Кіріспе
Суды ыдыстан ағызуға арналған сорғы. Тұмсықта отын болуы мүмкін болғандықтан, электрлік тұмсық сорғылары ұшқын шығармау үшін жасалған. Электрлік тұмсық сорғылары көбінесе су деңгейі белгілі бір шекке жеткенде сорғыны қосатын жүзуші қосқыштармен жабдықталады. Тұмсық сорғыларының істен шығуы мүмкін болғандықтан, қосалқы сорғыны пайдалану жиі ұсынылады. Негізгі сорғы әдетте тұмсықтың ең төменгі нүктесінде орналасады, ал қосалқы сорғы сәл жоғары орналасады. Бұл қосалқы сорғының негізгі сорғының мүмкіндігінен асып кеткенде немесе істен шыққанда ғана қосылуын қамтамасыз етеді және тұмсықтағы негізгі сорғыны бітетін қоқыстан таза ұстайды. Ежелгі тұмсық сорғыларының көптеген қолданыс орындары болған. Сорғы кеме корпусының қай жерінде орналасқан болса, онда теңіз суын тірі балық сақтайтын резервуарға сорып, кеме тоқтағанша және балық сатуға дайын болғанша балықты сақтауға қолданылуы мүмкін. Күштік сорғының тағы бір қолданысы – өртпен күресу. Су қайтадан корпустың түбінен сорылып, отқа құйылады. Күштік сорғыны кемеден су шығару үшін де қолдануға болады. Сорғы кеме қабығының түбіне орналастырылып, кемеден суды сорып алатын. Күштік сорғылар құрлықта да қолданылған. Оларды құдықтан су көтеруге немесе суды жоғары орналасқан резервуарларға толтыруға пайдалануға болады. Бұл резервуарлар тұрмыстық қажеттіліктер үшін және/немесе шағын суаруға арналған. Күштік сорғы тасымалданатын болғандықтан, кемедегідей, өртпен күресуге де қолданылуы мүмкін. Күштік сорғылар ағаштан немесе қоладан жасалуы мүмкін. Ежелгі мәтіндерге сүйенсек, қола ұзаққа тозуымен және тасымалдауға ыңғайлы болғандықтан, оған көбірек дайлық көрсетілген. Ағаштан салу, құрастыру және жөндеу оңай болған, бірақ қоладан гөрі нашаррақ болған. Бұл құнды заттар болғандықтан, кеме апаттарында олардың сирек кездесуі мүмкін, көбінесе кеме батқаннан кейін табылған. Күштік сорғылар салыстырмалы түрде қарапайым конструкциядан тұрады: цилиндр, поршень және бірнеше клапан. Су цилиндрді толтырады, содан кейін поршень цилиндрге түсіп, суды жоғары орналасқан құбырға жылжытады. Клапан жабылып, суды жоғары құбырға кіргізеді, содан кейін оны жылдам ағысқа жібереді.
A bilge pump is a water pump used to remove bilge water. Since fuel can be present in the bilge, electric bilge pumps are designed to not cause sparks. Electric bilge pumps are often fitted with float switches which turn on the pump when the bilge fills to a set level. Since bilge pumps can fail, use of a backup pump is often advised. The primary pump is normally located at the lowest point of the bilge, while the secondary pump would be located somewhat higher. This ensures that the secondary pump activates only when the primary pump is overwhelmed or fails, and keeps the secondary pump free of the debris in the bilge that tends to clog the primary pump. Ancient bilge force pumps had a number of common uses. Depending on where the pump was located in the hull of the ship, it could be used to suck in sea water into a live fish tank to preserve fish until the ship was docked and the fish ready to be sold. Another use of the force pump was to combat fires. Water would again be sucked in through the bottom of the hull, and then pumped onto the blaze. Yet another suggested use for a force pump was to dispel water from a ship. The pump would be placed near the bottom of the hull so as to suck water out of the ship. Force pumps were used on land as well. They could be used to bring water up from a well or to fill high placed tanks so that water could be pressure pumped from these tanks. These tanks were for household use and/or small scale irrigation. The force pump was portable and could therefore, as on ships, be used to fight fire. Force pumps could be made of either wood or bronze. Based on ancient texts, it seems that bronze was the preferred material since it lasted longer and was more easily transported. Wood was easier to build, put together, and repair but was not as durable as bronze. Because these were high value objects, few are found in shipwrecks; they were often recovered after the ship sank. Force pumps were fairly simple in their construction consisting of a cylinder, a piston, and a few valves. Water would fill the cylinder after which the piston would descend into the cylinder, causing the water to move to a higher placed pipe. The valve would close, locking the water into the higher pipe, and then propelling it in a jet stream.
Архимед бұрандасы
Грек жазушысы Афиней Наукраттың айтуынша, Иероний ІІ Архимедке үлкен кемені – Сиракузияны жасауды тапсырды, оны салтанатты саяхаттарға, жабдықтау тасуға және соғыс кемесі ретінде пайдалануға болатын еді. Сиракузия ежелгі дәуірде салынған ең үлкен кеме деп есептеледі. Афинейдің сөзіне қарағанда, ол 600 адамды тасымалдай алатын, ішінде бақтар, спорт залы және Афродита құдайына арналған ғибадатхана болған. Мұндай үлкен кеме корпусынан көп мөлшерде су сіңіріп алуы мүмкін болғандықтан, Архимед бұрандасы кемеден су шығару үшін ойлап табылды. Архимедтің машинасы – цилиндр ішінде айналатын бұранда тәрізді жапырақтары бар құрылғы еді. Ол қолмен айналдырылып, суды төмен жатқан су қоймаларынан суару каналдарына тасымалдауға да қолданылды. Архимед бұрандасы бүгінге дейін сұйықтықтарды, сондай-ақ көмір мен астық сияқты ұсақ бөлшекті заттарды сору үшін қолданылады. Рим дәуірінде Витрувий сипаттаған Архимед бұрандасы Вавилонның аспалы бақтарын суару үшін қолданылған бұрандалы сорғының жетілдірілген нұсқасы болуы мүмкін, бірақ нақты дәлелдердің жетіспеуіне байланысты бұл мәселе даулы.