Кіріспе

Пандавалар мен Кауравалардың гуруы Дрона (,), сондай-ақ Дроначарья (,), инду ғасырындағы Махабхарата эпосының маңызды кейіпкері. Эпоста ол Кауравалар мен Пандалардың патшалық тәрбиешісі болып қызмет етеді. Ол эпостағы басты кеңесшілердің және батырлардың бірі. Ол асуралардың гуруы Сукрачарьяның және Махабалидің досы. Ол дана Бхарадваджаның ұлы және дана Ангирасаның түлегі деп есептеледі. Бұл тәрбиеші – жоғары деңгейдегі әскери өнердің шебері, соның ішінде астра деп аталатын қасиетті қарулардың да білушісі. Ол 11-ші күнінен 15-ші күніне дейін Каурава әскерінің екінші бас қолбасшысы болып қызмет етеді. Ачарья Юдхиштхираны қолға түсіруге төрт рет әрекеттеніп, сәттілікке жете алмайды (11-ші күні, 12-ші күні, 14-ші күні және 14-ші түні). Ол жанын босату үшін медитация жасап отырғанда Дхриштадьумна қолмен қаза табады. Дрона – Шүкіршарияның жанындағы тұлға екендігі айтылады. Ол Пандавалар, Кауравалар, Жаядрата және оның ұлы Ашваттамаға да ұстаздық етеді.

Туу және ерте өмір

Бірде Бадваджа ақсақал өзен жағасында Гритачи есімді апсараны көреді. Ол құмарлыққа толысып, оның мұңы ыдысқа немесе себетке түседі. Оның ішінде Дрона деп аталатын бала өсіп-жетіледі, себебі ол ыдыста дүниеге келді және ашрамға әкелінді. Бадваджа ақсақалдың ашрамында оның ұлы Дрона мен принц Друпада білім алады. Дрона мен Друпада жақын дос болып, Друпада патша болғанда байлығы мен мемлекетін Дронамен бөлісуге уәде береді. Уақыт өте келе Друпада Панчала патшасы болса, Дрона дана және ұстаз болады. Дронаның Ашваттама есімді ұлы болады. Дрона материалдық байлыққа құштар болмады, соның салдарынан кедей болып қалды.

Друпаданың қорлауы

Бірде Дронаның ұлы Ашваттама достарымен ойнап жүрді. Достары сүт ішіп отырғанда, ол да ішкісі келді. Бірақ достары оған суға ұн қосып берді. Кедейлігінен ұлын тойдыра алмағанына ұялған Дрона, Друпәданың уәдесін еске түсірді. Ол Друпәданың сарайына барып, Друпәда уәдесін орындап, байлығымен бөлісер деген үмітпен келді. Бірақ Друпәда, мақтанға беріліп, бас тартты. Ол Дронаны сұрап қорлады: "Қалайша кедей адам оның досы бола алады?" Бұл Дронаны ашуға будырады, ол кек алуды қалады. Бірде Арджуна Дронаны өзенде шомылып жүрген кезде қолға түскен бақадан құтқарды. Сыйлық ретінде Дрона Арджунаға Брахманың аса күшті, құдайлық қаруы – Брахмаширшастраны шақыру үшін мантралар берді, бірақ Арджунаға бұл жеңілмейтін қаруды ешқандай адамға қарсы қолданбауды ескертті. Дронаның баптауымен Дюрьодана мен Бхима алжапқышпен соғу өнерінде, Ашваттама астраларды қолдануда, Накула мен Сахадева қылышпен күресуде, Юдхиштхира керуенді басқаруда, ал Арджуна садақ атуда шеберлікке жетті. Арджуна ағасы Бхиманың түнде көп жеуінен шабыт алып, толық қараңғыда садақ атуды меңгергенде, Дрона әсерге қалды. Дрона Арджунаның зейінділігіне, нық қадамдылығына және жігерлілігіне қатты таңданып, оған жер бетіндегі ең ұлы садақшы болатынына уәде берді.

Екалавья

Нишада әміршісінің ұлы Экалавия Дронадан оқуға келіп, оның нұсқауын сұрады. Бірақ Экалавия Нишада тайпасынан болғандықтан, Дрона оны Кауравалар мен Пандавалармен бірге оқытудан бас тартты. Бірақ Экалавия мойынсұнбай, өзіндік оқуға және жаттығуға кірісті, Дронаның бейнесінен саз балшықтан бір пішінді жасап, оның жаттығуын бақылап тұруы үшін қойды. Тек қана өз қажырлылығымен Экалавия ерекше шеберлікке ие садақшыға айналды. Содан кейін Арджуна көп мақтаумен және Хастинапура халқының құттықтауымен залға кірді. Ол халыққа садақ атудың әртүрлі шеберліктерін көрсетті. Сүйікті шәкірті Арджунаның шеберлігіне тәнті болған Дрона, Арджунаны әлемдегі ең ұлы садақшы деп жариялады. Сосын Карна рұқсатсыз аренаға кіріп, Дронаның келісімімен, баршаның күткенінен асып түсетін өнер көрсетті. Ол Арджунаны дуэльге шақырды, ал Крипа Карнадан тегін сұрады. Карна кім екенін білмейтіндіктен, ата-анасының кім екенін айта алмады. Дюрьёдана Карнаны Анганың патшасы етіп тағайындады. Күн батқан соң, Карна мен Арджунаның жекпе-жегі тоқтатылды.

Дронаның кек алуы

Дрона Куру князьдерін ресми түрде оқытқаннан кейін, олар Панчалаға шабуыл жасап, Драупаданы Гурдақшина ретінде әкелуді талап етті. Арджуна Друптадан жеңіліп, тұтқынға алынған патшаны Дронаға жеткізеді. Дрона Друптаға бұрынғы достығы мен Панчала мемлекетінің жартысын алу алдында берген жалған уәдесін еске салады. Дрона Ашваттаманы қосып алынған Панчала мемлекетінің жартысына патша етіп тағайындайды. Бұл әрекет Друптаны Дронаны өлтіретін ұл табу үшін құрбандық шалуға итермелейді. Упаяжа және Яджа оған Дриштадьюмнаны дүниеге әкелуге көмектеседі. Сонымен қатар, құрбандық отынан Драупади есімді қыз да туды.

Дронаның қарулары

Дронна Парашурамадан "Брахмастраны" алған. Парашурама Дронаға аспандық қару-жарақ туралы білімді, сондай-ақ қару-жарақтарды шақыру және қайтарып алу мантрасын үйретті. Оның қолында Брахмастра, Брахмашира, Нараянстра, Рудра, Агнея, Ваджра сияқты көптеген қарулар болған. Дрона Брахманың жеңілмейтін қылышын ұстаған. Бір күні Бхишма Панда ханзадасы Накулаға осы қылыш туралы айтқан. Бұл қылыш құдайлардың зұлымдыққа қарсы жасаған алғашқы қаруы еді. Қылыштың аты Аси, ол – жасалған барлық қарулардың бастапқы энергиясы және бейнесі. Бхишманың сөзіне қарағанда, қылыш Критика жұлдызы астында туған, Агни – оның құдайы, Рохини – оның готрасы, Рудра – оның жоғары ұстазы, ал кім бұл қаруды ұстаса, соның қолынан жеңіс келеді. Накула бұл қылышты Дронадан алған. Дрона Брахмашираны Гуру Агнивешадан алған, сонымен қатар ол ғалым Бхарадважаның да шәкірті болған.

Курукшетра соғысындағы рөлі

Дрона Курукшетра соғысына қатысқан көптеген патшалардың ұстазы болды. Дрона Дурйодхананың Пандаваларды жер аударыуына, сондай-ақ Кауравалардың Пандаваларға жасаған жалпы зұлымдықтарына күшті қарсылық білдірді. Бірақ Хастинапураның қызметкері болғандықтан, Дрона Кауравалар үшін, тіпті өзі сүйіп тұрған Пандаваларға қарсы күресуге міндетті болды. Бхишманың 10-шы күні жеңілгеннен кейін, ол соғыстың 11-ші күні Каурава әскерінің бас қолбасшысы атанды. Дурйодхана Дронаны Юдхиштхираны тұтқындау арқылы соғысты аяқтауға көндіруге тырысады. Дрона Пандава әскерінен жүздеген мыңдаған жауынгерді өлтіргенімен, Арджунаның қарсы тұруынан соғыстың 11-ші және 12-ші күндері Юдхиштхираны қолға түсіре алмады.

Әбіманюдың өлтіруі

Соғыстың 13-ші күні Дрона Юдхиштираны тұтқындау үшін Чакравуха стратегиясын жасады, өйткені оған қалай енуге болатынын тек Арджуна мен Кришна ғана білетінін білді. Тригарттар Арджуна мен Кришнаның назарын соғыс алаңының басқа бөлігіне аударды, бұл негізгі Каурава әскеріне Пандава қатарын бұзуға мүмкіндік берді. Көптеген адамдар білмейтін нәрсе – Арджунаның жас ұлы Абиманиу осы формацияға қалай енуге болатынын білген, бірақ одан қалай шығу керектігін білмеді. Юдхиштираның өтінішімен Абиманиу Пандава әскеріне жол көрсетуге келісті және формацияға сәтті енді. Алайда, ол Сынду патшасы Джаядрата Пандава жауынгерлерін тоқтатқанда, тұтқындалып қалды. Абиманиу Чакравухадан қалай шығу керектігін білмеді, бірақ Каурава әскеріне қарсы шабуылдап, он мыңдаған жауынгерді жалғыз өзі өлтірді. Дрона Абиманиудың батылдығына таң қалды және оны мақтап, Дюрьодананың наразылығын тудырды. Армиясы жойылмай жатқандықтан және Дюрьодананың сын-пікірлеріне ынталандырылып, Дрона Каурава жауынгерлеріне Абиманиуға бірдей шабуыл жасап, оның аттары мен күймешісін өлтіріп, әртүрлі жақтан оның арбасын қолдан шығаруды бұйырды. Қолдаусыз қалған Абиманиу жерде шайқаса бастады. Ұзақ және ерлікке толы шайқастан кейін шаршаған Абиманиу ақырында өлтірілді. Одан кейін Абиманиуға қарсы күрескендердің көптегені, мысалы, Бхуришрава, Дрона және Карна, оның өлімі үшін айыпталды.

Он төртінші күн

Ұлының қазасы Арджунаны ашуға толы етті. Арджуна келесі күні Жаядратты өлтіруге немесе өзін өртеуге ант берді. Дрона Жаядратты қорғау үшін үш біріктірілген вьюха салды: бірінші – Шаката вьюха, содан кейін Падма вьюха, ал соңғысы – Шригантака вьюха. Жаядрата оның артында тұрды және қорап тәрізді құрылған, яғни Шаката вьюханың басында болды.

Күндіздің басында Арджуна мен ол дуэльдеседі, бірақ Арджуна оның ұстазынан өте алмайды. Кришнаның ынтасымен Арджуна Дронаны айналып өтеді. Дюрьодхана Дронаға ашуланғанда, Дрона Арджуна кеткен кезде Юдхиштхираны тұтқындауға ниеттенгенін және бұл олардың жеңісін жеделдетерін айтады. Бір шайқаста Дрона Юдхиштхираны тұтқындауға тырысады, бірақ Дхристадюмна оны тоқтатады. Дрона досының ұлын ауыр жарақаттайды, оны қарусыздандырып, кері шегінуге мәжбүр етеді. Дхристадюмнаны қууға тырысқанда, Сатьяки тоқтатады, ол Дронаның ұстазын қорлап, күреске шақырады. Олардың шайқасы қатал деп сипатталады. Сатьяки бірнеше сағат бойы Дронаны ұстап тұрса да, ақырында шаршайды және оны Упапандавалар құтқаруға мәжбүр болады. 15-ші күні Дрона көптеген Пандава әскерлерін өлтіреді, оның ішінде Виратаны садақпен ойнағанда, ал Друпаданы қылышпен шайқаста өлтіреді. Достығының нашарлауына қайғырып, Дрона Друпаданың денесіне құрмет көрсетеді. Дрона мен оның ұлы Ашваттама сол күні бүкіл Пандава армиясына қиындық тудырды. Арджуна өз гуруын өлтіруден бас тартқандықтан, қарулы Дронаны жеңу мүмкін емес екенін білген Кришна, Дронаны қарусыздаудың жоспарын ұсынады. Бхима содан кейін Ашваттама есімді пілді өлтіріп, Дронаға оның ұлын өлтіргенін айтады. Дрона Юдхиштхираның Дхармаға берілгендігін білгендіктен, оның сөзіне сенбей, Юдхиштхираға жақындады. Дрона шындықты сұрағанда, Юдхиштхира: "Ашваттама өлді, піл", - деп жауап берді. Дрона естімеуі үшін "піл" деген сөзді анық айтпай қосты.