Кіріспе

Балық шаруашылығын басқару және түсіну академиялық пәні. Балық шаруашылығы ғылымы – балық шаруашылығын басқару және түсінуге арналған академиялық пән. Бұл лимнология, океанография, тұщы су биологиясы, теңіз биологиясы, метеорология, табиғатты қорғау, экология, популяция динамикасы, экономика, статистика, шешімдерді талдау, басқару және тағы да көптеген ғылымдарды қамтитын көп салалы ғылым. Балық шаруашылығының толыққанды картинасын беру үшін осы ғылымдардың барлығы қолданылады. Кейбір жағдайларда, биоэкономика және балық шаруашылығы заңнамасы сияқты жаңа ғылымдар пайда болған. Балық шаруашылығы ғылымы өте кең қамтылған сала болғандықтан, балық шаруашылығы ғалымдары көбінесе әртүрлі академиялық пәндерден әдістерді қолданады. Соңғы ондаған жылдарда көптеген аймақтарда балық қорларының (популяциясының) азаюы байқалды, сонымен қатар қарқынды балық аулаудың теңіз және тұщы су биоәртүрлілігіне тигізетін әсеріне қатысты алаңдаушылық күшейді. Балық шаруашылығы ғылымы әдетте университеттерде оқытылады және бакалавр, магистр немесе докторлық диссертациялық бағдарламаның негізгі пәні болуы мүмкін. Кейбір университеттер балық шаруашылығы ғылымы бойынша толық интеграцияланған бағдарламаларды ұсынады. Университеттердің балық шаруашылығы бағдарламаларын бітірген түлектер ғалымдар, балық шаруашылығының менеджерлері (рекреациялық және коммерциялық), зерттеушілер, аквакультура мамандары, оқытушылар, экологиялық кеңесшілер және жоспарлаушылар, табиғатты қорғау инспекторлары және тағы да басқа мамандықтарда жұмыс табады. TOC

Балық шаруашылығы саласындағы зерттеулер

Балық аулау әртүрлі су орталарында (ашық теңіз, жағалау аймақтары, үлкен және кіші өзендер, әр түрлі көлдер) жүзеге асырылатындықтан, зерттеулерге әртүрлі үлгі алу құралдары, жабдықтары мен техникалары қажет. Мысалы, тау көлдерінде тіршілік ететін форель популяциясын зерттеу үшін, ашық теңіздегі лососьты зерттеуге қарағанда мүлдем басқа үлгі алу құралдары керек болады. Теңіз балық шаруашылығы зерттеу кемелеріне (ЗЗК) әртүрлі ауларды сүйреуге, әр түрлі тереңдіктен планктон немесе су үлгілерін алуға және акустикалық балық іздеу құралдарын тасымалдауға қабілетті платформалар қажет. Балық шаруашылығы зерттеу кемелері көбінесе ірі балық аулау кемелерінің үлгісімен жобаланып, салынады, бірақ ол жерде ау ұстау үшін емес, зертханалар мен жабдықтарды сақтауға арналған кеңістік қарастырылады. Әртүрлі үлгі алу жабдықтарынан өзге, балық шаруашылығы ғалымдары көбінесе көптеген кәсіби салалардан ғылыми әдістерді пайдаланады. Балық шаруашылығы зерттеулерінің маңызды салаларына популяция динамикасы, экономика, әлеуметтік зерттеулер және генетика жатады.

Белгілі қатысушылар

Бұл тізімге енгендер келесі критерийлердің бірін немесе бірнешеуін орындайды: 1) Балық шаруашылығы саласындағы кеңінен сілтеме жасалған рецензияланған мақалалардың авторы, 2) Балық шаруашылығы саласындағы маңызды анықтамалық еңбектің авторы, 3) Балық шаруашылығы саласындағы маңызды журналдың, мұражайдың немесе басқа да байланысты ұйымның негізін қалаушы, 4) Балық шаруашылығы ғылымында жұмыс істеген және басқа да себептермен ерекше танымал адам.

Қатысушы | Ұлты | Туған | Өлген | Үлесі
------- | -------- | -------- | -------- | --------
Бэрд, Спенсер Ф. | Америкалық | 1823 | 1887 | АҚШ Балық комиссиясының ғылыми негізін қалаушы. 1871-1887 жылдар аралығында АҚШ Балық және балық шаруашылығы комиссары.
Баранов, Федор И. | Ресейлік | 1886 | 1965 | Баранов балық шаруашылығының популяциялық динамикасының «әкесі» деп аталады. 1918 жылғы Барановтың аулау теңдеуі балық шаруашылығын модельдеуде ең көп қолданылатын теңдеулердің бірі.
Бевертон, Рей | Ағылшын | 1922 | 1985 | Бевертон-Холт моделімен (Сидни Холтпен бірге) танымал балық шаруашылығы биологы, балық шаруашылығы ғылымының негізін қалаушылардың бірі.
Кристенсен, Вилли | Даниялық | | | Экопатияны дамыту бойынша жұмысымен танымал балық шаруашылығы ғалымы және экожүйелік модельдеуші.
Кобб, Джон Н. | Америкалық | 1868 | 1930 | 1919 жылы Вашингтон университетінің Балық шаруашылығы колледжі – АҚШ-тағы алғашқы балық шаруашылығы колледжін құрған.
Кук, Стивен Дж. | Канадалық | 1974 | | Балық шаруашылығы ғылымына, ішкі балық шаруашылығына және консервациялық физиологияға қосқан үлесімен танымал ғалым.
Кушинг, Дэвид | Ағылшын | 1920 | 2008 | Матч/мисматч гипотезасын дамытумен танымал балық шаруашылығы биологы.
Эверхарт, В. Гарри | Америкалық | 1918 | 1994 | Балық шаруашылығы ғылымының білікті педагогы, әкімшісі және бірнеше кеңінен қолданылатын балық шаруашылығы оқулықтарының авторы.
Фрозе, Райнер | Неміс | 1950 | | FishBase дамыту және үйлестіру жөніндегі жұмысымен танымал.
Гуд, Г. Браун | Америкалық | 1851 | 1896 | АҚШ Балық комиссиясының биологиялық және балық шаруашылығы зерттеулерін ұйымдастырған және басқарған ихтиолог, сондай-ақ Балық комиссиясы мен Смитсон институтының таксономиялық және ихтиологиялық жұмыстарын жетілдірген. 1887-1888 жылдар аралығында АҚШ Балық және балық шаруашылығы комиссары.
Грэм, Майкл | Ағылшын | 1889 | 1972 | «Шексіз балық аулау тиімсіз болады» деген Ұлы балық аулау заңымен танымал.
Грин, Сет | Америкалық | 1817 | 1888 | АҚШ-та алғашқы балық шаруашылығын құрған балық шаруашылығының ізашары.
Гунтер, Гордон | Америкалық | 1909 | 1998 | Мексика шығанағының солтүстігіндегі балық шаруашылығы зерттеулерінің ізашары.
Хэлвер, Джон | Америкалық | 1922 | 2012 | Балықтардың тамақтану қажеттіліктері туралы жасаған ізашарлық жұмысы балық шаруашылығы мен балық азығын өндірудің заманауи әдістеріне әкелді. Ол балықтарды тамақтандырудың «әкесі» деп аталады.
Гемпель, Готтильф | Неміс | 1929 | | Теңіз биологы және океанограф, Альфред Вегенер полярлық және теңіз зерттеулер институтының негізін қалаушылардың бірі.
Гервиг, Вальтер | Неміс | 1838 | 1912 | Ашық теңіздегі балық аулау және зерттеулерді қолдаған заңгер.
Чадхури, Хиралал | Үнді | 1921 | 2014 | Карпты күшпен өсірудің «әкесі» және Көк революцияның ізашары. Балық шаруашылығын басқаруға үлкен үлес қосқан балық шаруашылығы биологы.
Хилборн, Рей | Канадалық | 1947 | | Балық шаруашылығын басқаруға үлкен үлес қосқан балық шаруашылығы биологы.
Хёрт, Йохан | Норвегиялық | 1869 | 1948 | Солтүстік Еуропалық балық популяцияларының мөлшерінің өзгеру себептерін анықтау бойынша зерттеулерімен танымал.
Хофер, Бруно | Неміс | 1861 | 1916 | Балық патологиясының негізін қалаушы деп есептелетін балық шаруашылығы ғалымы.
Холт, Сидни | Ағылшын | 1926 | 2019 | Бевертон-Холт моделімен (Рей Бевертонмен бірге) танымал балық шаруашылығы биологы, балық шаруашылығы ғылымының негізін қалаушылардың бірі.
Кильс, Уве | Неміс | | | Планктологияға маманданған теңіз биологы. ecoSCOPE ойлап тапқан.
Кайл, Х. М. | Шотландиялық | 1872 | 1951 | Балық шаруашылығы ғылымына маманданған ихтиолог және шамадан тыс балық аулау тұжырымдамасын алғашқы анықтағандардың бірі.
Лакки, Роберт Т. | Канадалық | 1944 | | Саясат қабылдау кезінде ғылымның рөлін зерттеген балық шаруашылығы ғалымы және саясаттанушы.
Ларкин, Питер А. | Канадалық | 1924 | 1996 | MSY тұжырымдамасы туралы сын пікірлерімен танымал балық шаруашылығы ғалымы.
Ли, Роза М. | Уэльс | 1884 | 1976 | Ұлыбританияда балық шаруашылығы ғалымы ретінде жұмыс істейтін алғашқы әйелдердің бірі. «Роза Ли құбылысымен» танымал, онда өлшемдік балық аулау үлкен жастағы топтардың орташа мөлшерін азайтады.
Любенченко, Джейн | Америкалық | 1947 | | Балық шаруашылығы және басқа да салалардағы академиялық зерттеулерімен, сондай-ақ АҚШ Ұлттық мұхит және атмосфера басқармасының басшысы қызметін атқару кезінде жүзеге асырған саясатымен танымал.
Марголис, Лео | Канадалық | 1927 | 1997 | Паразитолог және Британдық Колумбияның Нанаймо қаласындағы Тынық мұхиты биологиялық станциясының басшысы.
Макдональд, Маршалл | Америкалық | 1835 | 1895 | Балық шаруашылығы ғалымы және балық өсіруші, балыққа арналған баспалдақ пен бірнеше балық шаруашылығы аппараттарын ойлап тапқан. 1888-1895 жылдар аралығында АҚШ Балық және балық шаруашылығы комиссары.
Маккей, Р. Дж. | Австралиялық | | | Суға көшірілген тұщы су балықтарына маманданған биолог.
Мерфи, Гарт И. | Америкалық | 1922 | 2001 | Тынық мұхиты сардинының динамикасы және өзгермелі ортада жас құрылымның маңыздылығы туралы жұмысымен танымал балық шаруашылығы океанографы.
Майерс, Рэнсом А. | Канадалық | 1952 | 2007 | Мұхит балық популяциясының жағдайын бағалау жөніндегі жұмысымен ең танымал балық шаруашылығы биологы.
Паули, Даниэль | Француз / Канадалық | 1946 | | Әлемдік балық шаруашылығына адамның әсерін зерттеген жұмысымен танымал көрнекті балық шаруашылығы ғалымы.
Питчер, Тони Дж. | | | Балық аулаудың әсері, басқару бағалаулары және балықтардың бірігуіне қатысты жұмыстарымен танымал.
Райс, Майкл А. | Америкалық | 1955 | | Молюска балық шаруашылығы бойынша жұмысымен танымал.
Рикер, Билл | Канадалық | 1908 | 2001 | Рикер моделімен танымал балық шаруашылығы биологы, балық шаруашылығы ғылымының негізін қалаушылардың бірі.
Рикеттс, Эд | Америкалық | 1897 | 1948 | Экологияны балық шаруашылығы ғылымына енгізген бояулы теңіз биологы және философ.
Робертс, Каллум | | | Теңізді сақтау биологы, теңізді сақтау аймақтарының теңіздік экожүйелерді қорғаудағы рөлі туралы жұмысымен танымал.
Розенталь, Харальд | Неміс | 1937 | | Балық шаруашылығы және экология саласындағы жұмысымен танымал гидробиолог.
Сафина, Карл | Америкалық | 1955 | | Теңіз экологиясы және мұхит туралы бірнеше жазбалардың авторы.
Сарс, Георг Оссиан | Норвегиялық | 1837 | 1927 | Жаңа түрлерді ашқандығымен және балық шаруашылығын талдауымен танымал теңіз биологы.
Шефер, Милнер Бейли | Америкалық | 1912 | 1970 | Балық шаруашылығының популяциялық динамикасы бойынша жұмысымен танымал.
Шрек, Карл | Америкалық | 1944 | | Тынық мұхиты лососы туралы зерттеулерімен танымал балық шаруашылығы ғалымы және эндокринолог.
Шведер, Торе | Норвегиялық | 1943 | | Теңіз ресурстарын бағалауды қамтитын жұмысы бар статистик.
Сетте, Оскар Элтон | Америкалық | 1900 | 1972 | Балық шаруашылығы биологиясын океанографиямен және метеорологиямен біріктіріп, балық шаруашылығы океанографиясын және қазіргі балық шаруашылығы ғылымын құрған пионер.
Шимада, Белл М. | Америкалық | 1922 | 1958 | Экваторлық Тынық мұхитындағы тунец қорларын зерттеуімен танымал.
Смит, Хью М. | Америкалық | 1865 | 1941 | 1897 жылдан 1903 жылға дейін АҚШ Балық комиссиясының ғылыми зерттеулерін басқарған және 1903 жылдан 1913 жылға дейін комиссияның орынбасары болған ихтиолог. 1913-1922 жылдар аралығында АҚШ Балық және балық шаруашылығы комиссары. Тайландтың Балық департаментінің алғашқы бас директоры.
Сумайла, Уссиф Рашид | Нигериялық | | | Балық шаруашылығының экономикалық аспектілерін талдауымен танымал.
Сутткус, Роял Д. | Америкалық | 1920 | 2009 | Тюлейн университетінде сақталған Роял Д. Сутткус балықтар коллекциясының негізін қалаушы.
Уттер, Фред М. | Америкалық | 1931 | | NOAA балық генетикасының негізін қалаушы деп сипаттады, теңізді сақтауда үлкен әсер етті.
Берталанффи, Людвиг | Австриялық | 1901 | 1972 | Балық шаруашылығында Берталанффи функциясымен ең танымал.
Уолтерс, Карл | Америкалық | 1944 | | Балық қорларын бағалау, бейімделу басқару тұжырымдамасы және экожүйелік модельдеумен айналысатын биолог.