Кіріспе

Холокост құрбандарын еске алу күні – Холокост құрбандарын еске алу күні немесе Холокостты еске алу күні – нацистік Германия және оның әріптестерінің алты миллион еврейді және миллиондаған басқа Холокост құрбандарын геноцидке ұшыратқандығын еске алуға арналған жыл сайынғы іс-шара. Көптеген елдер, негізінен Еуропада, еске алу күндерін мемлекеттік мерекелер ретінде белгілеген. 2005 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымы Халықаралық Холокост құрбандарын еске алу күнін белгіледі. Көптеген іс-шаралар 1945 жылы Аушвиц концлагерінің азат етілген күніне орайластырылған 27 қаңтарда өтеді, ал басқа елдер Холокост кезеңіндегі ұлттық оқиғалардың жылдықтарын белгілеу үшін бөлек күндерді таңдайды. Холокостты еске алу күндері көбінесе жеккөрушілік пен антисемитизмге қарсы күрес шараларын қамтиды.

Еске алу күндерінің тізімі

Әзірбайжан 27 қаңтар Еврейлердің трагедиясы мен ерлігі күні
Австралия 27 қаңтар Халықаралық Холокост еске алу күні
Австрия 5 мамыр Зорлық-зомбылық пен расизмге қарсы еске алу күні, Ұлттық социализм құрбандарын еске алуға арналған. 1945 жылы Маутхаузен концентрациялық лагерінің босатылған күні.
Бельгия 27 қаңтар Холокост құрбандарын еске алудың халықаралық күні
Босния мен Герцеговина 27 қаңтар Холокост құрбандарын еске алудың халықаралық күні
Болгария 10 наурыз Холокост еске алу күні және "Болгария еврейлерін және Холокост құрбандарын, сондай-ақ адамзатқа қарсы қылмыстардың құрбандарын құтқару күні". 2003 жылы елден еврей халқын қуу жоспарының күші жойылған күні.
Канада Альберта, Манитоба және Новая Шотландия 27 нисан (сәуір/мамыр) Канаданың Альберта, Манитоба және Новая Шотландия провинциялары 2000 жылы Холокост еске алу күнін мойындау туралы заң қабылдады. Ескерту: Канаданың басқа провинциялары да осындай заңдар қабылдады, сондықтан Канада жазбасын толық жаңарту қажет.
Хорватия 27 қаңтар Холокостты еске алу және адамзатқа қарсы қылмыстардың алдын алу күні
Чехия 27 қаңтар Холокост құрбандарын еске алу және адамзатқа қарсы қылмыстардың алдын алу күні
Дания 27 қаңтар Аушвиц Холокост және геноцидті еске алу күні
Эстония 27 қаңтар Холокостты еске алу күні
Финляндия 27 қаңтар Холокост құрбандарын еске алу күні (Vainojen uhrien muistopäivä)
Франция 16 шілде Вель-д'Ив тұтқындалуының жылдығы. 1942 жылы Парижде 13 152 еврейдің жаппай тұтқындалуы мен Аушвицте жойылғанына арналған еске алу рәсімі.
Германия 27 қаңтар Ұлттық социализм құрбандарын еске алу күні
Греция 27 қаңтар Ұлттық Холокост еске алу күні (Ethniki Imera Mnimis Olokaftomatos). 2004 жылдан бері.
Венгрия 16 сәуір 2001 жылдан бері Холокост еске алу күні.
Ирландия 27 қаңтарға ең жақын жексенбі Ұлттық Холокост еске алу күні
Израиль (және басқа да көптеген еврей қауымдастықтары) 27 нисан (сәуір/мамыр) Йом ХаШоа (Холокост күні) немесе Йом ХаЗикарон лаШоа ве лаГвура (Холокост және ерлік еске алу күні). Израильдің және АҚШ-тағы, сондай-ақ әлемнің басқа да аймақтарындағы көптеген еврей қауымдастықтарының еске алу күні. Бұл күн Варшава геттосының көтерілісінің басталуына 13 күн бұрын және Израильдің тәуелсіздік күніне 8 күн бұрын сәйкес келеді.
Италия 27 қаңтар Еске алу күні
Латвия 4 шілде Еврей халқына қарсы геноцид құрбандарын еске алу күні. 1941 жылы Ригадағы Ұлы хор синагогасының өртенуі.
Литва 23 қыркүйек Литва еврейлерінің геноциді күні. 1943 жылы Вильнюс геттосының таратылуының жылдығы.
Люксембург 27 қаңтар Холокост еске алу күні
Нидерланды қаңтар айының соңғы жексенбісі Ұлттық Холокост еске алу күні. 1945 жылғы 27 қаңтарда Аушвицтің азат етілуінің жылдығы.
Солтүстік Македония 27 қаңтар
Норвегия 27 қаңтар Холокост еске алу күні
Польша 27 қаңтар Холокост құрбандарын еске алудың халықаралық күні. Варшава геттосының көтерілісінің жылдығы.
Португалия 27 қаңтар Холокостты еске алу күні
Румыния 9 қазан Холокостты еске алу күні
Сербия 22 сәуір Холокост құрбандарын еске алу күні
Словакия 9 қыркүйек Холокост құрбандары және нәсілдік жеккөрушілік күні. 1941 жылғы 9 қыркүйекте Словакия Нюрнберг заңдарына негізделген еврейлерге қарсы заңдарды қабылдады.
Словения 27 қаңтар Холокостты еске алу күні
Испания 27 қаңтар Холокостты еске алу және адамзатқа қарсы қылмыстардың алдын алу күні
Швеция 27 қаңтар Холокостты еске алу күні. 1999 жылдан бері жыл сайынғы ұлттық еске алу күні.
Швейцария 27 қаңтар Холокост құрбандарын еске алудың халықаралық күні
Тайвань (Қытай Республикасы) 27 қаңтар, 25 ақпан Холокост еске алу күні (大屠殺陣亡將士紀念日) ((Dà túshā zhènwáng jiàngshì jìniàn rì). Еуропалық оқиғалардан басқа, ҚХР/Тайвань 28 ақпандағы оқиға құрбандарын да құрметтейді.
Украина 27 қаңтар Холокост еске алу күні. 2020 жылдан бері.
Ұлыбритания 27 қаңтар Холокост еске алу күні. Алғаш рет 2001 жылдың қаңтарында және содан бері жыл сайын дәл сол күні өткізіледі.
АҚШ 8 күндік кезең, Йом Хашоаға дейінгі жексенбіден бастап Йом Хашоадан кейінгі жексенбіге дейін Холокост құрбандарын еске алу күндері (DRVH). Конгресс 1979 жылы еске алу бағдарламалары мен рәсімдері үшін кезең ретінде белгіледі.

Еске алу және еске алу рәсімі

2020 жылдың қаңтар айында Аушвицте 1945 жылдың 27 қаңтарында босатылуының 75 жылдығына арналған салтанатты шара өтті. Шараға көптеген шенеуніктер мен еврей қауымдастығының басшылары сөз сөйледі. Көптеген Холокосттан аман қалғандар осы шараға қатысты. Ұлыбританияда үкімет өкілдері, дін қызметкерлері және қоғамдық қайраткерлер осы мерейтойды еске алу үшін Лондонға жиналды. Сол күні Германия полициясы нацистік үлгідегі белгілері бар сыра маркасының сатылуын тергеп жатқанын хабарлады. 2021 жылы Ұлыбританиядағы бірнеше еврей ұйымдары Шыңжаңдағы ахуалды Холокост құрбандарын еске алу күнінің іс-шараларына қосты.