Палестина Азаттық Ұлттық Қозғалысы "Фатах" партиясы

Кіріспе

Палестиналық ұлтшыл саяси партиясы ФАТХ (/f//ɑː//t//ə/, /f//ə/'/t//ɑː/ FAHtə, fəTAH; فتح, ), ресми түрде Палестинаның ұлттық азаттық қозғалысы (حركة التحرير الوطني الفلسطيني) – палестиналық ұлтшыл және әлеуметтік демократиялық саяси партия. Бұл Палестинаны азат ету ұйымының (ПҰҰ) ең ірі фракциясы және Палестина заң шығару кеңесіндегі (ПЗК) екінші ірі партия. Палестина билігінің президенті Махмуд Аббас – ФАТХ төрағасы. ФАТХ өткенде революциялық күреске белсенді қатысқандығы және бірнеше жауынгерлік топтарды сақтап келгендігі жиі айтылады. ФАТХ 2004 жылы негізін қалаушысы және төрағасы Ясир Арафат қайтыс болғанға дейін оның басшылығымен тығыз байланысты болды. Арафаттың өлімінен кейін Фарук Каддуми конституциялық тәртіппен ФАТХ төрағасы лауазымын иеленді және 2009 жылға дейін, Аббас төраға болып сайланғанға дейін осы лауазымда қалды. Арафаттың қайтысынан кейін идеологиялық тұрғыдан алуан түрлі қозғалыстағы фракциялардың ықпалы арта түсті. 2006 жылғы ПЗК сайлауында партия ПЗК-дағы көпшілігін Хамасқа жоғалтты. Хамас заң шығаруда жеңіске жеткені ФАТХ пен Хамас арасында қақтығысқа әкелді, ФАТХ өзінің президенті арқылы Батыс жағалаудағы Палестина ұлттық билігін сақтап қалды. ФАТХ палестиналық босқындар лагерьлерін басқаруға да белсенді түрде қатысады.

Этимология

Қозғалыстың толық атауы – «Палестина ұлттық азаттық қозғалысы» дегенді білдіреді. Осыдан кейін инверттік және кері акроним (әдетте ағылшын тілінде ФАТХ деп аударылады) құрастырылды, ол «ашылу», «бағындыру» немесе «жеңіс» деген мағынаны білдіреді. Бұл сөз діни контексте ислам тарихының алғашқы ғасырларындағы ислами кеңеюді білдіру үшін қолданылады, мысалы, «Шамды бағындыру» сияқты. Сондай-ақ, бұл сөздің діни маңызы бар, себебі ол Құранның 48-ші сүресінің (тарауының) атауы болып табылады, және ірі мұсылман комментаторларының пікірінше, ол Хұдайбия шартының оқиғасын баяндайды. Хұдайбия шартынан кейінгі бейбітшілікке толы екі жылдың ішінде көптеген адамдар ислам дініне кіріп, мұсылман тарапының күшін арттырды. Құрайштардың осы шартты бұзуы Мекке қаласын жаулап алуға себеп болды. Ясир Арафат Израильмен Осло келісімдеріне қол қоюын осы ислами үрдіспен негіздеді.

Құру

ФАТХ қозғалысы 1959 жылы палестиналық диаспора мүшелері, негізінен Персия шығанағы мемлекеттерінде, әсіресе Кувейтте (сол кездегі британдық протекторат) жұмыс істейтін мамандар құрды. Құрылтайшылар Каирде немесе Бейрутта оқыған және Газада босқындар болып өткен. Салах Халаф пен Халил әл-Вәзир Мұсылман бауырластығының ресми мүшелері еді. Ясир Арафат бұрын Каир университетінде (1952-1956) Палестина студенттерінің жалпы одағының (GUPS) төрағасы болған, ал тағы бір негізін қалаушы Халед Яшрути, сол кезде 22 жастағы студент, Бейруттегі GUPS төрағасы болды. Қозғалыс құрылғаннан кейін Арафат Махмуд Аббасты (сол кездегі британдық протекторат Қатарда тұратын) қосылуға шақырды. Персия шығанағындағы палестиналық жас мамандар тобы ФАТХ-тың алғашқы жылдарындағы негізгі құрамы болды.

1967-1993 жылдар

1967 жылы Алты күндік соғыстан кейін ФАТХ палестиналық саясатта басым күшке айналды. ФАТХ 1967 жылы Палестинаны азат ету ұйымына (ПҰҰ) қосылды және ПҰҰ атқару комитетіндегі 105 орынның 33-і оған бөлінді. 1969 жылы ФАТХ-тың Ясир Арафаты Яхья Хаммуда лауазымын тапсырғаннан кейін ПҰҰ төрағасы болды. BBC хабарлағандай, "Арафат мырза 1969 жылы ПҰҰ атқару комитетінің төрағасы болды, сол жылы ФАТХ Израильге қарсы 2432 партизандық шабуыл жасады".

Қарамша шайқасы

1968 жылы ФАТХ және басқа да палестиналық қарулы топтар Иорданияның Карамэ ауылында Израиль қорғаныс күштерінің (ИДФ) ірі операциясының нысанасы болды. Ауылда ФАТХ штаб-пәтері және орташа көлемді палестиналық босқындар лагері орналасқан еді. Қаланың атауы араб тілінде "қадір-қасиет" деген мағынаны білдіреді, бұл оның араб халқы үшін, әсіресе 1967 жылғы арабтардың жеңілісінен кейін символикалық мәнін арттырды. Операция Израильге жасалған шабуылдарға, соның ішінде ФАТХ және басқа палестиналық жасақтарының оккупацияланған Батыс жағалауға ракеталық соққыларына жауап ретінде жүргізілді. Операция туралы ақпарат алдын ала белгілі болғандықтан, Иордания үкіметі (және бірқатар ФАТХ коммандостары) Арафатты Израильдің кең ауқымды әскери дайындықтары туралы хабардар етті. Бұл жаңалықты естіген соң, аймақтағы көптеген партизандық топтар, оның ішінде Джордж Хабаш құрған Палестинаны азат ету халық фронты (PFLP) және Найеф Хаватмехтің бөлініп шыққан ұйымы – Палестинаны азат ету демократиялық фронты (DFLP) өз күштерін қаладан шығарып алды. ФАТХ басшыларына, ФАТХ-қа жақын Иордания дивизиясының командирі өз күштерін және штаб-пәтерін жақын төбелерге көшіруге кеңес берді. Бірақ Арафаттың бұйрығымен ФАТХ қаладан кетпеді, ал Иордания армиясы қақтығыс күшейген жағдайда оларға қолдау көрсетуге келісті. 21 наурыз күні түнде ИДФ Карамэге ауыр қару-жарақ, бронетранспорттық құралдар мен әскери ұшақтармен шабуыл жасады. ФАТХ күштерін сақтап, Израиль әскерін таң қалдырды. Израиль күштері шабуылды күшейткен кезде Иордания армиясы да қақтығысқа араласып, Израильді толыққанды соғысқа жол бермеу үшін кері шегінуге мәжбүр етті. Шайқас аяқталған соң, ФАТХ жағынан 150-ге жуық жауынгер, сондай-ақ 20 иордандық және 28 израильдік сарбаз қаза тапты. Араб жағынан көп шығын болғанына қарамастан, ФАТХ Израиль армиясының жылдам шегінуінің нәтижесінде жеңіске жеткенін мәлімдеді.

Қара қыркүйек

1960 жылдардың аяғында палестиналықтар мен Иордания үкіметі арасындағы шиеленіс күрт күшейді; жақсы қаруланған араб қарсылық күштері Иорданияда «мемлекет ішінде мемлекет» құрып, нәтижеде сол елдегі бірнеше стратегиялық позицияларды бақылады. Карамх шайқасындағы жеңісінен кейін ФАТХ және басқа палестиналық жасақтар Иорданиядағы азаматтық өмірге араласа бастады. Олар жол тосқауылдары қойып, Иордания полициясын жазалап, әйелдерді кемсітті және заңсыз салықтар жинады – мұның бәрін Арафат мақұлдады немесе назардан тыс қалдырды. 1970 жылы Иордания үкіметі өз аумағын қайта бақылауға тырысты, ал ертесі күні король Хусейн әскери жағдай жариялады. 25 қыркүйекке қарай Иордания армиясы шайқаста басымдыққа ие болды, екі күннен кейін Арафат пен Хусейн бірнеше келісімге келді. Иордания армиясы палестиналықтарға, соның ішінде бейбіт тұрғындарға да ауыр зиян келтірді, нәтижесінде шамамен 3500 адам қаза тапты. Екі мың ФАТХ жауынгері Сирияға өтті. Олар Ливан шекарасын кесіп, сол елдегі ФАТХ күштеріне қосылып, жаңа штаб-пәтерін құрды. ФАТХ-тың дала қолбасшысы Әбу Әли Ияд басқаратын партизандық үлкен топ Иордания армиясының солтүстік Аджлун қаласына жасаған шабуылына 1971 жылдың шілдесіне дейін қарсы тұрды. Әбу Әли Ияд өлімге кесілді, оның жасағының аман қалған мүшелері ФАТХ-тан бөлініп шыққан «Қара қыркүйек» ұйымын құрды. 1971 жылдың қарашасында ұйым Әбу Әли Иядтың өлім жазасына жауап ретінде Иордания премьер-министрі Васфи әл-Талды өлтірді. 1960 және 1970 жылдары ФАТХ Еуропа, Таяу Шығыс, Азия және Африканың түрлі радикалды және көтерілісші топтарына оқыту жүргізді және 1970 жылдары Батыс Еуропа мен Таяу Шығыста Израиль нысаналарына көптеген шабуылдар жасады. ФАТХ-қа байланысты кейбір радикалды топтар және ФАТХ-тың өзіндегі кейбір федъайиндер азаматтық ұшақтарды қақпай және террористік шабуылдар жасады, оларды «Қара қыркүйек», Әбу Нидалдың ФАТХ революциялық кеңесі, Әбу Мусаның тобы, ФФОҚ және ФФОҚ бас басқармасына жатқызды. ФАТХ Кеңес Одағынан және Шығыс Еуропаның кейбір коммунистік мемлекеттерінен қару-жарақ, жарылғыш заттар мен оқыту алды. Қытай мен Алжир де оқ-дәрімен көмектесті. 1979 жылы ФАТХ Уганда-Танзания соғысы кезінде Угандаға көмек көрсетті. Ұйым мүшелері Уганда армиясы мен Ливия әскерлерімен бірге Лукая шайқасы мен Кампаланың құлауы кезінде Танзания халықтық қорғаныс күштеріне қарсы күресті, бірақ соңында елден шығуға мәжбүр болды.

In the late 1960s, tensions between Palestinians and the Jordanian government increased greatly; heavily armed Arab resistance elements had created a virtual "state within a state" in Jordan, eventually controlling several strategic positions in that country. After their victory in the Battle of Karameh, Fatah and other Palestinian militias began taking control of civil life in Jordan. They set up roadblocks, publicly humiliated Jordanian police forces, molested women and levied illegal taxes – all of which Arafat either condoned or ignored. In 1970, the Jordanian government moved to regain control over its territory, and the next day, King Hussein declared martial law. By 25 September, the Jordanian army achieved dominance in the fighting, and two days later Arafat and Hussein agreed to a series of ceasefires. The Jordanian army inflicted heavy casualties upon the Palestinians – including civilians – who suffered approximately 3,500 fatalities. Two thousand Fatah fighters managed to enter Syria. They crossed the border into Lebanon to join Fatah forces in that country, where they set up their new headquarters. A large group of guerrilla fighters led by Fatah field commander Abu Ali Iyad held out the Jordanian Army's offensive in the northern city of Ajlun until they were decisively defeated in July 1971. Abu Ali Iyad was executed and surviving members of his commando force formed the Black September Organization, a splinter group of Fatah. In November 1971, the group assassinated Jordanian prime minister Wasfi al Tal as retaliation to Abu Ali Iyad's execution. In the 1960s and the 1970s, Fatah provided training to a wide range of European, Middle Eastern, Asian, and African militant and insurgent groups, and carried out numerous attacks against Israeli targets in Western Europe and the Middle East during the 1970s. Some militant groups that affiliated themselves to Fatah, and some of the fedayeen within Fatah itself, carried out civilian aircraft hijackings and terrorist attacks, attributing them to Black September, Abu Nidal's Fatah Revolutionary Council, Abu Musa's group, the PFLP, and the PFLP GC. Fatah received weapons, explosives and training from the Soviet Union and some of the communist states of East Europe. China and Algeria also provided munitions. In 1979, Fatah aided Uganda during the Uganda–Tanzania War. Members of the organization fought alongside the Uganda Army and Libyan troops against the Tanzania People's Defence Force during the Battle of Lukaya and the Fall of Kampala, but were eventually forced to retreat from the country.

Ливан

1968 жылы Эльжамал қайтыс болғаннан кейін палестиналық мәселе Ливанда кең қолдау тапты. Бастапқыда қақтығысқа араласуға тартынғанмен, Арафат пен ФАТХ Ливан азамат соғысында маңызды рөл атқарды. PLO-ның PFLP, DFLP және Палестинаны азат ету майданы (PLF) сияқты кіші топтарының қысымына көніп, ФАТХ коммунистік және Насершіл Ливан ұлттық қозғалысына (LNM) қосылды. Бастапқыда ФАТХ-пен байланыста болған Сирия президенті Хафез әл-Асад Ливандағы ықпалын жоғалтудан қауіптеніп, жақын араласудан бас тарды. Ол өзінің әскерін, сондай-ақ Сирияның қолдауымен құрылған «Саиқа» және Ахмад Жібріл басқаратын Палестинаны азат ету халық фронты – Бас штаб (PFLP GC) палестиналық топтарымен бірге христиандық күштермен бірлесіп, ПОҚ және ЛНМ-ға қарсы күресуге жіберді. Христиандық жасақтардың негізгі құрамына марониттік фалангалар кірді. 1975 жылдың сәуір айында фалангалар күштері автобуста ФАТХ-тың жиырма алты оқушысын өлтірді, бұл 15 жылға созылған Ливан азамат соғысының ресми басталуы болды. Сол жылы христиандық ұлтшылдар альянсы Карантинадағы палестиналық босқындар лагеріне шабуыл жасап, 1000-нан астам бейбіт тұрғынды қаза қылды. PLO және LNM фалангалар мен «Тайгерлер» (Ахрар) бекінісі болған Дамур қаласына қарсы шабуыл ұйымдастырып, 684 бейбіт тұрғынды өлтірді. Азамат соғысының алғашқы 2 жылы қалалардағы қақтығыстар кезінде екі тарап та ауыр артиллериялық атысқа және снайперлік позицияларды кеңінен пайдалануға көшті, ал екі тарап та қатыгездіктер мен соғыс қылмыстарын жасады. 1976 жылы Ливан армиясының стратегиялық жоспарлау көмегімен бұрынғы президент Камиль Шамунның Ұлттық либералдық партиясының жауынгерлік бөлімшесі, «Нумур әл-Ахрар» (НЛП «Жолбарыстары») бастаған христиандық ұлтшылдар альянсы алты айлық қоршаудан кейін Бейруттің шығыс бөлігіндегі Тел әл-Заатар лагерін басып алды, бұл Тел әл-Заатар қырғыны деп белгілі болды, онда жүздеген адам қаза тапты. Арафат пен Әбу Жихад құтқару операциясын тиімді ұйымдастыра алмағаны үшін өзіне кінә тақты. 1970-жылдардың соңында Израильге қарсы PLO-ның шекарадан тыс рейдтері күшейді. Ең ауыр оқиғалардың бірі – 1978 жылдың 11 наурызында Жағалау жолындағы қырғын болды. ФАТХ-тың онға жуық жауынгерлері Хайфа қаласын Тель-Авив Яфомен байланыстыратын маңызды жағалаулық жолдың жанында қайықтарын құлдірді. Олар автобусты тонап алып, оның ішіне және өтетін көліктерге оқ жаудырып, отыз жеті бейбіт тұрғынды өлтірді. Жауап ретінде IDF үш күннен кейін «Литани» операциясын бастады, мақсаты Литани өзеніне дейінгі Оңтүстік Ливанды бақылауға алу болды. IDF бұл мақсатқа қол жеткізіп, ФАТХ солтүстікке, Бейрутке шегінді. Израиль 1982 жылы Ливанға қайтадан басып кірді. Бейрут тез арада қоршауға алынып, IDF-тың бомбалауына ұшырады. Қоршауды тоқтату үшін АҚШ пен Еуропа үкіметтері Арафат пен ФАТХ-қа қауіпсіз өтуді қамтамасыз ететін келісімге келді, олар көпұлтты күштердің күзетуімен Туниске жер аударылды. Шет елге кеткеніне қарамастан, көптеген ФАТХ командирлері мен жауынгерлері Ливанда қалды, олар 1980-жылдары шииттік «Амал» қозғалысымен және палестиналық топтардың ішкі шиеленістеріне байланысты лагерьлер соғысына қатысты.

Since the death of Eljamal in 1968, the Palestinian cause had a large base of supporters in Lebanon. Although hesitant at first to take sides in the conflict, Arafat and Fatah played an important role in the Lebanese Civil War. Succumbing to pressure from PLO sub groups such as the PFLP, DFLP and the Palestine Liberation Front (PLF), Fatah aligned itself with the communist and Nasserist Lebanese National Movement (LNM). Although originally aligned with Fatah, Syrian President Hafez al Assad feared a loss of influence in Lebanon and switched sides. He sent his army, along with the Syrian backed Palestinian factions of as Sa'iqa and the Popular Front for the Liberation of Palestine – General Command (PFLP GC) led by Ahmad Jibril to fight alongside the Christian forces against the PLO and the LNM. The primary component of the Christian militias was the Maronite Phalangists. Phalangist forces killed twenty six Fatah trainees on a bus in April 1975, marking the official start of the 15 year long Lebanese civil war. Later that year, an alliance of Christian militias overran the Palestinian refugee camp of Karantina killing over 1,000 civilians. The PLO and LNM retaliated by attacking the town of Damour, a Phalangist and Tigers (Ahrar) stronghold, killing 684 civilians. As the civil war progressed over 2 years of urban warfare, both parties resorted to massive artillery duels and heavy use of sniper nests, while atrocities and war crimes were committed by both sides. In 1976, with strategic planning help from the Lebanese Army, the alliance of Christian militias, spearheaded by the National Liberal Party of former President Cammille Chamoun militant branch, the noumour el ahrar (NLP Tigers), took a pivotal refugee camp in the Eastern part of Beirut, the Tel al Zaatar camp, after a six month siege, also known as Tel al Zaatar massacre in which hundreds perished. Arafat and Abu Jihad blamed themselves for not successfully organizing a rescue effort. PLO cross border raids against Israel grew somewhat during the late 1970s. One of the most severeknown as the Coastal Road massacreoccurred on 11 March 1978. A force of nearly a dozen Fatah fighters landed their boats near a major coastal road connecting the city of Haifa with Tel Aviv Yafo. There they hijacked a bus and sprayed gunfire inside and at passing vehicles, killing thirty seven civilians. In response, the IDF launched Operation Litani three days later, with the goal of taking control of Southern Lebanon up to the Litani River. The IDF achieved this goal, and Fatah withdrew to the north into Beirut. Israel invaded Lebanon again in 1982. Beirut was soon besieged and bombarded by the IDF; to end the siege, the US and European governments brokered an agreement guaranteeing safe passage for Arafat and Fatahguarded by a multinational forceto exile in Tunis. Despite the exile, many Fatah commanders and fighters remained in Lebanon, and they faced the War of the Camps in the 1980s in their fight with the Shia Amal Movement and also in connection with internal schisms within the Palestinian factions.

Президент және заң шығарушы сайлау

1993–1995 жылдардағы Осло келісімдерінде ФАТХ, ПОО құрамында Израильмен уақытша келісімдер жасады, оның ішінде ПОО Израильді мойындады. 2004 жылы қайтыс болғанға дейін Арафат Палестина ұлттық басқаруын басқарды, бұл Осло келісімдерінің нәтижесінде құрылған уақытша мекеме еді. Арафат қайтыс болғаннан кейін Фарук Кадуми осы лауазымға сайланды және оны қазірге дейін атқарып келеді. ФАТХ 2005 жылғы Палестина президенттік сайлауында Махмуд Аббасты кандидат ретінде ұсынды. 2005 жылы ХАМАС қатысқан барлық муниципалитеттерде жеңіске жетті. Саяси сарапшы Салах Абдель Шафи Би-Би-Си телеарнасына ФАТХ басшылығының қиындықтары туралы: "Менің ойымша, жағдай өте қиын, олар ешбір мәселеде келісе алмайтыны көрініп тұр" деді. ФАТХ "жайлы жағдай реформаға зәру" деп есептеледі, себебі "Палестина басқаруының жұмысы сыбайлас жемқорлық пен тиімсіздікке толы болды және ФАТХ осының салдарынан зардап шекті".

Ішкі қайшылық

2005 жылдың желтоқсан айында тұтқында отырған Интифада жетекшісі Марван Барғұти партиядан бөлініп, сайлауға қатысатын жаңа саяси тізім құрғанын жариялады. Ол «әл-Мустақбал» («Болашақ») деп аталды және негізінен ФАТХ-тың «Жас гвардия» мүшелерінен тұрды. Бұл жас басшылар партиядағы қалыптасқан жемқорлыққа бірнеше рет наразылық білдірді. Партияны «Ескі гвардия» басқарады, олар Осло келісімдерінен кейін Тунис жерсіндіруінен оралған. «әл-Мустақбал» 2006 жылғы Палестина заң шығарушы сайлауында ФАТХ-қа қарсы науқан жүргізуді жоспарлады, тізімінде Мұхаммед Дахлан, Кадура Фарес, Самир Машхарави және Джибрил Ражұб болды. Алайда, 2005 жылдың 28 желтоқсанында екі фракция басшылығы сайлаушыларға Барғұти бастаған бірыңғай тізімді ұсынуға келісті, ол түрмеден ФАТХ үшін белсенді науқан жүргізе бастады. ФАТХ ішінде көптеген наразылық білдірулер болды, ол соңғы екі онжылдықта алғашқы жалпы съезін өткізді. Осы себепті, қозғалыс негізінен Ослодан бұрынғы палестиналық саясаттың қартайған кадрларымен басқарылады. Олардың кейбіреулері Ясир Арафаттың қолдауымен лауазымға жетті, ол түрлі фракциялардың үстінен тепе-теңдік сақтады, ал 2004 жылы оның қайтысынан кейін осы топтар арасындағы ішкі тартыс күшейді, олар болашақ дамуға, саяси бағытқа, қаржыға және сайлау округтеріне ықпал ету үшін күреседі. Аббас биліктен кеткеннен кейін оның орнын алмастыру туралы алаңдаушылық бар. 1980 жылдардан бері ФАТХ саясаткерлерінің ескі буынында ашық бөлінулер болған жоқ, бірақ жоғары басшылықтың мүшелері арасында кейде шиеленіс туындайды. Құрылтайшы мүшелердің бірі Фарук әл-Қаддуми (Абу Лұтф) Ослодан кейінгі келісімдерге ашық қарсылық білдіруді жалғастырып, Тунистегі жерсіндіруден қатал ұстанымды жақтау науқанын күшейтті. Арафат қайтыс болғаннан кейін ол ресми түрде ФАТХ саяси бюросының басшысы және төрағасы болып табылады, бірақ ФАТХ ішіндегі оның нақты саяси қолдаушылары шектеулі көрінеді. Ол кейде Аббастың заңдылығына ашық қарсы шығып, оны да, Мұхаммед Дахланды да қатысты сынға алды, бірақ қозғалысты ыдырату туралы қауіптерге қарамастан, ол өз лауазымында қалды және оның сын-қатерлері әзірге нәтижесіз болды. Тағы бір ықпалды ардагер Хани әл-Хасан да қазіргі басшылықты ашық сынады. ФАТХ-тың ішкі қақтығыстары, сондай-ақ Палестина автономиясының құрылуына байланысты, ПА-ның әртүрлі қауіпсіздік қызметтері арасындағы аймақтық соғыстармен бірікті, мысалы, Батыс жағалаудағы (Джибрил Ражұб) және Газадағы (Мұхаммед Дахлан) күшті алдын алу қауіпсіздік қызметінің филиалдары арасындағы ұзақ жылдарға созылған бәсекелестік. Әртүрлі фракцияларға шетелдік қолдау көрсету қақтығысқа ықпал етеді, мысалы, АҚШ Аббастың жалпы басшылығын және Дахланның қауіпсіздік ықпалын қолдайтындығы айтылады, ал Сирия Фарук әл-Қаддумидің қазіргі басшылыққа қарсы күресін қолдайды деп айыпталады. ФАТХ-тың жас буыны, әсіресе радикалды «әл-Ақса шейіттері» бригадасы, бөлінуге бейім, ал Газа мен Батыс жағалаудағы бірнеше кіші желілер өздерін тәуелсіз ұйымдар ретінде құрды немесе ХАМАС-қа қосылды. Алайда, мұндай ашық үзілістер әлі де сирек кездеседі, жергілікті ФАТХ топтары арасындағы және олардың ішіндегі көптеген бәсекелестікке қарамастан.

In December 2005, jailed Intifada leader Marwan Barghouti broke ranks with the party and announced that he had formed a new political list to run in the elections called the al Mustaqbal ("The Future"), mainly composed of members of Fatah's "Young Guard." These younger leaders have repeatedly expressed frustration with the entrenched corruption in the party, which has been run by the "Old Guard" who returned from exile in Tunisia following the Oslo Accords. Al Mustaqbal was to campaign against Fatah in the 2006 Palestinian legislative election, presenting a list including Mohammed Dahlan, Kadoura Fares, Samir Mashharawi and Jibril Rajoub. However, on 28 December 2005, the leadership of the two factions agreed to submit a single list to voters, headed by Barghouti, who began actively campaigning for Fatah from his jail cell. There have been numerous other expressions of discontent within Fatah, which is just holding its first general congress in two decades. Because of this, the movement remains largely dominated by aging cadres from the pre Oslo era of Palestinian politics. Several of them gained their positions through the patronage of Yasser Arafat, who balanced above the different factions, and the era after his death in 2004 has seen increased infighting among these groups, who jockey for influence over future development, the political line, funds, and constituencies. There is concern over the succession once Abbas leaves power. There have been no open splits within the older generation of Fatah politicians since the 1980s, though there is occasional friction between members of the top leadership. One founding member, Faruq al Qaddumi (Abu Lutf), continues to openly oppose the post Oslo arrangements and has intensified his campaign for a more hardline position from exile in Tunis. Since Arafat's death, he is formally head of Fatah's political bureau and chairman, but his actual political following within Fatah appears limited. He has at times openly challenged the legitimacy of Abbas and harshly criticized both him and Mohammed Dahlan, but despite threats to splinter the movement, he remains in his position, and his challenges have so far been fruitless. Another influential veteran, Hani al Hassan, has also openly criticized the present leadership. Fatah's internal conflicts have also, due to the creation of the Palestinian Authority, merged with the turf wars between different PA security services, e. g., a longstanding rivalry between the West Bank (Jibril Rajoub) and Gaza (Muhammad Dahlan) branches of the powerful Preventive Security Service. Foreign backing for different factions contribute to conflict, e. g., with the United States generally seen as supportive of Abbas's overall leadership and of Dahlan's security influence, and Syria alleged to promote Faruq al Qaddumi's challenge to the present leadership. The younger generations of Fatah, especially within the militant al Aqsa Martyrs' Brigades, have been more prone to splits, and a number of lesser networks in Gaza and the West Bank have established themselves as either independent organizations or joined Hamas. However, such overt breaks with the movement have still been rather uncommon, despite numerous rivalries inside and between competing local Fatah groups.

2009: Алтыншы Бас Ассамблея

ФАТХ қозғалысының алтыншы жалпы жиналысы 2009 жылдың 4 тамызында Бейтлехемде басталды, Осло I келісімінен шамамен 16 жыл өткен соң және ФАТХ-тың соңғы құрылтайынан кейін 20 жыл өткен соң. Бұл жиын бірнеше рет кейінге жылдырылды, себебі өкілдік құрамы және өткізілу орны сияқты мәселелерде келіспеушіліктер туды. Жиналысқа 2000-нан астам делегат қатысты, ал Газа жолағынан келген 400-ге жуық делегат ХАМАС-тың Батыс жағалауға баруына тыйым салғандықтан конференцияға қатыса алмады. Делегаттар 14 алдын ала шарт орындалмаса, Израиль-Палестина бейбіт келіссөздерін жаңартуға қатыспау туралы шешім қабылдады. Аталған шарттардың ішінде Израиль ұстаған барлық палестиналық тұтқындардың босатылуы, Израильдің барлық елді мекендерін салу тоқтатылуы және Газаға қатысты блокаданың аяқталуы бар еді. Израильға қарсы "қарулы қарсылық" таңдауын растау арқылы ФАТХ Израильге қатысты қатаң жауапты қолдауды қалаған палестиналықтарға үндеді. Израильдің сыртқы істер министрінің орынбасары Дэнни Аялон бұл конференцияны "бейбітшілікке ауыр соққы" деп атады және "палестиналық басшылықтың ұстамды көзқарасты қабылдауына жоғалған кезекті мүмкіндік" екенін айтты.

Орталық Комитет пен Революциялық Кеңестің сайлауы

2009 жылдың 9 тамызында ФАТХ Орталық Комитеті мен Революциялық Кеңестің жаңа мүшелері сайланды. Делегаттар бір апталық пікірсайысқаннан кейін 23 орындық Орталық Комитеттегі 18 орынды және 128 орындық Революциялық Кеңестің 81 орынды толтыру үшін дауыс берді. Аталған кеңеске кем дегенде 70 жаңа мүше енді, оның ішінде 20 орын Газа секторындағы ФАТХ өкілдеріне, 11 орын әйелдерге (ең көп дауыс жинаған әйел қарсылық қозғалысындағы рөлі үшін Израиль түрмесінде көп жылдар өткізген), төрт орын христиандарға, ал біреуі – ислам дініне өткен еврей Ури Дэвис, 1958 жылы құрылғаннан бері Революциялық Кеңеске сайланған тұңғыш еврей туған адамға бөлді. Палестина диаспорасынан ФАТХ-тың Сириядағы хатшысы Самир Рифаи және Халед Әбу Усба да қатысты. Сондай-ақ, екінші интифада кезінде Израильде бейбіт тұрғындарға қарсы террористік шабуылдарға қатысқандығы үшін бес мәңгілік мерзімге сотталған Марван Барғутидің әйелі Фадва Барғути Орталық Кеңеске сайланды.

Хамаспен татуласу процесі

2014 жылдың 18-19 қазаны аралығында Рамалла қаласында Революциялық кеңестің мәжілісі өтті. Хамаспен келісуді қоса алғанда, көптеген маңызды мәселелер талқыланды. Бұл мәселе бойынша пікірлер қақтығысты болды.

2016: Жетіінші конгресс

2016 жылдың желтоқсан айында ФАТХ-тың 7-ші съезінің 1400-ден астам мүшесі Орталық Комитетке 18, ал Революциялық Кеңеске 80 мүше сайлады. Орталық Комитетке 6 жаңа мүше қосылды, 12 мүше қайта сайланды. Құрамынан шыққандардың арасында Набил Шаат, Набил Әбу Рудейне, Закария әл Аға және Тайиб Абдул Рахим болды. Оның жетекшісі Әбу Ашраф Әл Армуши мен оның серіктері 2023 жылдың 30 шілдесінде Айн Әл Хелве лагерінің Аль Басатин ауданындағы қақтығыста қаза тапты.

Идеология

ФАТХ Социалистік Интернационалда "мүше партия" мәртебесіне және Еуропалық Социалистер партиясында "байқаушы партия" мәртебесіне ие. 1959 жылғы қараша айында ФАТХ-тың жасырын журналы "Фаластинна Нида әл Хаят" басылымында қозғалыстың араб әлеміндегі палестиналық босқындардың жағдайымен байланысты туындағаны көрсетілген: "Апаттың жастары (шибаб әл накба) шашырап кетті. Шатырдағы өмір өлімнен де азаптырақ. Отан үшін өлгеніміз, қарапайым нанымызды қорлаумен жеуден немесе ар-ұжданымызды жоғалтып қайырлылық алудан да жақсырақ және артық. Апаттың ұлдары ретінде біз бұл лас, жеңілтек өмірді, мәдени, рухани және саяси болмысымызды жойлаған, адамдық қадір-қасиетімізді түсірген өмірді басынан өткергіміз келмейді. 1936–1939 жылдардағы Палестинадағы арабтардың көтерілісі және 1948 жылғы араб-израиль соғысында Абд әл Кадир әл Хусейни басшылығымен палестиналық жауынгерлердің әскери рөлі – ФАТХ-тың Палестинаны қалай азат етуге болатыны туралы бастапқы идеологиясының негізгі бөлігі болды.

Құрылымы

ФАТХ-тың ең маңызды шешім қабылдайтын екі органы – Орталық Комитет және Революциялық Кеңес. Орталық Комитет көбінесе атқарушы орган болып табылады, ал Революциялық Кеңес – ФАТХ-тың заң шығару органы.

Қарулы топтар

ФАТХ өзінің құрылғаннан бері бірқатар жауынгерлік топтарды сақтап келген. Оның негізгі әскери тармағы – әл-Асифа. ФАТХ бұрын терроризмге күшті қатысы болған деп есептеледі.

Fatah has maintained a number of militant groups since its founding. Its mainstream military branch is al 'Asifah. Fatah is generally considered to have had a strong involvement in terrorism in the past,

Fatah has, since its inception, created, led or sponsored a number of armed groups and militias, some of which have had an official standing as the movement's armed wing, and some of which have not been publicly or even internally recognized as such. The group has also dominated various PLO and Palestinian Authority forces and security services which were/are not officially tied to Fatah, but in practice have served as wholly pro Fatah armed units, and been staffed largely by members. The original name for Fatah's armed wing was al 'Asifah ("The Storm"), and this was also the name Fatah first used in its communiques, trying for some time to conceal its identity. This name has since been applied more generally to Fatah armed forces, and does not correspond to a single unit today. Other militant groups associated with Fatah include:
Force 17. Plays a role akin to the Presidential Guard for senior Fatah leaders. Created by Yasser Arafat. Black September Organization. A group formed by leading Fatah members in 1971, following the events of the "Black September" in Jordan, to organize clandestine attacks with which Fatah did not want to be openly associated. These included strikes against leading Jordanian politicians as a means of exacting vengeance and raising the price for attacking the Palestinian movement; and also, most controversially, for "international operations" (e. g. the Munich Olympics massacre), intended to put pressure on the US, Europe and Israel, to raise the visibility of the Palestinian cause and to upstage radical rivals such as the PFLP. Fatah publicly disassociated itself from the group, but it is widely believed that it enjoyed Arafat's direct or tacit backing. It was discontinued in 1973–1974, as Fatah's political line shifted again, and the Black September operations and the strategy behind them were seen as having become a political liability, rather than an asset. Fatah Hawks. An armed militia active mainly until the mid 1990s. Tanzim. A branch of Fatah under the leadership of Marwan Barghouti, with roots in the activism of the First Intifada, which carried out armed attacks in the early days of the Second Intifada. It was later subsumed or sidelined by the al Aqsa Martyrs' Brigades. Al Aqsa Martyrs' Brigades. Created during the Second Intifada to bolster the organization's militant standing vis à vis the rival Hamas movement, which had taken the lead in attacks on Israel after 1993, and was gaining rapidly in popularity with the advent of the Intifada. The Brigades are locally organized and have been said to suffer from poor cohesion and internal discipline, at times ignoring ceasefires and other initiatives announced by the central Fatah leadership. They are generally seen as tied to the "young guard" of Fatah politics, organizing young members on the street level, but it is not clear that they form a faction in themselves inside Fatah politics; rather, different Brigades units may be tied to different Fatah factional leaders. During the Second Intifada, the group was a member of the Palestinian National and Islamic Forces.

ФАТХ өзінің құрылған сәтінен бастап бірнеше қарулы топтар мен жасақтарды құрды, басқарды немесе демеушілік етті, олардың кейбіреулері қозғалыстың қарулы қанаты ретінде ресми мәртебеге ие болды, ал кейбіреулері ашық немесе тіпті ішкі деңгейде мойындалмады. Бұл топ сонымен қатар ФАТХ-қа ресми түрде байланысты емес, бірақ іс жүзінде ФАТХ-қа адал қарулы күш ретінде қызмет еткен және көбінесе мүшелерімен толықтырылған, Палестина Азаттық Ұйымы (ПАҰ) мен Палестина басшылығының әртүрлі күштері мен қауіпсіздік қызметтерін басқарды. ФАТХ-тың қарулы қанатының бастапқы атауы – әл-Асифа ("Дауыл") болды, және ФАТХ өзінің хабарламаларында осы атты біраз уақыт бойы қолданып, өзінің кім екенін жасыруға тырысты. Кейін бұл ат ФАТХ қарулы күштеріне жалпылама қолданыла бастады және бүгінде нақты бір бөлімге сәйкес келмейді. ФАТХ-қа қатысты басқа да жауынгерлік топтар:

17-ші бригада. ФАТХ басшыларының президенттік күзетіне ұқсас қызмет атқарады. Ясир Арафат құрған. "Қара қыркүйек" ұйымы. 1971 жылы Иорданиядағы "Қара қыркүйек" оқиғасынан кейін ФАТХ-тың жетекші мүшелері құрған, ФАТХ ашық түрде қатысқысы келмейтін құпия шабуылдарды ұйымдастыру үшін құрылған топ. Оларға иордандық саясаткерлерге қарсы шабуылдар жасау, палестиналық қозғалысқа жасалған шабуылға қысым көрсету және өш алу мақсатындағы әрекеттер кірді; сондай-ақ, ең көп дау тудырған "халықаралық операциялар" (мысалы, Мюнхен Олимпиадасындағы қырғын), АҚШ, Еуропа және Израильге қысым жасау, палестиналық мәселенің маңыздылығын арттыру және ФХЖҚ сияқты радикалды қарсыластарды басып озу мақсатындағы әрекеттер кірді. ФАТХ бұл топтан ашық түрде бас тартты, бірақ Арафаттың тікелей немесе ишара бойынша қолдауы болды деп кеңінен сенеді. 1973-1974 жылдары ФАТХ-тың саяси бағыты өзгергендіктен, бұл топ таратылды, ал "Қара қыркүйек" операциялары мен олардың артындағы стратегия саяси актив емес, саяси жауапкершілікке айналды. "Фатх Хаукс". 1990 жылдардың ортасына дейін белсенді болған қарулы жасақ. "Танзим". Марван Барғути басшылығымен ФАТХ құрамындағы, Бірінші Интифаданың белсенділігімен байланысты, Екінші Интифаданың алғашқы күндерінде қарулы шабуылдар жасаған бөлімше. Кейіннен "Әл-Ақса шейіттері бригадасы" құрамына қосылды немесе ысырапқа жіберілді. "Әл-Ақса шейіттері бригадасы". 1993 жылдан кейін Израильге шабуылдар жасауды бастаған Хамас қозғалысынан кейін, ұйымның жауынгерлік беделін нығайту үшін Екінші Интифада кезінде құрылған. Бригадалар жергілікті деңгейде ұйымдастырылған және олардың өзара үйлесімділігі мен ішкі тәртібі нашар, кейде орталық ФАТХ басшылығы жариялаған атысты тоқтату туралы келісімдер мен басқа да бастамаларды елемейді. Олар көбінесе ФАТХ саясатының "жас гвардиясымен" байланысты, көшеде жас мүшелерді ұйымдастырады, бірақ олар ФАТХ саясатында жеке фракция құрайтыны анық емес; керісінше, әртүрлі бригадалар бөлімшелері ФАТХ-тың әртүрлі фракциялық басшыларына байланысты болуы мүмкін. Екінші Интифада кезінде бұл топ Палестинаның ұлттық және исламдық күштерінің мүшесі болды.

Конституция

2009 жылдың тамызында Бәйтлехемде өткен ФАТХ-тың алтыншы жалпы съезінде ФАТХ делегаттары жаңа "ішкі уставты" әзірледі.