Кіріспе
Жарыста күтпеген нәтиже
Жарыста, әсіресе сайлау саясатында немесе спорда, жеңіске үміткер деп саналған ( "фаворит") күтпегендей жеңіліске ұшырайды (немесе спортта, кем мүмкіндігі бар деп есептелген қарсыласымен тең түседі), бұл қалыпты болжамдарға қарсы келеді. Көбінесе бұл спорттағы тікелей ставкада жеңуге немесе сайлаудағы қоғамдық пікір сауалнамаларын күтпеген нәтижеге жеткізуге қатысты қолданылады.
Шығу тегі
"Қайран қалдыру" сөзінің мағынасы бұрыннан бері "идеялардың, жоспарлардың және т.б. құлауы немесе аударылуы" дегенді қамтиды (OED анықтамасы 6b-ге қараңыз), спорттағы анықтамасы осыдан туындаған деуге болады. "Қайран қалдыру" бұрын "аттың тілінің үстіне орналасатын, жүзімше бітінің қисық бөлігін" (қазіргі кезде шекпен бітінің бөлігі) білдірген, бірақ "қайран қалдыру" сөзінің қазіргі спорттық мағынасы алғаш рет жылқы жарыстарында, басқа жарыстарға қарағанда жиі қолданылса да, олардың байланысы туралы ешқандай дәлел жоқ. 2002 жылы лексикографиялық зерттеуші Джордж Томпсон "The New York Times" дерекқорының толық мәтіндік онлайн іздеу мүмкіндіктерін пайдаланып, "қайран қалдыру" етістігі мен "қайран қалдыру" есімінің қолданылуын анықтады. Соңғысы 1877 жылға дейін қолданылып келген. Томпсонның зерттеуі терминнің пайда болуына қатысты кең таралған бір теорияны жоққа шығарды, атап айтқанда, ол 1919 жылы "Man o' War" атты жылқының "Upset" атты жылқыдан күтпеген жеңіліске ұшырағаннан кейін алғаш рет қолданылды (бұл жеңіліс "Man o' War" мансабындағы жалғыз жеңіліс болды). Бұл термин 1919 жылғы тазақанды жарыстан кем дегенде бірнеше он жылдық бұрын пайда болған. "Вашингтон Пост" газеті "Upset" жеңісінен кейін жариялаған спорттық мақаласында: "Бұл жеңіліске байланысты түрлі қызық әңгімелер жасауға болады" деп жазды. "Upset" атты жылқының аты сөздің "қайғы" немесе "қысым" мағынасын көрсетеді (бұл "Upset" атты жылқының тұтқыны "Regret" атты жылқының атымен сабақтастығынан көрінеді).
Спорт
Төменде әлемнің түрлі танымал спорт түрлерінен ірі сенсациялық жеңістердің таңдамасы келтірілген. Бұл толық тізім емес, тек мысал ретінде берілген.
Американдық футбол
2007 жылғы колледж футболы маусымының басталуына қарай, Мичиган Вулверинс командасы маусым алдындағы рейтингте 5-орынды алып, сол жылғы BCS Ұлттық Чемпионатының фавориттерінің бірі саналды. Маусымның басындағы дайындық ойыны ретінде Мичиган Аппалачиан Штатының Таушыларына (Mountaineers) қарсы маусымның бірінші ойынын жоспарлады. Таушылар футбол әлемін таңдандырып, бірінші таймның соңында 28-17 есебімен көш бастады. Мичиган төртінші ширек ойынның соңында 32-31 есебімен алға шықса да, Таушылар ойын аяқталуға 26 секунд қалғанда пенальти доп соғып, есепті 34-32-ге өздеріне көшірді. Мичиган ойын уақытының 20 секундында ғана допты Апп Стейттың 27 ярдық сызығына жеткізе алды, ал уақыт бітісімен Таушылардың Кори Линч Мичиганның пенальти доп соғуын тоқтатып, Апп Стейт үшін сенімді жеңіске қол жеткізді. Бұл ойынға дейін төменгі дивизиондағы команданың жоғары дивизиондағы рейтингтегі команданы жеңгені екінші рет болды. Super Bowl III-те Ұлттық Футбол Лигасы (NFL) жаңадан құрылған Америка Футбол Лигасына (AFL) қарсы үшінші интерлигалық чемпионатын өткізді. NFL бұрынғы екі кездесуді қиындықсыз жеңіп алған, ал Балтимор Колтс 13-1 есебімен, сол маусымда тачдаун пастары бойынша көшбасшы атанған және NFL-дің ең құнды ойыншысы аталған кавербек Эрл Морраллдың жетекшілігімен тағы да жеңіске жете алатындай көрінді. Команда құрамында болашақ Даңқ Залына енетін бірнеше ойыншы бар еді, олардың ішінде маусымның басында жарақат алғандықтан резервтік рөлге түскен кавербек Джонни Юнитас, тайт-энд Джон Макки және әрдайым үздік ойыншылар тізіміне кіретін қорғаушы Бубба Смит болды. Нью-Йорк Джетс командасын кавербек Джо Намат жетектеп отырды, ол апта басында Колтсқа қарсы жеңіске "кепілдік берген" еді. Наматтың басты серігі, болашақ Даңқ Залына енетін ресивер Дон Мейнард жарақат алғандықтан, Намат Джетстің шабуылдық ойынын фулбек Мэтт Снеллге бағыттап, ол 121 ярдқа жүгіріп, Джетстің жалғыз тачдаунын соқты. Джетстің қорғаныс шебі Морраллды ұялтып, 17 әрекеттен тек 6 пасты аяқтады, ал бірінші таймда үш рет допты ұстап алды, оның ішінде Джетстің Джим Хадсоны допты ұстап алды, ал Колтстың жұлдызды ресивері Джимми Орр эндзонада қолдарын қозғап, еш нәтижеге жетпеді. Колтстың бас жаттықтырушысы Дон Шула екінші таймда жарақат алған Юнитасты ойынға шығарды, бірақ ойынның соңында тачдаун соқса да, 16-7 есебімен жеңіліске ұшырады.
Қауымдастық футболы
"Жас өлтіру" деп аталатын, лигалық емес команданың (5-10 деңгейлер) Англия ФА кубогында 1-деңгейлі қарсыласты жеңу мысалдары: Ұлттық лиганың "Линкольн Сити" клубының 2016–17 жылғы ФА кубогында Премьер-лиганың "Бернли" клубына қарсы жеңісі, сондай-ақ Конференция Премьер-лигасының "Лутон Таун" клубының 2012–13 жылғы ФА кубогының төртінші раундында Премьер-лиганың "Норвич Сити" клубына қарсы жеңісі. Бұл 1989 жылдан бері бірінші лигадан тыс команданың жоғары лига командасын жеңген алғашқы жағдайы болды, онда "Саттон Юнайтед" клубы өз алаңында "Ковентри Сити" клубын 2–1 есебімен жеңді. "Ковентри Сити" екі маусым бұрын ФА кубогын жеңіп, сол маусымды Бірінші дивизионда жетінші орында аяқтаған еді. Англиялық футбол клубы "Лестер Сити" 2015–16 жылғы Премьер-лиганың чемпионы атанды. Бұл клуб өткен маусымда 14-ші орынды алып, маусымның көп бөлігінде турнир кестесінің төменгі жағында болғандықтан, құлдыраудан қиындықпен сақтанды. Маусым басында букмекерлер "Лестер Сити" клубына лиганы жеңуге 5000/1 коэффициент берген. Бұл клуб тарихындағы алғашқы Англия чемпионаты болды. Испан футболындағы үлкен сенсация – 2009–10 жылғы Испания Кубогының бірінші ойынында "Алькоркон" клубы "Реал Мадридті" 4–0 есебімен жеңді. "Реал Мадрид" испан және әлем футболындағы ең ірі клубтардың бірі, ал "Алькоркон" клубы үшінші дивизиондағы Сегунда Дивизион B-де ойнады. "Реал Мадрид" екінші ойында 1–0 есебімен жеңіске жеткенімен, "Алькоркон" келесі раундқа өтті. Есеп 3–0 болғанда және бұрын ескерту алған Гутидің жартылай уақытта алмастырылуы испан баспасөзінде ойыншы мен оның жаттықтырушысы Мануэль Пеллегрини арасындағы пікір алмасудың тағы бір тақырыбы болды.
Бейсбол
1906 жылғы Әлемдік сериялар тарихындағы ең теңдессіз кездесулердің бірі болып көрінді, себебі Ұлттық лиганың мықты командасы «Чикаго Кабс» 116–36 есебімен қазіргі заманғы Бас лига тарихындағы ең жоғары жеңіс көрсеткішін тіркеді. Олар қалалық қарсыластары «Чикаго Уайт Сокс» командасымен күш сынасты, ол 93–58 есебімен Америка лигасының жеңімпазы атанды. «Уайт Сокс» командасы «соққысыз кереметтер» деп аталды, себебі олардың .230 командалық орташа көрсеткіші лиганың жеңімпазы болған командалар арасындағы ең нашар көрсеткіш емес, сонымен қатар сол маусымдағы Бас лиганың барлық командалары арасындағы ең нашар көрсеткіш болатын. «Кабс» командасынан .200-ден төмен соққы беру орташасын ұстаған питчинг құрамының арқасында, «Уайт Сокс» командасы 5-ші және 6-шы ойындарда 26 соққымен 16 ұпай жинап, төрт ойынға екі есебімен Әлемдік серияның жеңімпазы атанды, бұл МЛБ тарихындағы ең үлкен сенсация деп саналады.
Баскетбол
1985 жылғы NCAA I дивизиондағы ерлер баскетбол турнирінде Джорджтаун Хойасы бұрынғы ұлттық чемпионатты жеңіп алған еді және 1985 жылғы ұлттық чемпионатқа №1 тұқыммен ұлттық чемпион ретінде кіргенде екінші рет жеңіске жетуге дайын болды. Олардың қарсыласы және Big East бәсекелесі, №8 Villanova Wildcats, ұлттық чемпионатқа 24–10 есебімен келді. Вилланова Джорджтаунды 66–64 есебімен жеңді, бұл NCAA I дивизиондағы ерлер баскетбол турнирі тарихындағы ең үлкен сенсация деп саналады. 2022 жылға қарай бұл 8-ші тұқымды команданың NCAA турнирінде жеңіске жеткен жалғыз жағдайы және 1984–85 жылдардағы Вилланова командасы NCAA турнирінде ең төменгі тұқымды команда болып қала береді. Стэнфорд Кардинал 1998 жылғы NCAA I дивизиондағы әйелдер баскетбол турниріне Батыс аймағындағы №1 тұқыммен қатысып, 21–5 есебін көрсетті, соның ішінде Pac-10 тұрақты маусым титулы бар еді. Олардың қарсыласы, №16 тұқымды Гарвард Кримсон, турнирге 22–4 есебімен және Ivy League тұрақты маусым титулымен қатысты. Бұл матчқа дейін 1994 жылы 64 командаға дейін кеңейтілгеннен бері №1 тұқымды команда №16 тұқымды командаға жеңілген емес. Гарвард Стэнфордты 71–67 есебімен жеңді, бұл NCAA I дивизиондағы әйелдер баскетбол турнирі тарихындағы ең үлкен сенсация деп саналады. 20 жылдан кейін №16 тұқым №1 тұқымнан жеңілді (төменде қараңыз). Вирджиния Кавальерс 2018 жылғы NCAA I дивизиондағы ерлер баскетбол турниріне жалпы №1 тұқыммен, сондай-ақ Оңтүстік аймақтағы №1 тұқыммен кірді, 31–2 есебін көрсетті, соның ішінде ACC тұрақты маусым титулы мен ACC турнирінің титулы бар еді. Олардың қарсыласы, №16 UMBC, турнирге 24–10 есебімен және America East турнирінің титулымен қатысты. Бұл матчқа дейін №1 тұқымды командалар №16 тұқымды командаға жеңілген емес, өйткені 1985 жылы 64 командаға дейін кеңейтілді. UMBC Вирджинияны 74–54 есебімен жеңді, бұл NCAA турнирі тарихындағы ең үлкен сенсация деп саналады. Бұл 2023 жылға дейін NCAA I дивизиондағы ерлер баскетбол турнирінде №16 тұқымның №1 тұқымнан жеңіске жеткен жалғыз жағдайы (төменде қараңыз). Перду Бойлермейкерс 2023 жылғы NCAA I дивизиондағы ерлер баскетбол турниріне Шығыс аймақтағы №1 тұқыммен, 29–5 есебімен, соның ішінде Big Ten тұрақты маусым мен турнир титулымен кірді. Олардың қарсыласы, №16 тұқымды Фэрли Дикинсон Найтс, бірінші төрттік ойында Техас Саузернге 84–61 есебімен жеңіске жеткеннен кейін 20–15 есебімен турнирге қатысты. Солтүстік-Шығыс конференциясы турнирінің чемпионаттық ойынында 67–66 есебімен жеңілгеніне қарамастан, NEC тұрақты маусым чемпионы Мерримак Уорриорсқа қарағанда, Фэрли Дикинсон NEC турнирінің күміс жүлдегері ретінде NCAA турниріне автоматты түрде қатысуға ие болды, ал NEC турнирінің чемпионы Мерримак II дивизионнан 4 жылдық ауысуына байланысты NCAA турниріне қатыса алмады. 23,5 ұпаймен нашар деп есептелген Фэрли Дикинсон Пурдьюды 63–58 есебімен жеңіп, NCAA I дивизиондағы ерлер баскетбол турнирі тарихында №1 тұқымды жеңген екінші №16 тұқым болды. 2007 жылғы НБА плей-оффының бірінші раундына қатысқан Далас Маверикс 67–15 есебімен NBA-ның барлық кезеңіндегі ең жақсы көрсеткішке ие болды, екінші орыннан алты ойын алды, ал олардың бірінші раундтағы қарсыласы Голден Стейт Уорриорс 42–40 есебімен турнирге тек тұрақты маусымның соңғы күні ғана қатысып, соңғы бес ойынның бәрін жеңуге мұқтаж болды. Даллас командасының капитаны күшті форвард Дирк Новицки болды, ол 14 рет All-Star ойынына қатысып, Атақтылар залына енуге лайық болды. Оған Джейсон Терри, Джерри Стакхаус, Девин Харрис және Джош Ховард сияқты жұлдызды ойыншылар қолдау көрсетті. Голден Стейт командасы маусымның ортасында командасын толығымен жаңартты, оның ішінде екі негізгі ойыншы (Стивен Джексон және Аль Харрингтон) қаңтар айында Индиана Пейсерспен 8 ойыншыны қамтитын ауыстыруға қатысты. Барон Дэвис плей-оффтың сөзсіз жұлдызы болды, өйткені ол Mavericks командасына үстемдік етті, ойынға орташа есеппен 25,3 ұпай, 6,5 нәтижелі пас және 2,9 ұрлау жасады, ал Warriors Mavericks командасын төрт ойыннан екіге жеңді. 2020 жылғы НБА плей-оффының екінші раундына кірген Лос-Анджелес Клиперсі, чемпионаттың бас бапкері Док Риверстің басшылығымен, чемпионаттың басты үміткерлері ретінде танылды. Кави Леонард сияқты жұлдызды ойыншылармен қаруланған, ол Торонто Рапторспен чемпионатты жеңіп алды, және Пол Джордж, бұрынғы MVP үміткері және бірінші команданың барлық қорғаныс ойыншысы және қорғаныс күзетшісі Патрик Беверли, Клиперс үлкен үміт күтті. Монтрезл Харрелл мен Лу Уильямспен бірге болған олардың терең орындықтары чемпиондыққа деген үміттерін арттырды, ал олардың мықты қорғаныс қабілеті олардың позициясын одан әрі нығайтты. Алайда, Денвер Наггетс, Джамал Мюррей мен Никола Йокичтен құралған динамикалық дуэттің басшылығымен, күшті қарсыластар ретінде пайда болды. Мюррейдің жарқын ұпай жинау қабілеті, 7-ші ойындағы 40 ұпайлық керемет көрсеткішімен қатар, Йокичтің орталық ойыншы ретіндегі ерекше ойын шығару және жан-жақты қабілеттері Наггетстің керемет қайта оянуына ықпал етті. Бұл күтпеген жағдай Наггетстің керемет төзімділігін және Клиперстің қорғаныс әлсіздіктерін пайдаланудағы стратегиялық шеберлігін көрсетті. Керісінше, Клиперстің жұлдызды ойыншылары шешуші 7-ші ойында айтарлықтай нашарлады, Леонард бар болғаны 14 ұпай жинап, 22 талқыдан 6-сын соқты, ал Джордж 25% тиімділікпен бар болғаны 10 ұпай жинады, соның ішінде үш ұпайлық талқыдан қате соқты. Ерекше айта кететін жайт, екі жұлдыз да төртінші ширекте ұпай жинаған жоқ. Осы оқиғалардың нәтижесінде Клиперс 3–1 есебімен жеңіске жеткен үстемдігін жоғалтып, НБА тарихында мұндайды жасаған 12-ші команда болды. Мюррей мен Йокичтің ерекше өнер көрсетулерімен жеңіске жеткен Наггетс жақындағы НБА плей-оффы тарихындағы ең күтпеген және есте қаларлық сенсациялардың бірінде жеңіске жетті. 2023 жылғы НБА плей-оффының бірінші раундына кірген Милуоки Бакс, 58–24 есебімен NBA-ның тұрақты маусымындағы ең жақсы команда ретінде алғашқы Морис Подолофф кубогын жеңіп алды, ал олардың бірінші раундтағы қарсыласы Майами Хит 44–38 есебімен, соңғы екі жылдың қатарынан Оңтүстік дивизионының жеңімпазы атанды, төртінші жыл қатарынан плей-оффқа қатысты және Шығыс конференциясында сегізінші орынды иеленді. Атланта Хоксқа 116–105 есебімен бірінші плей-ин турнирінде жеңілгеніне қарамастан, Майами Чикаго Буллсқа 102–91 есебімен соңғы плей-ин турнирінде жеңіске жетті. Милуоки бас бапкері Майк Буденхольцер, ол екі рет НБА жыл бапкері атанды және 2021 жылы НБА чемпионатында жеңіске жетті. Майами Хит Милуоки Баксты бес ойында жеңіп, НБА плей-оффы тарихындағы ең үлкен сенсациялардың бірі деп саналды. Бұл Хитті плей-ин турнирінен кейін плей-офф сериясын жеңген алғашқы №8 тұқымды команда етті. Бұл Бакстың ашылу раундындағы плей-офф сериясын жеңілген алтыншы №1 тұқымды команда етті (басқалары 1994 жылғы SuperSonics, 1999 жылғы Heat, 2007 жылғы Mavericks, 2011 жылғы Spurs және 2012 жылғы Bulls).
Крикет
1983 жылғы Крикеттен әлем чемпионатында, турнирдің үшінші мәресінде, Вест-Индия құрамасы бұрынғы екі әлем чемпионатында жеңіске жеткен болатын және үшінші рет жеңіске қол жеткізуге ниеттенді. Финалдағы қарсыласы – Үндістан құрамасы 1983 жылға дейін топтық кезеңнен шыға алмаған еді. Үндістан бірінші болып ойын бастады, 183 ұпай жинап, 5 овер қалғанда барлық ойыншылары алаңнан шықты. Вест-Индияның жұлдыз ойыншысы Вив Ричардс допты аяқ жаққа қарай соқты, сол кезде Үндістан капитаны Капил Дев жүгіріп барып, оны ұстады, Вест-Индияның ең үздік ойыншысын алаңнан шығарды. Қалған ойыншылардың ішінде тек Джефф Дюжон ғана 20 ұпайдан көп жинады, ал Вест-Индия 140 ұпайға тоқталып қалды, осылайша Үндістанға алғашқы әлем чемпионатының жеңісі бұйырды.
Мұз үстіндегі хоккей
2019 жылғы Стэнли кубогы плей-оффының бірінші раундына қатысқан «Тампа Бэй Лайтнинг» командасы 62–16–4 есебімен (128 ұпай) НХЛ-дің үздік тұрақты маусым командасы ретінде Президент кубогын жеңіп алды, ал олардың бірінші раундтағы қарсыласы «Коламбус Блю Джекетс» 47–31–4 есебімен (98 ұпай) үшінші жыл қатарынан плей-оффқа қатысып, Шығыс конференциясында екінші «жабайы карта»ны иеленді. «Блю Джекетс» командасы «Лайтнингті» төрт ойында жеңіп, франшиза тарихында алғаш рет плей-офф сериясын ұтып алды, бұл Стэнли кубогы плей-оффы тарихындағы ең үлкен сенсация деп есептеледі. Бұл – Стэнли кубогы плей-оффы тарихында Президент кубогының иегерінің ашылу раундында жеңіліске ұшырауының тұңғыш жағдайы. 2023 жылғы Стэнли кубогы плей-оффына қатысқан «Бостон Брюинз» командасы бір маусымдағы жеңістер мен ұпайлар бойынша НХЛ-де жаңа рекорд орнатып, 65–12–5 есебімен (135 ұпай) аяқтады және Президент кубогын жеңіп алды. Ал, олардың бірінші раундтағы қарсыласы «Флорида Пантерс» командасы 42–32–8 есебімен (92 ұпай) плей-оффқа ең аз айырмамен ілігіп, соңғы рет өткізілген тұрақты маусым ойынынан кейін бір күн өткен соң Шығыс конференциясының «жабайы картасын» жеңіп алды. «Пантерс» командасы «Брюинсті» жеті ойында жеңіп, 3–1 есебімен ұтылып тұрғанда үш ойынды қатарынан жеңіп, Бостонды турнирден шығарды; сонымен қатар, команда франшиза тарихында үшінші рет плей-оффтың екінші раундына өтті. Екі команда арасындағы 43 ұпай айырмасы НХЛ тарихындағы жеті ойындық плей-офф серияларындағы ең үлкен сенсацияны білдіреді.
Шаңғы спорты
Эстер Ледечка 2018 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарында супер G альпілік шаңғы тебуден алтын медальді жеңіп алды, 2014 жылғы Олимпиаданың қорғап тұрған алтын медалінің иесі Анна Вейттен 0,01 секундқа оқсып өтті. Көптеген БАҚ Ледечканы жеңімпаз деп жариялаған болатын. Олимпиадаға дейін Ледечка бұл жарыста 49-шы орында тұрды және әлем кубогы деңгейіндегі халықаралық шаңғы жарысында ешқашан медаль алған емес.
Саясат
Төменде көптеген маңызды БАҚ-та күтпеген нәтижелер деп кеңінен сипатталған сайлаулардың тізімі келтірілген. Бұл тізім толық емес, тек мысал ретінде берілген.
Аргентина
2023 жылғы Аргентинаның алғашқы сайлауы: «Ла Либертад Аванса» (ЛЛА) партиясынан президенттікке кандидат болған Хавьер Милей сайлауда ең көп дауыс жинаған кандидат атанды. 2023 жылғы Аргентинаның жалпы сайлауына жасалған сауалнамалар «Отан үшін одақ» (UP) партиясының, Justicialist партиясы (PJ) басшылығымен, Серхио Массаның ең көп дауыс жиналайтынын және «Juntos por el Cambio» (JxC) коалициясының жалпы ең көп дауысқа ие болатынын көрсеткен. 1916 жылғы Аргентинаның жалпы сайлауынан бері алғаш рет, бірінші кезектегі сайлауда оңшыл кандидат жеңіске жетті; содан бері Аргентинаның барлық президенттері Радикалды азаматтық одақтан (UCR) немесе оның туындыларынан, Justicialist партиясынан немесе JxC-ден шықты.
Австралия
1993 жылғы федералды сайлау: Биліктегі 10 жылдық Еңбек партиясы үкіметі сайлау кампаниясы барысында оппозициялық Либералдық-Ұлттық коалициядан қалып қоюына қарамастан, бес мәрте қатарынан үкімет құруға жеңіс бұйырды. 2015 жылғы Квинсленд штатының сайлауы: Квинсленд Еңбек партиясы Квинсленд Либералдық-Ұлттық партиясы (ЛНП) тарапынан үлкен айырмамен жеңіліске ұшырап, 89 орындық штаттық парламентте 7 орынға дейін азайтқаннан кейін үш жыл өткен соң, Еңбек партиясы ЛНП-ның үлкен басымдығын күйретіп, үлкен серпіліспен билікке оралды және азшылық үкіметін құрды. ЛНП пікір сауалнамаларында көш бастады және ЛНП-ның бұрынғы сайлаудағы жеңісінің масштабы оның жеңіліске ұшырауының ықтимал еместігін көрсетті. 2019 жылғы федералды сайлау: Биліктегі Либералдық-Ұлттық коалиция Өкілдер палатасындағы 151 орынның 77-сін алып, абсолютті көпшілікке ие болды, оппозициялық Еңбек партиясынан пікір сауалнамаларында үш жылға жуық уақыт бойы қалып қоюына қарамастан.
Қазақстан
2016 жылғы парламент сайлауы: Сайлау Хорватия демократиялық одауының күтпеген жеңісімен аяқталды, бірақ көптеген сауалнамалар бойынша халықтық коалиция парламенттегі орынның көп бөлігін жеңіп алар деген болжам жасалған еді. 2020 жылғы парламент сайлауы: Үкіметтегі Хорватия демократиялық одауы сайлауға дейін бірнеше апта бойы сауалнамаларда көш бастап тұрған «Қайта іске қосу коалициясын» күтпеген түрде жеңіп шықты.
Чехия
2013 жылғы президенттік сайлау: Карел Шварценберг бұрынғы премьер-министр Ян Фишерден оқшау озып шықты, ал Ян Фишер бұған дейін сауалнамаларда көш бастап тұрған еді. Соңында ол Милош Земаннан жеңілді. 2021 жылғы парламент сайлауы: Саяси сауалнамалар АНО 2011 партиясын анық көшбасшы ретінде көрсетсе, Сполу екінші орында тұрды. Ешбір сауалнама Сполу партиясын бірінші орынға шығармады және АНО 2011 сайлауда жеңіске жетеді деп кеңінен сенеді. Бірақ, ақырында Сполу партиясы көп дауыс жинап, оның басшысы Петр Фиала жаңа премьер-министр болды.
Эквадор
2023 жылғы жалпы сайлау: Ұлттық демократиялық әрекеттен президенттікке үміткер Даниэль Нобоа күтпеген жерден екінші орынды алып, сайлауға дейінгі жалпы сауалнамалардағы нашар көрсеткіштеріне қарамастан, Азаматтық революция қозғалысының Луиза Гонсалеспен екінші турға өтті. Нобоа екінші турда Гонсалесті жеңіске жеткізді.
Франция
2002 жылғы президенттік сайлау: Ұлттық фронттың ұлтшыл кандидат Жан Мари Ле Пен премьер-министр Лионель Жоспенді басып өтіп, екінші орынды алып, бұл оған қолданыстағы президент Жак Ширакпен сайысуға мүмкіндік берді. Ширак соңында Ле Пенді тарихи үлкен артықшылықпен жеңді.
Гамбия
2016 жылғы президенттік сайлау: 1994 жылдан бері билікте болған диктаторлық президент Яхья Джамме оппозициялық кандидат Адам Бароуға күтпеген жерден жеңіліп қалды.
Израиль
1996 жылғы премьер-министр сайлауы: Шимон Перес сайлау алдындағы сауалнамаларда көш бастап, шығу сауалдары бойынша жеңіске жететін болжанып тұрғанмен, Бенджамин Нетаньяху 29 457 дауыс айырмасымен жеңіске жетті, бұл берілген дауыстардың жалпы санының 1 пайызынан да аз болды.
Малайзия
2018 жылғы Өкілдер палатасы сайлауы: оппозициялық Пактан Харапан коалициясы 113 мандатты басып алып, Dewan Rakyat (парламенттің төменгі палатасы) құрамында абсолютті көпшілікке ие болды. Осылайша, Barisan Nasional коалициясының 61 жылдық үкімшілігі аяқталды және ел тарихында билік партиясының тұңғыш рет ауысуы орын алды.
Нидерланды
2023 жылғы жалпы сайлау: Сайлау қорытындылары "Екінші дүниежүзілік соғыстан бері голланд саясатындағы ең ірі саяси сенсациялардың бірі" деп бағаланды, нәтижесінде Герт Вилдерс басқаратын оңшыл популистік "Азаттық партиясы" (PVV) Төменгі палатадағы ең ірі партия атанды.
Польша
2015 жылғы президенттік сайлау: Қолдағы президент Бронислав Коморовский сайлаудың бірінші кезеңіне дейін жасалған көбінесе сауалнамаларда көш бастады, ал 2014 жылдың соңы мен 2015 жылдың басында жасалған кейбір сауалнамалар оның екінші турға қатысуын болдырмайтын тікелей жеңіске жете алатынын көрсетті. Анджей Дуда ақырында Коморовскийден шамалы артығып, екінші турда сайлауды жеңіп алды.
Сербия
2012 жылғы президенттік сайлау: Сербияның прогрессивті партиясының Томислав Николич, Сербия президенті лауазымынан ертерек сайлау шақыру үшін жақында отставкаға кеткен Демократиялық партияның Борис Тадичін жеңіп шықты. Николич бұрын Тадичке екі сайлауда ұтылған еді.
Словакия
2004 жылғы президенттік сайлау: Иван Гашпарович көшбасшы саналған Эдуард Куканды екінші орынға тастап, өзі екінші орынды иеленді және кейін жеңіске жеткен Владимир Мечиармен сайысқа түсті. Хабарға қарағанда, Гашпарович өзінің екінші орынға шығатынын күтпеген, дауыс берген соң үйіне барып ұйықтаған.
Словения
2012 жылғы президенттік сайлау: Борут Пахор бірінші турда ең көп дауыс алды, тіпті бұрынғы президент Данило Тюрк сауалнамаларда көш бастап тұрғанмен. Пахор кейіннен екінші турда Тюркті жеңіп шықты.
Шри-Ланка
2015 жылғы президенттік сайлау: Үкіметтегі Біріккен халықтық еркіндік одағының екі мерзім бойы билікте болған президенті Махинда Раджапакса үшінші мерзімге талапкер ретінде оппозициялық Майтрипала Сирисенаға жеңіліп қалды.
Түркия
2023 жылғы жалпы сайлау: Саяси сауалнамалар мен БАҚ өкілдері қазіргі президент Режеп Тайып Ердоғанның, жалғасып жатқан экономикалық дағдарыс пен 2023 жылғы ақпан айындағы Түркия-Сирия жер сілкінісі салдарынан Ұлт Альянсы ұсынған оппозициялық кандидат Кемаль Кілічдароғұға жеңілуі мүмкін екенін көрсетті. Бірақ Ердоған президенттік сайлаудың бірінші турында Кілічдароғұдың 44,9%-ына қарсы 49,5% дауыс алып, екінші турда 4,36% айырмамен жеңіске жетті.
Ұлыбритания
1945 жылғы жалпы сайлау: Екінші дүниежүзілік соғыста нацистік Германия жеңілгеннен кейін алғашқы сайлауда сәтті соғыс кезеңіндегі көшбасшы Уинстон Черчилль жеңіске жетеді деген жалпы күту лейбористік партияның күшті жеңісімен күйреп, Клемент Атли премьер-министр лауазымына тағайындалды. 1970 жылғы жалпы сайлау: Сайлауға дейін жасалған көптеген сауалнамалар қазіргі лейбористік үкіметтің жеңіске жететінін көрсетті. Бірақ сайлау күні консерваторлар 3,4% дауыспен басымдыққа ие болып, шамамен алты жылдық лейбористік үкіметтің өкімін аяқтады. 1992 жылғы жалпы сайлау: Үкіметтегі Консервативтік партия, сауалнамалар парламентте ешбір партияның көпшілігін немесе оппозициялық Еңбек партиясының шағын көпшілігін болжаған болатын, бірақ Өкілдер палатасында төртінші рет қатарынан абсолютті көпшілікке ие болды. 2015 жылғы жалпы сайлау: Консервативтік партия, алдыңғы бес жыл бойы Либерал-демократтармен коалициялық үкімет құрған, көптеген сауалнамалар парламентте ешбір партияның көпшілігі болатынын көрсеткеніне қарамастан, Өкілдер палатасында көпшілік мандатты жеңіп алды. 2017 жылғы жалпы сайлау: Үкіметтегі Консервативтік партия, сауалнамалар олардың көпшілігін сақтап қалатынын немесе тіпті арттыратынын болжағанмен, Өкілдер палатасындағы абсолютті көпшілігін жоғалтты.
Америка Құрама Штаттары
1948 жылғы президенттік сайлау: Демократтардың үміткері, қолданыстағы президент Гарри Трумэн, пікір сауалнамаларында көш бастап тұрған республикашыл Нью-Йорк губернаторы Томас Э. Дьюиден басым түсіп, АҚШ президенті болып сайланды. Бұл күтпеген нәтижеге байланысты «Чикаго Daily Tribune» газеті «Дьюи Трумэнды жеңді» деген қате мақала жариялады. 1972 жылы Делавэр штатында АҚШ Сенатына сайлау: Республикашыл сенатор Джей Кейлеб Боггс күтпеген жерден демократ үміткер және болашақ президент Джо Байденге жеңілді. 2010 жылы Массачусетс штатында АҚШ Сенатының арнайы сайлауы: 2009 жылдың 25 тамызында демократ сенатор Тед Кеннедидің қайтыс болуына байланысты Массачусетс штаты республикашыл Скотт Браунды сайлады. 2014 жылы Вирджиния штатының 7-ші сайлау округінде АҚШ Өкілдер палатасына сайлау: Республикашыл Дэйв Брат 2014 жылғы республикалық алғашқы сайлауда АҚШ Өкілдер палатасының көпшілік көшбасшысы Эрик Канторды жеңді. Оның алғашқы сайлаудағы жеңісі 1899 жылы құрылғаннан бері Өкілдер палатасының көпшілік көшбасшысын орынсыздан ығыстырған алғашқы жағдай болды. Брат 2014 жылғы жалпы сайлауда жеңіске жетіп, 2016 жылы Конгресске қайта сайланды. 2014 жылғы Мэриленд штатының губернаторлық сайлауы: Республикашыл Ларри Хоган демократ Энтони Браунды жеңіп, Мэриленд штатының губернаторы болып сайланды, сайлау алдындағы сауалнамалар Браунның жетекші екенін көрсеткенімен, Браун сайлау күнінен бірнеше күн бұрын ерте жеңіс жариялаған еді. 2016 жылғы президенттік сайлау: Республикашыл бизнесмен Дональд Трамп демократ үміткер Хиллари Клинтонды жеңіп президент болып сайланды. Көптеген бұқаралық ақпарат құралдары Клинтонның ұлттық және штаттық сауалнамаларда көш бастап тұрғанын көрсеткеніне қарамастан, Трамп одан көп дауыс жинамады. 2021 жылғы Вирджиния штатының губернаторлық сайлауы: Вирджинияның бұрынғы демократ губернаторы Терри МакАулиф екінші мерзімге түсуге кандидат болды, бірақ сайлау алдындағы сауалнамаларда артта қалған республикашыл бизнесмен Гленн Янкин жеңіске жетті. 2022 жылы Аляска штатында АҚШ Өкілдер палатасының арнайы сайлауы: 2022 жылдың 18 наурызында 49 жыл бойы қызмет еткен республикашыл Дон Янгтың қайтыс болуына байланысты Аляска штаты демократ Мэри Пелтоланы сайлады. Ол 2008 жылы республикашыл вице-президенттікке кандидат болған Сара Пейлиннен басым түсті. 2022 жылы Вашингтон штатының 3-ші сайлау округінде АҚШ Өкілдер палатасына сайлау: Сайлау алдындағы болжамдар осы округті республикашылдардың ұстап тұратынын көрсеткеніне қарамастан, демократ үміткер Мари Глюзенкамп Перес республикашыл қарсыласы Джо Кентті жеңді.