Кіріспе

1974–1997 жылдар аралығындағы палестиналық ұлтшыл жауынгерлік топ.

Абу Нидал ұйымы (АНО; منظمة أبو نضال Munaẓẓamat Abu Nidal), ресми түрде «Фатх – Революциялық кеңес» (فتح – المجلس الثوري Fatah al Majles al Thawry) деп аталатын бұл ұйым 1974 жылы Абу Нидал құрған палестиналық жауынгерлік топ. Абу Нидал мен Ясир Арафат арасындағы қайшылықтар туғаннан кейін, АНО Палестинаны азат ету ұйымының құрамындағы «Фатх» тобынан бөлініп шықты. АНО Израиль, АҚШ, Ұлыбритания, Канада, Еуропалық Одақ және Жапония тарапынан террористік ұйым деп танылды. Дегенмен, бірқатар араб елдері осы топтың қызметін қолдады; 1974 жылдан 1983 жылға дейін Ирак, 1983 жылдан 1987 жылға дейін Сирия, ал 1987 жылдан 1997 жылға дейін Ливия тарапынан қолдау көрді. 1997–1998 жылдары Мысырмен қысқа мерзімді ынтымақтастық жасады, бірақ 1998 жылдың желтоқсанында Иракқа қайта оралды, онда Абу Нидал 2002 жылдың тамызында қайтыс болғанға дейін мемлекеттік қолдауды ала берді. Құрылымы жағынан АНО солшыл және дінсіз, сонымен қатар сионизмге және Батысқа қарсы болды. Теориялық тұрғыдан алғанда, ол ешқандай нақты идеологиямен байланысты емес, немесе кем дегенде, ондай негіз жарияланбады. Көбінесе Абу Нидалдың жеке мүдделерін іске асырумен байланысты болды. АНО панарабизмді жүзеге асыру және Израильді жою мақсатында қарулы күрес жүргізу үшін құрылды.

Тәрбие және өмірбаяны

Әбу Нидал ұйымын Сабри Халил аль-Баннах (Әбу Нидал) құрды, ол Әбу Нидал әскери атымен танымал, палестиналық араб ұлтшылы және бұрынғы Баас партиясының мүшесі болатын. Әбу Нидал ұзақ уақыт бойы Палестина Азат ету Ұйымына (ПАҰ) мүшелік тек палестиналықтарға ғана емес, барлық арабтарға ашық болуы керек деп талап етті. Ол сондай-ақ Палестинаның араб мемлекеті ретінде құрылуы керек екенін, шығысында Иордан өзенінен басталып, батысында Жерорта теңізіне дейін созылуы тиіс екенін айтты. Осы оқиғадан кейін ПАҰ өкілі Махмуд Аббас Әбу Нидалмен кездесу үшін Иракқа ұшып барды. Кездесу кезінде Аббас қатты ашуланып, жиналыстан шығып кетті, соңынан ПАҰ делегациясы да оны ұстап кетті. Осыдан бастап ПАҰ Әбу Нидалды жалдамалы сарбаз ретінде қарастырды. Екі айдан соң, 1973 жылғы қазан айындағы Йом-Кипур соғысынан кейін, Женевадағы бейбітшілік конференциясын өткізу мәселесі талқыланғанда, Әбу Нидал ұйымы (АНО) «Араб ұлтшыл жастарының ұйымы» деген атпен KLM әуе компаниясының ұшағын қақтырды. Бұл операцияның мақсаты – ФАТХ-қа ешқандай бейбітшілік конференциясына өкілдер жібермеу туралы ескерту беру болды. Жауап ретінде Арафат 1974 жылғы наурыз айында Әбу Нидалды ФАТХ-тан ресми түрде шығарып салды, және екі топ арасындағы, сондай-ақ екі адам арасындағы жарыс толығымен аяқталды. Сол жылдың маусым айында АНО «Қарсыласу майданы» құрды, ол Палестина Азат ету Ұйымының 12-ші Палестина Ұлттық Конгресінде қабылданған «Он пункттік бағдарламаға» қарсы болған саяси коалиция еді. Әбу Нидал содан кейін Баасшыл Иракқа көшіп, онда АНО-ны құрды, ол көп ұзамай Израиль мен Батыс елдеріне бағытталған бірқатар террористік шабуылдарды бастады. Өзін жеке мердігер ретінде ұсынып, АҚШ Мемлекеттік департаменті Әбу Нидалдың 20 елде шабуылдарға бұйрық беріп, 900-ден астам адамды өлтірген немесе жарақаттаған деген сенімде. АНО тобының ең танымал шабуылдары 1985 жылғы желтоқсан айында Рим мен Вена әуежайларындағы El Al билет кассаларына жасалған шабуылдар еді, онда амфетаминге мас араб қарулы адамдар бір уақытта оқ атып, 18 адамды өлтіріп, 120 адамды жарақаттады. Әбу Нидалдың өмірбаяуын жазған Патрик Сил бұл шабуылдар туралы: «Олардың кездейсоқ қатыгездігі оларды Әбу Нидалдың типикалық операциялары ретінде көрсетеді» деп жазды.

Шабуылдар

АНО әлемнің 20 елінде шабуылдар жасап, шамамен 1650 адамды өлтірді немесе жарақаттады. Шабуылдардың нысандары АҚШ, Ұлыбритания, Франция, Израиль, орташа палестиналықтар, ФАТХ және әртүрлі араб және еуропалық елдер болды. Бұл топ 1980-жылдардың соңынан бері Батыс елдеріне шабуыл жасамады. Ірі шабуылдарға 1985 жылдың желтоқсанында Рим және Вена әуежайларына жасалған шабуылдар, 1986 жылдың қыркүйегінде Карачиде Pan Am 73 рейсінің қасыр сүруі және 1988 жылдың шілдесінде Грекиядағы Порос қаласының экскурсиялық кемесіне жасалған шабуыл кірді. АНО Израильмен келіссөздер жүргізудегі кешірімсіздігімен ерекше көзге түсті, Израильге қарсы толыққанды әскери күрестен басқа барлық нәрсені сатқындық деп есептеді. Осының салдарынан топ ФАТХ-қа қарсы көптеген шабуылдар жасады, ол қақтығысты келіссөздер арқылы шешуге келісетінін көрсеткен. ФАТХ РК 1991 жылдың қаңтарында Тунисте ФАТХ бас директорының орынбасары Әбу Иядты және ФАТХ қауіпсіздік басшысы Әбул Хулды өлтірген деп саналады. Ол 1994 жылдың қаңтарында Ливанда иорданиялық дипломатты өлтірді және ондағы ФАТХ өкілін өлтіруге қатысты деп күдіктелді. ФАТХ-тың белгілі орташалық өкілі Иссам Сартави 1983 жылы ФАТХ РК-мен өлтірілді. 1974 жылдың қазан айында топ қазіргі Палестина президенті және ФАТХ төрағасы Махмуд Аббасты өлтіруге әрекеттенді. Бұл шабуылдар мен көптеген басқа шабуылдар ФАТХ-тың Абу Нидалға қатысты өлім жазасын беруіне әкелді. 1990-жылдардың басында ол Ливандағы босқындар лагерін бақылауға алуға тырысты, бірақ ФАТХ ұйымдары оның жолын кесті.

Ішкі өлім жазалары мен азаптау

ANO-ның ресми газеті Filastin al Thawra қозғалыстағы сатқындардың өлім жазалануы туралы хабарларды үнемі жариялап тұрды. АНО-ға жаңа қабылданған әрбір адамға өмірбаянын жазуға және егер бірдеңе жалған болып табылса, өлім жазасына келісетін құжатқа қол қоюға бірнеше күн берілді. Жаңадан келгендерден кейде бүкіл өмірбаянын қайта жазу сұралатын. Кез келген ұйқыссыздық оның тыңшы екенін көрсететін дәлел ретінде қарастырылып, оны қайтадан жазуға мәжбүр ететін, көбінесе бірнеше күн бойы сапырылып соққыға ұшырап, түндерін тік тұрып ұйықтауға мәжбүр ететін. 1987 жылы Абу Нидал АНО мүшелеріне сатқындық және адалдықсыздық күдігімен қарағанда, өте қатал азаптау тәсілдерін қолданды. 1987 жылдан 1988 жылға дейін Абу Нидал ұйымының жүздеген мүшесі ішкі параноя мен террорлық тактика салдарынан қаза тапты. Сонымен қатар, бір ардагердің қарт әйелі де негізсіз айыппен өлтірілді. Өлім жазаларын көбінесе төрт адам орындады: Mustafa Ibrahim Sanduqa, Isam Maraqa, Sulaiman Samrin және Mustafa Awad. Өлім туралы шешімдерді көбінесе Абу Нидал түнде бір бөтелке виски ішкеннен кейін қабылдады. АНО-ның диссиденттерінің сөзінше, топ жасаған шабуылдар палестиналық мәселесімен байланысты емес және олардың дезертирлеуіне себеп болды. Олар сонымен қатар партизанды "паранояның көрінетін мысалы" деп мәлімдеді.