Кіріспе

Америка синагогалық кеңесі – 1926 жылы құрылған синагогалар мен раввиндер қауымдастықтарының американдық еврей ұйымы. Бұл кеңес АҚШ-тағы иудаизмнің үш негізгі діни бағытын біріктіретін бас орган болды. Оның құрамында: Американың ортодоксалдық еврей қауымдарының одағы (Ортодокс), Американың раввиндер кеңесі (Ортодокс), Консервативті иудаизмнің біріккен синагогасы (Консервативті), Рабиндерлер ассамблеясы (Консервативті), Америка еврей қауымдарының одағы (Реформа), Америка раввиндерінің орталық конференциясы (Реформа) кірді. Ұйым 1994 жылы қаржылық қиындықтар мен мүшелері арасындағы келіспеушіліктерге байланысты таратылды. Ұйым кеңселерін Манхэттеннен Уайт-Плейнс, Нью-Йоркке көшіру туралы ұсыныс, ортодоксалдық мүшелер тарапынан қабылданбағаннан кейін, іс жүзінде құлап түсті. Ортодоксалдық Кехилат Ешурун қауымының раввині Хаскел Лукштейн, ұйымның соңғы президенті болып, «ұйымды сақтауға шынайы қызығушылық танытқан адамдардың» жоқтығына өкініш білдірді. Стивен Байм Кеңестің тарауының жалпы ортодоксалдық бағыттың оңға қарай жылжуының символы екенін айтады және ортодоксалдық пен еврей қауымдастығының сыртқы қорғау, Израильді қолдау және еврей сабақтастығы салаларында қалай ынтымақтаса алатыны туралы маңызды сұрақтар тудырды. Ұйымның құжаттары Нью-Йорктегі Америка еврей тарихы қоғамындағы Еврей тарихы орталығында (CJH) сақталады, ол сонымен қатар ұйымның тарихын сақтайды. Солтүстік Америка раввиндер кеңесі 1999 жылы еврей қауымдастығының конфессияаралық бірлігін нығайту мақсатында құрылды. Ұйым жеке қауымдастықтардағы раввиндер кеңестерінің бас органы болды, алғашқы президенті – ортодоксалдық раввин Марк Шнайер, сол кезде Нью-Йорк раввиндер кеңесінің президенті болып қызмет еткен. Америка синагогалық кеңесі (АСК) 1926 жылы Америка еврейлерінің негізгі діни қозғалыстарының қауымдық және раввиндер ұйымдарымен құрылды. Алты орган болды және олар: Американың Біріккен синагогасы, Рабиндерлер ассамблеясы (консервативті); Ортодоксалдық еврей қауымдарының одағы, Американың Рабиндер кеңесі (ортодоксалдық); Америка еврей қауымдарының одағы, Америка раввиндерінің орталық конференциясы (реформа). Президенттер, офицерлер, раввиндер үш бағыт арасында кезекпен тағайындалды. Кейіннен синагогалық органдар тағайындаған Басқарушылар кеңесінің төрағасы лауазымы құрылды. Бастапқы қағидалар декларациясында АСК-нің барлық алты құрамдас орган бөлісетін ортақ мәселелерді қарастыруы көзделген. Осылайша, АСК маңызды мәселелер бойынша кең әлемге «бір ауыздан» сөйлеуге мүмкіндік беретін жеткілікті консенсусқа қол жеткізе алатын әртүрлі діни қауымға орталық байланыс нүктесі болды. Кез келген әрекет, ұстаным және мәлімдеме үшін консенсус қажет болғандықтан, АСК еврей діни қауымдастығын жиі араластыратын ішкі діни қақтығыстарды қарастырмады. Көптеген онжылдықтар бойы АСК басшылығы күн тәртібін белгілі бір идеологиялық немесе теологиялық ұстанымға байланысты бір құрамдас органның вето құқығын қолдануына әкелетін қарама-қайшылықтардан аулақ болу үшін үлкен қамқорлық пен тәртіпті сақтады. Шындығында, АСК тарихында вето құқығына бір-екі рет қана жүгінілді. Бұл келісімді еврей қауымын бөліп тұрған діни айырмашылықтарды шешуге немесе кем дегенде татуластыруға бағытталған деп санайтындар тарапынан сынға ұшырады. Мұндай мүмкіндік болмауы «әлсіздік» немесе «тиімсіздік» ретінде қарастырылды. Бірақ бұл оның мандаты емес еді. Осы өзіндік шектеулер АСК-нің тұрақтылығын қамтамасыз етті, оған осы елдегі және шетелдегі басқа да ірі шіркеу органдарымен, Ақ үйдің мемлекеттік агенттіктерімен жұмыс істейтін толыққанды «шіркеу органына» айналуға мүмкіндік берді. Консервативті, ортодоксалдық және реформалық еврейлерді бірлесіп, сенім мен тәжірибе мәселелері бойынша ішкі еврейлік діни мәселелерді шешу үшін басқа да күш-жігер жұмсалды. Олар мәжілісханада әйелдердің қатысуы, аралас некелер және басқа да даулы мәселелер бойынша консенсусқа келе алмады.

Жабылу

Америка синагогалар кеңесі 68 жылдық өмірден кейін 1994 жылы бірқатар себептерге байланысты жабылды, бұл себептер ұйымды тиімсіз етіп, оның жұмысын тоқтатты. Оның ішінде SCA-ның қаржы жинаудағы әлсіздігі де болды. Құрылтайшы мекемелер оның операциялық шығындарының 10 пайызынан да аз бөлігін жапты, ал қалған қаражат SCA-ның қаржылық шаралары арқылы жыл сайын жиналды. UOJCA, АҚШ және UAHC дінаралық байланыстар мен әлеуметтік жұмыстарда өздерінің конфессиялық беделін қалыптастыруға ұмтылғандықтан, қолдауға және қатысуға деген қызығушылық азайды, ал SCA осы мекемелермен өздерінің атынан байланыс жасады. Израильдегі діни айырмашылықтардың күшеюі американдық еврейлердің ағымдары арасындағы шиеленісті арттырды, бұл Синагога кеңесінде ынтымақтастық пен бірлікке келуді одан да қиындатты. Құрылтайшы органдар ішкі мақсаттарымен көбірек айналыса бастады, ұйымды және оның бағдарламасын сақтау үшін маңызды консенсусқа жетуге қатысты тарихи міндеттемелерін ұмытты.