Кіріспе

АҚШ, Калифорния штатының Сан-Бернардино округіндегі жанартау конусы.

Тарих

Бұл вулкан Монт-Писга вулкандық күл кенішінің орналасқан жері болған, коммерциялық мақсатта помпа өндіретін күл карьері. Негізгі өнім – Санта-Фе темір жолы үшін рельс төсеу материалы. Қазіргі уақытта тау Канадалық Can Cal Resources Limited компаниясына тиесілі, ол Калифорниядағы құнды минералдарды іздеумен айналысады. Кен өндіру қоршаған ортаға ауыр зиян келтірді; таудың жоғарғы бөлігі алынып тасталды және бұл тарихи симметриялық таудың беткейлері бұзылып, тегіс емес пішінге келді. Тау әлі де түрлі күл өнімдері үшін кездейсоқ қазылып алынады, ал таудың құмы «Иво Джимадан хаттар» фильміндегі қара құмды бейнелеу үшін пайдаланылды.

География

Қазіргі уақытта кратер айналасындағы Жоғарғы Шөлді даладан 98 метр (321 фут) биіктікте тұр, ал оның негізгі диаметрі 488 метр (1600 фут) құрайды. Ол жалғасып жатқан құрылыс материалдарын өндіру операцияларымен қатар, шағын табиғи эрозиядан бастапқы қыш құйрық пішінінің көп бөлігін жоғалтты. Бассейн және Жота аймағында орналасқан Мохаве аңғары, содан кейін Кэди таулары шыңның солтүстігінде, ал Родман таулары батысында жатыр. Оңтүстікке қарай Лава таулары, оңтүстік-шығысқа қарай Баллион таулары орналасқан.

Демалыс

Кратер және оны қоршаған лава алаңының көп бөлігі жеке меншікте. Осыған қарамастан, аймақтағы лава түтіктері үңгірлерге түсу үшін біршама танымал және оңай қол жетімді мақсатты жер болып табылады. Шығысқа қарай тарихи Лавик Сайдинг орналасқан, ал одан әрі Мохаве ұлттық қорығы жатыр.

Геология

Писга кратерінің соңғы рет қашан атқаны туралы сенімді дерек жоқ. Кейбіреулер Писга вулканы Лавик көлінің вулкандық алқабындағы төрт тепешіктің ең жасы деп санайды. Бұл жерде 2000 жылға дейін белсенділік болған болуы мүмкін; алайда, басқалар соңғы атқышу 20 000 – 50 000 жыл бұрын болған деп есептейді. Бұл вулкан 100 000 жылдан астам үлгілерде қолданылатын калий-аргондық талдау әдісі үшін тым жас; жанартау базальтты болғандықтан, талдау үшін калийдің сенімді көзін табу қиын. Радиокөміртектік талдауға қажетті күйген органикалық материал табылған жоқ. Жақын орналасқан, сондай-ақ белсенді Амбой кратеріндегі лава, шамамен 9 метр (30 фут) тереңдіктегі Бристоль Плайя шөгінділерімен араласқан, олардың жасы шамамен 100 000 жыл. Жақында жүргізілген аргон-аргондық талдау нәтижесінде ең соңғы лава ағынының жасы шамамен 18 000 жыл ± 5 000 жыл (~90% сенімділік) екені анықталды. Хлормен беткі әсерді талдау шамамен 22 500 ± 2 600 жылға ұқсас жас көрсетті.

Лава ағындары конустың батысына және оңтүстік-шығысына дейін созылады, құрамында негізінен пахохо текстуралы базальт, сондай-ақ а'а лавасы бар. Ағындарда көптеген лава түтіктері мен үңгірлер кездеседі. Тепешік тәрізді жанартаудың өзінде жоғарғы бөліктерінің көп бөлігінде қызғылт-сары-қоңыр түспен көрінетін тотығу белгілері бар. Бұл жанартау геологиялық оқу үшін өте танымал орын. Көптеген демалыс күндері таудың маңында университет студенттері мен кәсіби семинарлар тобын кездестіруге болады. Тауларда кен өндіру және геологиялық іздеу жұмыстары да мерзімімен жүргізіледі.

Бұрынғы атылу

Жанартау кем дегенде үш рет атты, төмендегі магма камерасын толық босатты. Үш атқыштың барлығы порфириттік базальтты құрады, бірақ алғашқы атқыш кезеңіндегі тау жыныстары көбінесе афанитті. Бірінші атқыш базальттық ағын болды, ол 40-шы тас жолынан көрінетін кең лава далаларын жасады. Ішкі құрылымдардан алынған мәліметтерге сүйене отырып, осы шамада күл конусы пайда болған деп саналады, бірақ осы атқыш кезеңінен қалған тау жыныстары күл конусының бетінде табылмайды. Екінші кезеңде де осыған ұқсас кең ағындар пайда болды, ал үшінші атқыш көп мөлшерде тефраны шығарды. Қазіргі күл конусының көп бөлігі осы соңғы атқыштан пайда болған пирокластикалық материалдан тұрады деп есептеледі.

Құрамы

Жанартаудың төңірегінде табылған лава а'а және пахохоэ түрлерінен құралған, онда оливиннің (иддингситке айналатын) және плагиоклаздың көп мөлшерде шоғырланғандары бар. Көн қанатының жанындағы тастардың үстінде көп мөлшерде гипс кездеседі.