Палестина саяхаты: Фарук әл-Қаддуми өмірі мен қызметі

Кіріспе

Палестиналық саясаткер (1931 жылы туған)

Фарук әл Кадуми (فاروق القدومي; 1931 жылғы 18 тамызда туған) немесе Фарук әл Кадуми, сондай-ақ Абу әл Лутф куниясымен де танымал, 2009 жылға дейін ФАТХ-тың бас хатшысы және ФАТХ-тың орталық комитетінің төрағасы, сонымен қатар Палестина Азат ету Ұйымының саяси департаментінің басшысы болды. Ол 2004-2009 жылдары Тунис елінен жұмыс істеді.

Ерте өмір

Фарук әл-Қаддуми 1931 жылы 18 тамызда Наблус маңындағы Джинсафут қаласында дүниеге келді. Кейіннен оның отбасы қазіргі Израильдегі Яффаға көшіп барды. 1948 жылғы Араб-Израиль соғысы кезінде олар Батыс жағалаудағы Наблуске қашқан. 1950 жылдардың басында әл-Қаддуми Сауд Арабиясында «Араб-Америка мұнай компаниясында» (ARAMCO) жұмыс істеді. 1954 жылы Мысырға көшіп барып, Каирдегі Америка университетінде экономика және саясаттану салаларын оқыды. Мысырда ол Баас партиясына қосылды.

Фатхтың мансабы

1958 жылы әл-Кадуми Палестинаны азат етуді талап ететін студенттік топтарды ұйымдастырып жатқан Ясир Арафатқа қосылды. ФАТХ, Палестинаның Ұлттық азаттық қозғалысы, 1965 жылдың басында құрылды. Ол кезде әл-Кадуми Кувейттің Денсаулық сақтау министрлігінде жұмыс істеді. 1966 жылы ол ПОҰ-ға байланысты саяси қызметі үшін елден қуылды. 1969 жылы ол ПОҰ-ның маңызды тұлғаларының бірі болды. 1973 жылдан бастап ол Ливанның Бейрут қаласындағы саяси бөлімінің басшысы болды. 1976 жылы Арафат пен әл-Кадуми 1965 жылы Израиль Коммунистік партиясының бөлінуінен кейін құрылған және одан Хадаш партиясы пайда болған Рака (Жаңа Коммунистік Тізім) басшылары Мейр Вильнер мен Тауфик Тубимен кездесті. 1980 жылдардың басынан бастап әл-Кадуми Ливандан қуылғаннан кейін ПОҰ орналасқан Тунис қаласында тұрды. 1985 жылы Палестинаны азат ету майданының төрт мүшесі MS Achille Lauro кемесінде мүгедек арбада отырған яхуди Леон Клингофферді өлтірген кезде, әл-Кадуми Клингофферді оның әйелі сақтандыру ақшасы үшін кемеден лақтырғанын мәлімдеді. 1973 жылдың басында әл-Кадуми ПОҰ саяси бөлімінің басшысы болып тағайындалды. 1993 жылғы Осло келісіміне ол ПОҰ принциптерін сатқандық деп қарсылық білдірді және келісімнен кейін Палестиналық Ұлттық Билігін (ПҰБ) құру үшін Палестина аумақтарына басқа басшылықпен бірге көшуден бас тартты. Шет елде тұрып, ол Израильге қатысты қатал позицияны ұстануын жалғастырды, ПҰБ-мен ынтымақтастықтан бас тартты және еврей мемлекетінің өмір сүру құқығын жоққа шығаратын мәлімдемелер жасап, Израильмен келіссөздер кезінде ПОҰ-ны жиі ұятқа қалдырды. Бұл оның он жылдан астам уақыт бойы Палестина саясатынан шеттетілуіне әкелді, өйткені билік орталығы Газаға, содан кейін Рамаллаға көшті.

ҚҰҰ билік күрес

Арафат қайтыс болғаннан кейін әл-Қаддуми конституциялық түрде оның орнын басып, ФАТХ төрағасы болды. Өзін тағы да билікте екенін сезіне, ол идеологиялық тұрғыдан алуан түрлі қозғалысты және ПОҰ-ны бақылау үшін күресуді бастады, бұл ПОҰ төрағасы және ПНА президенті Махмуд Аббасқа қарсы болды. Әл-Қаддуми ПОҰ-ның (өкілеттіктерді ПНА-ға формалды түрде берген) басымдығын талап етуге тырысты. Басқа нәрселермен қатар, әл-Қаддуми ПНА-ның өкімет мүшелерін «министрлер» деп атауға немесе шетелде елшіліктер ашуға құқығы жоқ екенін мәлімдеді. Күрес көбінесе көзден жасырылған күйде жүргізілді, бірақ Палестина билігі – сол кезде Газа секторын әлі де бақылауда ұстады – әл-Қаддумидің биліктің бақылауынан тыс қарулы жасақ құру әрекетіне қарсы шықты. Әл-Қаддуми ПНА-мен ынтымақтастық жасаған ФАТХ мүшелерін қуу туралы жарлық шығарды, бірақ ФАТХ-тың орталық комитеті бұл жарлықты заңсыз деп жариялады, сондай-ақ ол өзін қозғалыстың «президенті» деп атағанын да мойындамады. ПОҰ саяси бөлімінің басшысы ретінде әл-Қаддуми шетелдегі өкілдікпен айналысуға жауапты болды. Алайда, Аббас пен ПНА премьер-министрі Салам Файяд ПОҰ елшіліктерін қайта ұйымдастырып, әл-Қаддумидің адал жандарын елшілік лауазымдарынан шеттетуге ұшырады. Аббас шетелдік байланыстарды ПНА Сыртқы істер министрі Насер әл-Қидва, кейін Зиад Абу Амр және Риад әл-Малики арқылы жүргізуге бағыт берді, бұл әл-Қаддумиді ашуландырды. 2009 жылдың тамыз айында Бейтлехемде ФАТХ-тың 6-шы конференциясы өтті. Конференцияны оккупацияланған аумақта өткізуге көптеген эмигрант ФАТХ басшылары наразылық білдірді, олар қатыса алмады және бұл шешімнен сатқындық сезімдеді; әл-Қаддуми олардың бірі болды. Конференцияға бірнеше апта бұрын әл-Қаддуми Аббасты Ясир Арафатты өлтіруге сөз байласты деп айыптады және оның Арафатты улауға қатысқандығына дәлелдер бар екенін мәлімдеді. Аббас пен оның кеңесшілері бұл айыптауларды жоққа шығарып, әл-Қаддумиді фетна (бөлініс, ішкі қақтығыс) қоздыруда айыптады. Аббас осы билік күресінде күшті жақта болғанымен, Аббастың фракциясының мүшелері әл-Қаддумидің соғысқұмарлық көзқарасы ФАТХ-тың радикалды бөліктерін баурап алады деп қорқады немесе ол ХАМАС сияқты қозғалыстың сыртындағы қатал күштермен одақтасады деп алаңдады. Әл-Қаддуми Дамасктегі Асад режиміне көптеген ресми сапарлар жасады, онда сириялық баспасөз оны палестин қозғалысын ұсынушы ретінде көрсетті.

Upon Arafat's death, al Qaddumi constitutionally succeeded him to the position of Fatah chairman. Finding himself once again in a position of power, he began wrestling for control of the ideologically diverse movement, and of the PLO, pitted against PLO chairman and PNA president Mahmoud Abbas. Mud slinging between the factions was intense, with al Qaddumi trying to claim primacy for the PLO (which formally delegates power to the PNA). Among other things, al Qaddumi denied that the PNA had a right to call its government members "ministers" or open embassies abroad. While most of the struggle was carried out behind the scenes, the Palestinian Authority – then still in control of the Gaza Strip – suppressed an attempt by al Qaddumi to organize an armed militia outside of the Authority's control in the Strip. Al Qaddumi issued a decree to expel all Fatah members who cooperated with the PNA, but this was declared unlawful by Fatah's central committee, along with his styling himself "president" of the movement. As head of the PLO's political department, al Qaddumi had primary responsibility for foreign representation. However, the PLO embassies were reorganized by Abbas and PNA Prime Minister Salam Fayyad, who removed al Qaddumi loyalists from ambassadorial posts. Abbas redirected foreign contacts to pass through the PNA's Minister of Foreign Affairs Nasser Al Qidwa, and later Ziad Abu Amr and Riad Al Maliki, which infuriated al Qaddumi
The 6th Fatah conference was held in Bethlehem in August 2009. Holding the conference in the occupied territories came as a disappointment to many exiled Fatah leaders who were unable to attend and felt betrayed by this decision; al Qaddumi being one of them. A few weeks before the conference, al Qaddumi accused Abbas of conspiring to kill Yasser Arafat and claimed he had evidence for his involvement in a plot to poison Arafat. Abbas and his aides denied those allegations and accused al Qaddumi of inflaming fitna (divisions, internal strife). While Abbas was the stronger player in this power struggle, members of the Abbas faction worried that al Qaddumi's militant attitude would win over radical segments of the Fatah, or he would ally with hardline forces outside the movement, such as the Hamas. Al Qaddumi made many official visits to the Assad regime in Damascus, where he was presented in the Syrian press as representing the Palestinian movement.