Кіріспе

Жоқ

1950 жылдар

Күні, орны Швеция Барк Швецияда аяқталды. Келесісі 1953 жылы BESK болды. АҚШ SEAC (Standards Eastern Automatic Computer) Вашингтондағы АҚШ NBS-де көрсетілді – АҚШ-тағы алғашқы толыққанды сақталатын бағдарламалық компьютер. Ұлыбритания Pilot ACE компьютері, 800 вакуумдық түтікшесімен және негізгі жады үшін сынаптық кідіріс желілерімен, 1950 жылдың 10 мамырында Лондон маңындағы Ұлттық физикалық зертханада іске қосылды. Бұл Алан Тьюринг жобалаған толық ACE-нің алдын ала нұсқасы болды. АҚШ SWAC (Standards Western Automatic Computer) Лос-Анджелестегі UCLA-да көрсетілді; IAS машинасына дейін әлемдегі ең жылдам компьютер. Германия Конрад Цузе өзінің Z4 машинасын Цюрихтегі ЭТХ-ға бес жылға жалға берді. Z4 релелік машина болды. Тиісті келісімшарт 1949 жылдың күзінде қол қойылды, ал машина 1950 жылдың шілдесінде Цюрихке жеткеннен кейін қайта құрастырылды. Z4 компьютерінің орнына 1953-1956 жылдары Швейцариядағы ЭТХ-да жасалған ERMETH компьютері пайда болды – Еуропадағы алғашқы электронды компьютерлердің бірі. Қазан айы Ұлыбритания Тьюринг тесті. Британ математигі және компьютерлік пионер Алан Тьюринг адам мен компьютерлік интеллект және коммуникацияның даму мүмкіндіктерін сипаттайтын мақала жариялады. Кейін бұл мақала Тьюринг тесті деп аталды. АҚШ TIME журналының Гарвардтағы "Mark III: Адам супермен жасай ала ма?" тақырыбындағы мұқабалық мақаласында Говард Эйкеннің сол кезде салынып жатқан "калькуляторлар" (компьютерлер) туралы пікірі келтірілді: "Егер оларды жұмыспен қамтып отырғымыз келсе, бізге одан да қиын мәселелерді ойлап табу керек". АҚШ UNIVAC – коммерциялық тұрғыдан сәтті болған алғашқы электронды компьютер, сонымен қатар сандық және мәтіндік ақпаратты өңдеуге арналған алғашқы жалпы мақсаттағы компьютер. Ж. Преспер Эккерт және Джон Мочли жобалаған, олардың компаниясы кейін Remington Rand-ке өтті. Бұл машинаның пайда болуы компьютер дәуірінің нағыз басталуын білдірді. Remington Rand алғашқы UNIVAC машинасын АҚШ халық санағы бюросына жеткізді. Бұл машинада магниттік лента қолданылды. АҚШ Whirlwind, алғашқы нақты уақыт компьютері, Джей Форрестердің командасымен MIT-де АҚШ Әуе қорғанысы жүйесі үшін салынды және іске қосылды. Бұл компьютер интерактивті есептеуді алғаш рет мүмкін етті, пайдаланушыларға пернетақта мен катодты сәулелі түтікше арқылы онымен өзара әрекеттесуге мүмкіндік берді. Whirlwind дизайны кейін SAGE болып дамыды – әуе шабуылдары туралы ерте ескерту үшін қолданылатын нақты уақыт компьютерлерінің кешенді жүйесі. Ұлыбритания J. Lyons, шайымен танымал Ұлыбританияның азық-түлік компаниясы, электронды компьютерде алғашқы бизнес-қосымшаны іске қосып, тарихқа енді. Лион электрондық кеңсесінде (LEO) жалақы төлеу жүйесі жұмыс істеді, бұл компьютерлік жүйені бұрын EDSAC-те жұмыс істеген Морис Уилкс жобалаған. Ұлыбритания Компьютерлік музыканың ең көне жазбалары Ферранти Mark 1 компьютерімен орындалды. Mark 1 – Манчестер университетінің Манчестер Mark 1 машинасының коммерциялық нұсқасы. Музыкалық бағдарламаны Кристофер Стречи жазды. АҚШ EDVAC (электрондық дискретті өзгермелі компьютер) – магниттік лентаны алғаш рет пайдаланған компьютер. EDVAC-та жаңа бағдарламалар лентадан жүктелуі мүмкін. Джон фон Нейман ұсынған, ол Принстон университетінің Advance Study институтында, Принстон, Нью-Джерси, АҚШ-та орнатылды. Австралия CSIRAC музыка ойнату үшін пайдаланылды – компьютердің алғаш рет музыкалық аспап ретінде қолданылған уақыты. АҚШ Грейс Мюррей Хоппер A0 жоғары деңгейлі компиляторын ойлап тапты. АҚШ IBM компаниясы IBM 701 компьютерін ұсынды – 700 және 7000 сериялы ірі машиналар сериясының алғашқы компьютері, әртүрлі ғылыми және коммерциялық архитектураларымен, бірақ ортақ электроникасы және перифериялық құрылғыларымен. Бұл сериядағы кейбір компьютерлер 1980 жылға дейін пайдаланылды. АҚШ IAS машинасы Принстондағы Жоғары оқу институтында аяқталды (Фон Нейман және басқалар). 1952 жыл Франция Bull Gamma 3 компьютерін ұсынды – екі реттік ондық және екілік компьютер, 1200 данадан астам сатылды, 1000 данадан астам шығарылған алғашқы компьютер. КСРО BESM 1 аяқталды. Тек бір BESM 1 машинасы жасалды. Машинада шамамен 5000 вакуумдық түтікше пайдаланылды. Ұлыбритания Манчестер университетінің командасы алғашқы транзисторлық компьютерін аяқтады. АҚШ Arthur Andersen Кентукки штатының Луисвилл қаласына жақын орналасқан General Electric (GE) компаниясының Appliance Park өндірістік зауытының жалақысын бағдарламалау үшін жалданып алынды. Нәтижесінде GE UNIVAC I сатып алды, ол АҚШ-тағы алғашқы коммерциялық компьютер болды. Джо Гликкауф Arthur Andersen-дің GE жобасының жетекшісі болды. Әлемде 100 компьютер бар деп есептеледі. АҚШ Магниттік ядролық жад жасалды. АҚШ FORTRAN (FORmula TRANslation) – алғашқы жоғары деңгейлі бағдарламалау тілін Джон Бэкус және оның IBM командасы бастады. Дамыту 1957 жылға дейін жалғасты. Ол әлі де ғылыми есептеулерде қолданылады. FORTRAN бағдарламасын орындау алдында компилятор арқылы машиналық бағдарламаға түрлендіру қажет, компилятор өзі бағдарлама болып табылады. АҚШ IBM 650 компьютері ұсынылды. Дыбылдық сақтағышы бар салыстырмалы түрде арзан компьютер, ол 2000 данадан астам шығарылған алғашқы компьютер болды. АҚШ NORC компьютері IBM компаниясымен АҚШ Әскери-теңіз күштеріне жеткізілді. АҚШ Жасанды интеллект бойынша алғашқы конференция Нью-Гэмпшир штатындағы Дартмут колледжінде өтті. АҚШ Bendix G 15 компьютері Bendix Corporation компаниясымен ұсынылды. Нидерландтағы теміржол жүйесі мысалы ретінде алынып, ARMAC компьютерінің мүмкіндіктерін көрсету үшін NED Edsger Dijkstra графтардағы ең қысқа жолдарды табуға тиімді алгоритм ойлап тапты. Бұл мәселе тез түсіндірілуі және нәтижесі тексерілуі мүмкін болғандықтан таңдалды. Dijkstra көптеген адамдар есінде қалған нәрсе осы болғанымен, ол есептеудің көптеген салаларына маңызды үлес қосты – әсіресе, ол синхрондылыққа қатысты мәселелердегі жұмысы үшін, мысалы, семафордың ойлап табылуы үшін еске алу керек. АҚШ IBM компаниясы алғашқы матрицалық принтерді сатуға шығарды. 1957 жыл Франция Bull компаниясы Gamma 60 компьютерін ұсынды, ол параллелизм үшін арнайы жобаланған архитектурасы бар алғашқы компьютер болды. АҚШ FORTRAN дамыту аяқталды. 1954 жылға қараңыз. АҚШ LISP (interpreted) бағдарламалау тілі жасалды, 1960 жылы аяқталды. LISP "LISt Processing" деген сөздің аббревиатурасы. Жасанды интеллектті дамытуда қолданылады. Джон Маккарти Массачусетс технологиялық институтында жасады. КСРО Setun, 1958 жылы Мәскеу мемлекеттік университетінде жасалған теңгерілген үштік компьютер. АҚШ Джек Килби Texas Instruments компаниясында интегралдық схеманы ойлап тапты. Кейін Intel компаниясын құрған Роберт Нойс да жекелеген түрде осы ойлап табудың үстінде жұмыс істеді. Intel кейін микропроцессорды жетілдірді. Патент 1959 жылы тіркелді және 1964 жылы мақұлданды. Бұл патент Жапонияда қабылданбады, сондықтан жапондық компаниялар кез келген төлемдерден аулақ бола алды, бірақ 30 жылдық сот дауынан кейін 1989 жылы Жапония патентті мақұлдады; сондықтан барлық жапондық компаниялар патент ескіргеннен кейін 2001 жылға дейін төлемдер төледі. Әлем 1959 мен 1964 жылдар арасында ұсынылған компьютерлер, көбінесе екінші буын компьютерлер деп есептеледі, дискретті транзисторлар мен басылған тізбектерге негізделген, нәтижесінде кішкентай, қуаттырақ және сенімдірек компьютерлер пайда болды. 1959 жыл Ұлыбритания Кристофер Стречи, Оксфорд университетінің есептеу бойынша алғашқы профессоры, уақытты бөлісуге патент өтінімі берді. Ол осы тұжырымды сол жылы Париждегі ЮНЕСКО демеушілігімен өткен Ақпаратты өңдеу жөніндегі конференцияда J. C. R. Licklider-ге жеткізді. АҚШ COBOL (COmmercial Business Oriented Language) Грейс Мюррей Хоппер FLOW MATIC-тің мұрагері ретінде жасалды, 1961 жылы аяқталды. КСРО Минск негізгі компьютерінің дамыту және өндірісі КСРО-да басталды. 1975 жылы тоқтатылды. АҚШ MOSFET (MOS транзисторы) Мохамед Атталла және Давон Канг Bell Labs компаниясында ойлап тапты. МОП (металл-оксид-жартылай өткізгіштік эффектілі транзистор), сонымен қатар МОП транзисторы деп те аталады, Мохамед Атталла және Давон Канг Bell Labs компаниясында ойлап тапты. Ол жоғары тығыздық интегралдық тізбектерді қамтамасыз етті және компьютерлерде ең көп қолданылатын жартылай өткізгіш құрылғы болып табылады. АҚШ Кремний интегралдық тізбегі Роберт Нойс Fairchild Semiconductor компаниясында, Жан Хёрнидің жазық процесін пайдаланып жасалды.

1960 жылдар

Күнi Өткiзiлген орын Оқиға USEUR ALGOL, алғашқы құрылымдық, процедуралық бағдарламалау тілі шығарылды. Ұлыбритания Бірінші компилятор компиляторы шығарылды. АҚШ APL бағдарламалау тілі IBM-де Кеннет Айверсон шығарды. АҚШ AN/UYK 1 (TRW 130) компьютері баллистикалық зымыранды су асты кемелерінің люк арқылы сыйымды болуы үшін дөңгелектелген жиектерімен жасалған, алғашқы спутниктік навигациялық жүйенің бөлігі ретінде, Transit. 1961 АҚШ Molecular Electronic Computer, алғашқы интегралды схемаларға негізделген жалпы мақсаттағы компьютер (демонстрациялық мақсаттар үшін салынған, үстел калькуляторын симуляциялау үшін бағдарламаланған), Texas Instruments компаниясы АҚШ Әуе күштері үшін жасады. Ұлыбритания ATLAS Манчестер университетінің командасы толықтырды. Бұл машина көптеген қазіргі заманғы архитектуралық тұжырымдамаларды енгізді: катушка, үзілістер, құбыржолдар, аралас жад, виртуалды жад және парақтандыру. Ол шығарылған кезде әлемдегі ең қуатты машина болды. АҚШ 1961 жылдың мамырында MIT физигі Уэсли А. Кларктың идеясы бойынша LINC-те жұмыс басталды. Бұл жеке пайдаланушы үшін оңтайландырылған және бағасы (шамамен 43 600 доллар) төмендетілген компьютердің алғашқы функционалдық прототипі болды. Алғаш рет 1963 жылы Мэриленд штатының Бетезда қаласындағы Ұлттық психикалық денсаулық институтында қолданылды. Көптеген адамдар оны кейбір элементтерінің үлкен өлшемдеріне қарамастан, мысалы, жад сөресі, алғашқы дербес компьютер деп санайды. АҚШ Spacewar!, MIT студенті Стив Рассел жазған алғашқы және өте ықпалды компьютерлік ойын. Ойын DEC PDP 1-де жұмыс істеді. Жарысқа қатысушы ойыншылар бір-бірінің ғарыш кемелеріне жойстиктің ерте нұсқасын қолдана отырып, оқ атқан. АҚШ Mouse Дуглас Энгельбарт ойлап тапты. Мысық 1983 жылы Apple Computer компаниясының Lisa және Macintosh компьютерлерімен танымал болды және 1987 жылға дейін IBM компаниясы оны қабылдамады, бірақ Amstrad PC1512 сияқты үйлесімді компьютерлер осы күнге дейін мысықтармен жабдықталған. 1964 АҚШ-та Пол Баран кейіннен пакеттік коммутация деп аталатын нәрсені ойлап тапты. Баран 1960-1964 жылдар аралығында ақпаратты "хабарлама блоктарына" бөлу және оны бөлінген желілер арқылы жіберу туралы бірқатар брифингтер мен мақалалар жариялады. АҚШ 1964-1972 жылдар аралығында салынған компьютерлер көбінесе үшінші буын компьютерлері деп саналады; олар алғашқы интегралды схемаларға негізделген, олар тіпті кішірек машиналарды жасады. Мұндай машиналардың үлгілері HP 2116A және Data General Nova болды. АҚШ IBM шығарған PL/I бағдарламалау тілі. АҚШ IBM System/360-тың іске қосылуы, үйлесімді компьютерлердің алғашқы сериясы, жеке "бизнес" және "ғылыми" машина архитектураларының эволюциясын кері қайтарып, тоқтату; барлық модельдер бірдей негізгі нұсқаулар жиынтығы архитектурасын және регистр өлшемін қолданды, теорияда қажеттіліктері өзгерген сайын бағдарламаларды неғұрлым неғұрлым қуатты модельдерге көшіруге мүмкіндік береді. Жадтың негізгі бірлігі "байт" 8 бит ретінде анықталды, ал "сөздер" сияқты үлкен бірліктер 8 еселенген мөлшермен анықталды, бұл көптеген салдарымен. Сол кездегі көптеген бәсекелестік компьютерлер 6 еселенген сөз өлшемін қолданды. Бұл кезде "IBM Compatible" маркетингтік термині архитектураның 8 бит байтты қолданғанын көрсету үшін жиі қолданылған. 1968 жылға қарай 14000-нан астам жүк тасымалданады. АҚШ-тың MAC жобасы MIT-те J. C. R. Licklider басталды: кампустың барлық жерінде бірнеше терминалдар уақыт бөлісу механизмін пайдалана отырып, орталық компьютерге қосылады. Алғашында, олар үшін электронды поштаны пайдалану өте маңызды. АҚШ-тың Sabre (компьютерлік жүйесі) ұшырылды. АҚШ DEC PDP 8 шағын компьютері шығарылды. Бұл Digital Equipment Corporation (DEC) компаниясы жасаған алғашқы шағын компьютер. Оның құны 18 500 АҚШ доллары болды (1965 жылы 18 500 доллар соңғы жылдары шамамен <есептелген сомаға> тең). Гордон Мур жариялаған АҚШ Мур заңы. Бастапқыда процессордың күрделілігі жыл сайын екі есеге өседі деп болжаған. Ол "Электроника" журналының 35 жылдығына арналған санында жарияланды. 1975 жылы заң екі жылда бір рет күрделілігін екі еселеуді ұсынды. АҚШ Лотфи Заде (Калифорния университеті, Беркли) жасаған Fuzzy логикасы, ол шамамен 100 деректерді өңдеу үшін қолданылады. АҚШ бағдарламалау тілі BASIC (Beginners All Purpose Symbolic Instruction Code) АҚШ-тың Дартмут колледжінде Томас Э. Курц пен Джон Джордж Кемень әзірлеген. BASIC микрокомпьютерлерде 1975 жылға дейін іске асырылмаған. Бұл DTSS (Dartmouth Time Sharing System) немесе GCOS сияқты уақыт бөлісу ортасында қолдануға арналған алғашқы тіл болды. Ұлыбританиялық Дональд Дэвис қазіргі заманғы компьютерлік желілерде қолданылатын пакеттік коммутацияны тәуелсіз түрде ойлап тапты. 1970-ші жылдарда салынған көптеген кең аумақты пакеттік коммутациялық желілер, соның ішінде ARPANET, оның 1965 жылғы бастапқы дизайнына "шамамен барлық жағынан" ұқсас болды. АҚШ алғашқы суперкомпьютер, Control Data CDC 6600 әзірленді. АҚШ Hewlett Packard HP 2116A компьютерімен есептеу үшін жалпы мақсаттағы компьютер бизнесіне кірді, бұрын тек үлкен компьютерлерде ғана болатын қуатты ұсынды. Ол ALGOL, BASIC және FORTRAN сияқты көптеген тілдерді қолдады. АҚШ/Швейцария бағдарламалау тілін Pascal әзірлеу басталды, 1968-1971 жылдар аралығында Швейцарияда жалғасты. ALGOL негізінде. Никлаус Вирт педогогикалық құрал ретінде әзірледі. АҚШ IBM компаниясында Алан Шугарттың басшылығымен дискет ойлап табылды, System/370 және перифериялық басқарушыларға микробағдарламалық жүктеме құралы ретінде пайдалану үшін. Ұлыбритания Wireless World журналының төмен құнмен сатылатын Digital Computer 5 бөлімде жарияланды. Германий транзисторларын пайдаланатын 8 биттік серийлік дизайн демонстраторы. АҚШ Robert Noyce және бірнеше достары Intel компаниясын құрды. АҚШ бағдарламалау тілі LOGO Wally Feurzeig, Seymour Papert және Cynthia Solomon MIT-де әзірлеген. АҚШ Hewlett Packard 9100A, HP компаниясының бағдарламаланатын калькуляторы (алғашқы ғылыми калькуляторы) шығарылды. АҚШ GER Telefunken компаниясы ұсынған алғашқы компьютерлік допты мысық. [[Rollkugel (мысық құрылғысы) RKS 100 86 деп аталатын құрылғы бұрынғы трекбол сияқты құрылғыны ("кері" қайтаруға негізделген) (сонымен қатар [[Rollkugel (трекбол құрылғысы) деп аталатын) радарлық ұшу басқаруына орнатылған, 1965 жыл шамасында Райнер Маллебрейн басшылығындағы Telefunken Konstanz командасы жасаған, SIG 100 86 векторлық графикалық терминалы бар TR 86 процестік компьютерлік жүйесінің бөлігі ретінде. АҚШ Дуглас Энгельбарт Сан-Францискодағы Күзгі Бірлескен Компьютерлік Конференцияда интерактивті есептеуді көрсетті: мысық, экрандағы терезелер, гипермәтін және толық экранды мәтіндік өңдеу. АҚШ ARPANET, желілерді зерттеу үшін АҚШ Қорғаныс министрлігі қаржыландырған, 1969 жылдың 21 қарашасында Стэнфорд пен UCLA арасында алғашқы компьютерлік қосылым жасалды. Кейіннен 1970-ші жылдарда көптеген университеттерді қоса, әскери емес пайдаланушыларға ашылды. NPL желісі де сол жылы жұмыс істеуін бастады. АҚШ UNIX операциялық жүйесін әзірлеу басталды. Кейіннен ол тасымалдануға көмектесу үшін C көздік коды ретінде шығарылды, содан кейін IBM PC-ны қоса алғанда, көптеген түрлі компьютерлер үшін нұсқалар қол жетімді. Ол және оның клондары (мысалы, Linux) әлі де желілік серверлерде және ғылыми жұмыс станцияларында кеңінен қолданылады. Алғашқыда Кен Томпсон және Деннис Ритчи әзірлеген. АҚШ алғашқы сұрау пікірі, RFC 1 жарияланды. RFC (желілік жұмыс тобы, пікір сұрауы) қағаздар сериясы, желілер үшін протоколдарды әзірлеу және анықтау үшін қолданылады; бастапқыда ARPANET негізі болған, қазірде олардың мыңдаған түрлері Интернеттің барлық аспектілеріне қатысты. Жалпы, олар Интернет пен оған қосылған компьютерлердің қалай жұмыс істеуі керек екенін, мысалы, TCP/IP желісі немесе электрондық пошта тақырыптары қалай жазылуы керек екенін көрсетеді. ? EIA (Electronic Industries Association) ұсынған RS 232 (сериялық интерфейс) стандартының енгізілуі, бүгінде сирек қолданылатын ескі сериялық интерфейстердің бірі. АҚШ Data General 8000 доллардан әрқайсынан 50 000 Nova таратты. Nova алғашқы 16 биттік шағын компьютерлердің бірі болды және 8 биттік байттың еселігіне сәйкес келетін сөз ұзындықтарына қарай жол ашты. Ол Fairchild Semiconductor компаниясынан орташа масштабты интеграция (MSI) схемаларын алғаш рет қолданды, кейінгі модельдер үлкен масштабты интеграцияланған (LSI) схемаларын қолданды. Сонымен қатар, барлық орталық процессор 15 дюймдік басқарылған тақтада орналасқандығы да ерекшелік болды.

1970 жылдар

Күнi Өткiзiлген орын Оқиға АҚШ Intel компаниясы ұсынған алғашқы динамикалық RAM чипі. Ол 1103 деп аталды және сыйымдылығы 1 Кбит, 1024 бит болды. АҚШ Forth бағдарламалау тілі жасалды. Қарапайым, таза, стек негізделген дизайн, кейін PostScript және Java виртуалды машинасына әсер етті. АҚШ CTC Datapoint 2200 бағдарламаланатын терминалын жаппай өндірді. Оның көп чипті процессоры Intel 8008 үшін негіз болды. Монитор мен кассеталық дискілер орнатылған, ал жүйе IBM Selectric теріс машинасының шамамен бірдей көлемінде болды. Пайдаланушылар жүйені дербес компьютер ретінде пайдалана бастады – дербес компьютер ретінде танылатын алғашқы үлгілердің бірі. АҚШ HP 9800 сериясының шығарылымы, Hewlett Packard компаниясының үстел компьютерлерінің сериясы, олардың алғашқы моделі Hewlett Packard 9100A-ны алмастырды. АҚШ Kenbak 1 кемеге жіберілді. Бұл шағын, арзан (750 АҚШ доллары) жеке компьютер, микропроцессорларға дейінгі TTL технологиясын қолдана отырып жасалған, "алғашқы жеке компьютер" деп аталуға лайық, және Компьютер тарихы мұражайы мен Америка компьютер мұражайы осылай қарастырады. АҚШ Ray Tomlinson әр түрлі компьютерлерді пайдаланатын адамдар арасында Arpanet арқылы электрондық хабарламаларды жібере алатын алғашқы бағдарламаны жасады. (Бұрын да бір компьютерде тіркелген пайдаланушылар арасында хабарлама жіберуге болатын бағдарламалар болған.) АҚШ Intel 4004, коммерциялық түрде қол жетімді алғашқы микропроцессор шығарылды. Ол 2300 транзистордан тұрды және 4 биттік процессор болды. Ол секундына шамамен 60 000 нұсқауды (0,06 МИПС) орындай алады, ең жоғары тактолық жиілігі 740 кГц. АҚШ Texas Instruments алғашқы портативті электронды калькуляторды шығарды. 8 дюймдік дискета енгізілді. АҚШ Nolan Bushnell және Ted Dabney Atari компаниясын құрды. АҚШ Pong шығарылды – кеңінен танымал алғашқы аркадалық видео ойын. Оны Allan Alcorn ойлап тапты. ? 1972 жылдан кейін салынған компьютерлерді көбінесе төртінші буын компьютерлер деп атайды, олар LSI (Large Scale Integration) схемаларына негізделген (микропроцессорлар сияқты), әдетте бір чипте 500 немесе одан да көп компонент. Кейінгі жетістіктерге 5 жылдан кейін интегралды схемаларды (Very Large Scale Integration - VLSI) енгізу жатады, әдетте 10 000 компонент. Төртінші буын қазіргі уақытқа дейін жұмыс істейді деп саналады, өйткені есептеу қуаты өскенмен, негізгі технология бірдей қалды. АҚШ Bell Laboratories-те C бағдарламалау тілі жасалды. Unix операциялық жүйесінің ойлап тапқандарының бірі Dennis Ritchie BCPL-ді B деп аталатын тілге оңайлатты, содан кейін B-ді C-ге қайталайды. Бұл өте танымал тіл, әсіресе жүйелік бағдарламалау үшін, өйткені ол икемді және жылдам. C бағдарламалауды жаңарту деп саналды, өйткені ол құрылымды бағдарламалауды енгізуге көмектесті. C-ден шабыт алған C++ 1980-ші жылдары енгізілді, және өз кезегінде объектіге бағдарланған бағдарламалау дәуірін бастауға көмектесті. АҚШ Hewlett Packard алғашқы қолмен ұсталатын ғылыми калькуляторды шығарды; бұл инженерлік слайд ережесін ескірген етеді. АҚШ Intel 8008 микропроцессоры шығарылды. АҚШ ARPANET-ке алғашқы халықаралық қосылымдар орнатылды. Кейінірек ARPANET желісі қазіргі Интернет деп аталатын желіге негіз болды. NOR Norsk Data компаниясы алғашқы 32 биттік супермини компьютерді – Nord 5 шығарды. 1972-1973 жылдары АҚШ-та IBM Los Gatos ғылыми орталығы IBM PALM процессорына негізделген SCAMP (Special Computer APL Machine Portable) деп аталатын портативті компьютердің прототипін Philips компакт-кассеталық дискісімен, шағын CRT және толық функционалды пернетақтамен жасады. SCAMP APL\1130-ды орындау үшін IBM 1130 миникомпьютерін эмуляциялады. SCAMP перформансын портативті, бір пайдаланушы компьютерде бірінші рет эмуляциялағандықтан, PC Magazine 1983 жылы SCAMP-ті "революциялық тұжырымдама" және "дүниедегі алғашқы дербес компьютер" деп атады. Оның прототипі Смитсондар институтында. 1973 жылы Ұлыбританияның Clifford Cocks үкіметтік байланыс штаб-пәтерінде (GCHQ) жұмыс істеген кезде RSA алгоритміне (1978) тең келетін ашық кілт криптографиялық алгоритмді ойлап тапты. АҚШ Xerox Alto, Xerox Palo Alto Research Center-де орналастырылған биттік карталы графикалық пайдаланушы интерфейсі бар қуатты дербес компьютер. FRA Микрокомпьютер Micral N, 1973 жылы R2E компаниясының француз Франсуа Гернелл әзірлеген. Ол Steve Wozniak (Apple 1 дизайнері), 1986 жылы АҚШ-та өткен халықаралық конкурстың қазылар алқасының мүшесі болғандықтан, "дүниедегі алғашқы микрокомпьютер" деп ресми түрде танылды. АҚШ TCP/IP протоколын әзірлеуді Vinton Cerf және Robert E. Kahn бастаған топ бастады. Бұл Интернет сияқты компьютерлік желілерде қолданылатын протоколдар. FRA Alain Colmerauer Франциядағы Luminy Марсель университетінде Prolog бағдарламалау тілін жасады. Ол логикалық бағдарламалаудың жаңа парадигмасын енгізді және көбінесе сарапшы жүйелері мен жасанды интеллект бағдарламалау үшін қолданылады. АҚШ Don Lancaster жасаған TV Typewriter, әдеттегі теледидар экранында әріптік-сандық ақпаратты көрсетті. Ол 120 АҚШ долларына тұратын электрондық компоненттерді пайдаланды. Алғашқы дизайн екі жад тақтасын қамтыды және 16 қатарға 32 символдан тұратын 512 символдарды жасап, сақтай алады. 90 минуттық кассеталық таспа мәтіннің 100 бетіне жуық қосымша сақтауды қамтамасыз етті. АҚШ Ethernet жасалды. Бұл компьютерлерді және басқа да компьютерлерді бір-бірімен қосудың танымал тәсілі болды, олар деректерді бөлісе алады және принтерлер сияқты құрылғыларды пайдалана алады. Осылайша қосылған машиналар тобы LAN деп белгіленеді. Ұлыбритания CLIP 4, параллель архитектурасы бар алғашқы компьютер. Канада Micro Computer Machines компаниясының шығарған MCM/70, алғашқы дербес компьютерге үміткер, бірақ салмағы 20 фунт болса да және плазма дисплейі мен ROM негізіндегі APL бағдарламалау тілінің интерпретаторы болса да, коммерциялық сәттілікке жете алмады. АҚШ 8080 таныстырылды. Ол 2 МГц тактолық жиілікте жұмыс істеді және 0,64 МИПС орындады. АҚШ Motorola MC6800 8 биттік микропроцессорын жариялады. Оны 8080-ге қарағанда жүзеге асыру оңай, өйткені оған жұмыс істеу үшін бір ғана қуат көзі қажет және қосымша чиптер қажет емес. 8080-ге қарағанда, ол жалпы мақсаттағы "санды есептеуші / компьютер" процессоры ретінде емес, өнеркәсіптік басқару үшін басқару процессоры және перифериялық процессор ретінде сатылады. АҚШ Chuck Peddle және Bill Mensch Motorola компаниясынан 6800 процессоры бойынша жұмысын аяқтағаннан кейін MOS Technology компаниясына қосылды. Италия Olivetti компаниясы интеграцияланған дискеталық дискісі бар жеке компьютер Olivetti P6060-ты шығарды. Оны Pier Giorgio Perotto жасады. Ұлыбритания ICL өзінің New Range негізгі фреймдерін, ICL 2900 сериясын іске қосты. АҚШ MITS Altair 8800, алғашқы коммерциялық сәттілікке жеткен хобби компьютер шығарылды. Popular Electronics журналында (1975 жылғы қаңтар) компьютер сипатталды және адамдар жинақтарды тапсырыс беруге шақырылды. Шектелген өңдеу қуатына, кіріс/шығыс жүйесіне (blinkenlights және ауыстырғыштар) және жадқа (256 байт) қарамастан, алғашқы күні шамамен 200 дана тапсырыс берілді. 10 000 дана жинақ құны 397 АҚШ долларынан сатылды. Көптеген компаниялар "S 100 шинасы" (Altair-дің негізгі шинасы) негізінде клондар жасады. АҚШ Bill Gates және Paul Allen жасаған BASIC-тің алғашқы микрокомпьютерлік іске асырылуы. Ол MITS Altair үшін жазылған. Бұл олардың жыл соңында Microsoft құруына әкелді. АҚШ Unix маркетингке шығарылды (1969 жылды қараңыз). Норвегиялық Mycron компаниясы MYCRO 1, алғашқы бір тақтайлы компьютерді шығарды. АҚШ Bill Gates және Paul Allen Microsoft компаниясын құрды. АҚШ MOS Technology өзінің 6501 процессорын шығарды, ол Motorola-ның 6800-ымен қондырғылық үйлесімді, бірақ оларға қарсы сот процесі басталды. 6501 тез арада сатылымнан алынып, 6502-мен ауыстырылды, ол "сотқа қатысты" дизайнға ие, бірақ әйтпесе 6501-ге жақын. 6502 келесі 10 жылдың ішінде ең танымал процессорлардың біріне айналды және көптеген компьютерлерде және ойын консольдерінде (әсіресе Atari 2600, Apple II, Commodore PET, VIC 20, Commodore 64, BBC Micro және Nintendo Entertainment System) қолданылды. АҚШ IBM 5100 компьютері шығарылды; кіріктірілген пернетақтасы, дисплейі және таспадағы жаппай сақтағышы бар, ол ...