Кіріспе

Нью-Йорк қаласындағы реформалық яһуди қауымы немесе ұйымы.

Нью-Йорктегі Емануэль қауымы – Нью-Йорк қаласындағы алғашқы реформалық яһуди қауымы. Ол 1845 жылы құрылғаннан бері реформалық иудаизмнің жетекші қауымы болып табылады. Қауым әлемдегі ең ірі синагогалардың бірі – Нью-Йорктегі Temple Emanu El синагогасын пайдаланады. Қауым қазіргі таңда 2000-ға жуық отбасыдан тұрады және 2013 жылдың шілдесінен бастап аға раввин Джошуа М. Дэвидсон басқарып келеді. Қауым Манхэттеннің Upper East Side ауданындағы 1 East 65th Street мекенжайында орналасқан. Синагогада Бернард яһуди мұражайы орналасқан, онда қауымның 1000-нан астам яһуди діни рәсімдеріне арналған көркем заттары сақталған.

1845-1926 жылдар

Қауымды негізінен неміс еврейлері құрайтын 33 адам 1845 жылғы сәуір айында Манхэттеннің Төменгі Шығыс жағындағы Гранд және Клинтон көшелерінің жанындағы жалға алынған залға жиналды. Алғашқы қызметтер жоғары дәстүрлі болды. (Осылай аталып кеткен) ғибадатхана қауымның өсіп, байыуына байланысты бірнеше рет көшті. 1847 жылғы қазан айында қауым 56-шы Кристи көшесіндегі бұрынғы методист шіркеуіне көшті. Қауым сәулетші Леопольд Эйдлицке шіркеуді синагогаға айналдыру жоспарын жасауды тапсырды. Ғибадатханаға (Temple Emanu El) православтық діни тәжірибеден радикалды түрде бас тартулар енгізілді, бұл Америкадағы "классикалық" реформалық иудаизм принциптерін жариялаған үрдістерді қалыптастырды. 1848 жылы қауым мүшелері дұға кітаптарындағы дәстүрлі еврей тіліндегі литургиялық тілді неміс тіліне ауыстырды. Бұрын синагогаларда тыйым салынған аспаптық музыка алғаш рет 1849 жылы қызмет кезінде орындалды, ол кезде орган орнатылды. 1853 жылы қауым мүшелерін алиотқа шақыру дәстүрі жойылды (бірақ бар мицва рәсімдері үшін сақталды), соның салдарынан Тораны оқу құқығы тек төрағалық ететін раввинге берілді. 1869 жылы Кристи көшесіндегі ғимарат Бет-Исраил Бикур-Холим қауымының мекеніне айналды. 1854 жылы Temple Emanu El 12-ші көшеге көшкен кезде тағы өзгерістер енгізілді. Ең көп дау тудырған өзгеріс – аралас отыру жүйесі болды, ол отбасыларға жыныстарды мечицаның екі жағына бөліп отырғызудың орнына бірге отыруға мүмкіндік берді. Қауым мүшелері ұзақ пікір таласқаннан кейін, Рош-Хашана мейрамын әдеттегі екі күннің орнына бір күн ғана тойлауға келісті. 1857 жылы негізін қалаушы раввин Лео Мерцбахер қайтыс болғаннан кейін, қауымның көп бөлігін неміс тілінде сөйлейтіндер құрады және оның орнына тағы бір неміс яхудиі Сэмюэл Адлерді тағайындады. 1868 жылы Emanu El алғаш рет жаңа ғимарат салды, ол Леопольд Эйдлиц пен Генри Фернбахтың қатысуымен салынған мавр жаңғыру стиліндегі құрылыс болды, олар үшін шамамен 650 000 доллар жиналды. 1873 жылы қауым алғашқы ағылшын тілінде сөйлейтін раввин Густав Готтейлді Манчестерден (Англия) шақырды. 1888 жылы Джозеф Сильверман Temple-де қызмет еткен тұңғыш американдық раввин болды. Ол Еврей одағы колледжінің екінші түлегі еді. 1870-ші және 1880-ші жылдар дәстүрлі ритуалдардан одан әрі бас тартуға куә болды. Енді ер адамдар дұға оқығанда бас киім (киппа) кимейтін болды. Бар-мицва рәсімдері енді өткізілмеді. 1895 жылы "Одақ дұға кітабы" қабылданды. Этиқалық мәдениет қозғалысының негізін қалаушы Феликс Адлер, әкесі Сэмюэл Л. Адлер Temple Emanu El-дің раввині болып тағайындалғанда бала кезінде Нью-Йоркке келді, бұл оны реформалық иудаизмдегі ең ықпалды тұлғалардың біріне айналдырды. 1924 жылы Лазар Саминский ғибадатхананың музыкалық директоры болды және оны яһуди музыкасының орталығына айналдырды. Ол сондай-ақ ғибадатхана қызметтері үшін музыка жазды және тапсырыс берді.

1926 жылдан қазіргі уақытқа дейін

1926 жылдың қаңтар айында 1868 жылғы синагога 6 500 000 долларға құрылысшы Бенджамин Винтер ағаға сатылды, ол оны 1926 жылдың желтоқсанында Джозеф Дёрстке 7 000 000 долларға сатты. 1927 жылы Дёрст коммерциялық даму үшін ғимаратты бұзды. 1927 жылдың 11 сәуірінде Эмануэль Нью-Йорк қаласындағы Бет-Эль синагогасымен бірікті; олар қазіргі Эмануэльдің тең құрылтайшылары болып саналады. Жаңа синагога 1928-1930 жылдары салынды. 1930 жылдары Эмануэльге Шығыс Еуропадан кедейлікте келген, өздерімен бірге идиш тілін және берілген православиелік діни дәстүрлерін әкелген көптеген еврейлер қоныстанды. Керісінше, Эмануэльге жайлы жағдайдағы, неміс тілінде сөйлейтін еврейлер басымдық құрды, олардың еврейлікке қатысты либералды көзқарастары Батыс Еуропада қалыптасты, онда азаматтық бостандық еврейлерді көптеген этно-діни әдет-ғұрыптарынан бас тартып, көршілерінің өмір салтын қабылдауға итермеледі. Шығыс Еуропадан келген иммигранттардың ұрпақтары үшін Эмануэль синагогасына қосылу көбінесе олардың әлеуметтік жағдайының жақсаруын және американдық қоғамға сіңісудегі табысын білдірді. Дегенмен, осы жаңа қауымның қабылдануы дәстүрлі рәсімдерге қатысты «классикалық» реформаның «қарсыласушы» көзқарасын баяулатуға немесе тоқтатуға, тіпті шектеулі түрде қайтаруға көмектесті. 1934 жылдан 1947 жылға дейін доктор Сэмюэл Х. Голденсон (1878–1962) Эмануэль синагогасының аға раввині болды. Ол 1933-1935 жылдары Америка раввиндерінің Орталық конференциясының президенті болды. 1973 жылы Дэвид М. Познер раввиндік құрамға қосылды. Қоғамдық өмірге белсенді қатысқанымен танымал болған ол зейнеткерлікке шыққаннан кейін қауымның аға раввині қызметін атқарды.