорния және Техастағы Мурриеттар отбасын ондаған жылдар бойы зерттеу нәтижесінде «Жоакин Мурриетта және оның жылқы тобы» (1980) атты кітап жазды. Ол Мурриэтаның Кучуяки өзенінен (жергілікті тұрғындар оны Арройо де [лос] Аламос деп атайды) арғы жағындағы Тапизуэлас ранчосындағы Пуэбло-де-Мурриеттадан екенін айтты. Бұл Касанаттан солтүстікке қарай, Сонораның оңтүстік-шығысында және Синалоа шекарасына жақын, қазіргі Сонораның Аламос муниципалитетінің аумағында орналасқан. Олар кейде кеншілерді немесе америкалық қоныс аударушыларды, әсіресе Калифорния алтын кендерінен оралғандарын тонап, өлтіретін. Бұл топ 28 қытайлық және 13 ағылшын-американдықты өлтірген деген сенім бар. Бұл көрсеткіш 1853 жылдың басындағы шабуылдары туралы есептерге негізделген.
Хоакин Мурриеттаның өлімі
1853 жылы Калифорния штатының заң шығарушы органы 1853 жылғы мамыр айында қабылданған заң жобасында Мурриеттаны «Бес Жоакин» деп аталатын күдікті қылмыскерлердің бірі ретінде тізімдеді. Заң шығарушы орган Мексика соғысының ардагерлерінен құралған 20 Калифорниялық рейнджерлер тобын үш айға жұмысқа алуға рұқсат берді, олар «Жоакин Муриати [sic], Жоакин Окоморения, Жоакин Валенсуэла, Жоакин Ботеллиер және Жоакин Карилло, сондай-ақ олардың біріккен серіктестері» деп аталатын «Бес Жоакинды» іздеуге міндеттелді. 1853 жылғы 11 мамырда губернатор Джон Биглер «Калифорния штатының рейнджерлерін» құру туралы актіге қол қойды, оларға бұрынғы Техас рейнджері және Мексика соғысының ардагері капитан Гарри Лав басшылық етті. Штат Калифорния рейнджерлеріне айына 150 доллар төледі және ізделіп жатқандарды ұстаған жағдайда 1000 долларлық губернатор сыйақысын уәделеді. 1853 жылғы 25 шілдеде рейнджерлер тобы Коалинганың жанындағы Диабло қатарларының шетінде, Арройо-де-Кантуа маңында қарулы мексикалықтардың тобына кездесті. Қырқыста үш мексикалық қаза тапты. Рейнджерлер өлгендердің бірінің Мурриетта, ал екіншісінің Мануэль Гарсия, сондай-ақ оның ең танымал серіктестерінің бірі – Үш саусақты Джек екенін мәлімдеді. Оқиға болған жерді белгілеу үшін Коалингаға жақын жерде 33 және 198 мемлекеттік тас жолдарының қиылысында Калифорния тарихи ескерткіш тақтасы орнатылды. Заңсыздықтардың өлімін дәлелдеу үшін рейнджерлер Үш саусақты Джектің қолын және Мурриеттаның бас басын кесіп алды. Олар оларды сыйақы алу үшін билік органдарына әкелу үшін спирт құйылған банкаға сақтады. Сол күздің соңында Калифорния газеттерінде капитан Лав Мурриеттаның басын кеншілер лагерінде көрсетпегенін айтқан бірнеше адамның хаттары жарияланды. 1854 жылғы 28 мамырда Калифорния штатының заң шығарушы органы Мурриетта мен оның тобын жеңгені үшін рейнджерлерді тағы 5000 доллармен (~ $ in) марапаттауға дауыс берді. Шамамен 25 жыл өткен соң Мурриетта туралы аңыздар пайда бола бастады. 1879 жылы О. П. Стиджер Мурриеттаның қарындасы көрсетілген бас оның бауырына тиесілі емес екенін айтқанын естіген. Сол кезде Мурриеттаны орта жастағы адам ретінде көргендердің көптеген хабарлары түсті. Бұл ешқашан расталмады. Оның сақталған басы 1906 жылғы Сан-Франциско жер сілкінісі мен одан кейінгі өрт кезінде жойылды. Мурриеттаның жүрегі Прокопио деп танылған, 1860 және 1870 жылдары Калифорнияның ең танымал қарақшыларының бірі болды. Ол өзінің ағасының беделін басып өтуге ниеттенгендігі айтылды.
Нағыз Зорро
Мурриетта Джонстон МакКалли жазған және 1919 жылы танымал арзан әдебиет журналында жарияланған «Капистраноның қарғысы» атты бес бөлімдік сериалдық оқиғаның басты кейіпкері Зорроның тууына себепкер болды деп саналады. Кейбір саяси белсенділер үшін 20-шы ғасырдың соңы мен 21-шы ғасырдың басында Мурриетта Калифорниядағы ағылшын-американдық экономикалық және мәдени үстемдікке қарсы мексикалықтардың қарсылығын символдады, себебі испан отарлаушылары, жергілікті американдықтар, микстостар және тәуелсіз мексикалықтар бұл жерде бұрын қоныстанған. «Хоакин Мурриетта ұрпақтары қауымдастығы» Мурриеттаның «гринго жегіш» емес екенін, ал «Гуадалупе-Идальго шартында (Мексика-Америка соғысынан кейін) жоғалған Мексиканың бөлігін қайтарып алуды қалаған» деседі.
БАҚ-тағы бейнелеулер
Хоакин Мурриетта жиі романдарда, әңгімелерде, комикстерде, сондай-ақ фильмдер мен телесериалдарда романтикалық заңнан тыс адам ретінде бейнеленеді.