Кіріспе

Suzuki GSX-R – 1984 жылдан бері жапондық автокөлік өндіруші Suzuki компаниясы жасап шығаратын спорттық мотоциклдер сериясы.

Бірінші буын: 1984 жыл

1984 жылы Suzuki тек Жапонияда сатылатын алғашқы GSX-R (GSX-R400, ішкі модель нөмірі GK71b) шығарды, бұл 400 куб см-ден жоғары көлемді мотоциклдерге қатысты лицензиялық шектеулерді пайдаланды. 1985 жылы 750 куб см-лік GSX-R, ал 1986 жылы 1100 куб см-лік нұсқасы ұсынылды. Егер 750 куб см-лік модель көшеде жарысқа қабілетті, жылдам мотоцикл болса, 1100 куб см-лік модель – таза қуат пен мүмкіндіктердің көрінісі болды. 750-ге қарағанда сәл ауыр – 750-ге 435 фунт, ал 1100-ге шамамен 480 фунт, бірақ қуаты (130 а.к.) және айналу моменті айтарлықтай жоғары. Осы екі модельге дейін, 1984 жылғы алғашқы GSX-R – революциялық модель болды және жапондық өндірушілердің "жарысқа арналған мотоциклге шамдар қосу" идеясына ең жақын келген жетістігі еді. 1970-ші жылдардағы төрт ірі жапондық өндіруші ұқсас конструкциялы мотоциклдер жасады: болаттан жасалған қос контурлы рамалар, SOHC немесе DOHC конфигурациялы ауамен салқындатылатын тік қатарлы төрт цилиндрлі қозғалтқыштар. 1970-ші жылдардың басында цилиндр басына екі клапан жиі қолданылса, онжылдықтың соңында жоғары деңгейдегі мотоциклдерде төрт клапанды басқару жүйесі қолжетімді болды. Брендтер мен жылдар бойынша дизайнның ұқсастығы "UJM" (Universal Japanese Motorcycle) терминінің пайда болуына әкелді, ол 1969 жылғы Honda CB 750 моделімен басталды. Бұл мотоциклдер 350 куб см-ден 1200 куб см-ге дейінгі әртүрлі көлемдерде төрт жапондық өндірушінің барлығынан қол жетімді болды және 1976 жылдан бастап Америка Мотоциклдер қауымдастығының (AMA) Superbike сериясындағы жарысқа арналған мотоциклдердің негізі болды. Жарыс жолындағы тәжірибе нәтижесінде үлкен UJM-дер жарысқа жарамсыз екені анықталды. Салмағы жоғары, рамалар жеткілікті қатты болмады және қиын жағдайларда бүгілді, ал үлкен қозғалтқыштардың қуаты сол кездегі дөңгелектердің технологиясын басып тастады. 1980 жылдан бастап төрт өндіруші де UJM формуласын жарыс жолындағы өнімділік артықшылықтарына және нарықтағы өнімдік ерекшеліктерге қол жеткізу үшін әртүрлі жолдармен өзгертуге кірісті. 1982 жылы Honda VF сериясын ұсынды, ол тік қатарлы төрт цилиндрлі қозғалтқыш орнына V4 конфигурациясын қолданды. Бірінші модель жылы тек крейсерлік стильдегі мотоциклдер ұсынылды, бірақ 1983 жылы V4 негізіндегі алғашқы спорттық мотоцикл пайда болды: Honda VFR 750 Interceptor. AMA Superbike жарысының ережелері 1983 жылы ең үлкен қозғалтқыш көлемін 1025 куб см-ден 750 куб см-ге дейін төмендету үшін өзгертілді. Honda Interceptor осы жаңа санатта бәсекелесуге дайын болды. Инновациялық V4 қозғалтқыш конфигурациясынан басқа, ол сұйықпен салқындатылды және UJM дәуіріндегі дәстүрлі дөңгелек құбырларға қарағанда қаттылықты арттыру үшін тікбұрышты құбырлы болат рамамен жабдықталды. Interceptor Honda үшін үлкен жетістік болды, ол көптеген жарыстарда, соның ішінде Daytona-да жеңіске жетті және серияда екінші орынды иеленді. Бір жылдан кейін, 1984 жылы Daytona-дағы барлық алдыңғы қатарда Interceptor мотоциклдері болды және Freddie Spencer V4 Honda-мен жеңісін қайталады. 1985 жылы Yamaha және Suzuki де өздерінің инновацияларымен бұл қиындыққа жауап берді. Yamaha FZ750 ұсынды, ол цилиндрде 5 клапан бар мотоциклдердің алғашқысы болды. Ол әлі де тік қатарлы 4 цилиндрлі болғанмен, цилиндрлер UJM-ге тән тік орналасудан ерекшеленетін 45 градус бұрышта орнатылған. Рамасы Honda сияқты тікбұрышты болаттан жасалған. Осы бәсекелестік ортада Suzuki алғашқы 750 куб см-лік GSX-R моделін AMA Superbike ережелері бойынша жаңа көлемде жарысуға дайын болды. GSX-R үш модельдің ең дәстүрлі қозғалтқышына ие болды: цилиндр басына төрт клапан, тік қатарлы төрт цилиндрлі – ол бұрынғы GS сериялы қозғалтқыштардың тікелей мұрагері болды. Сузуки ауа-май қоспасы деп атаған салқындату жүйесі қолданылды. Майдың температурасы үлкен май салқындатқышымен төмен ұсталды, ал қозғалтқыштың ішкі бөлшектері майды қысыммен, ең қажетті жерлерге, атап айтқанда поршеньдердің астыңғы жағына бүркіп тастау үшін жасалды. Мотоциклдің бас дизайнері – Suzuki инженері Хироси Фудзивара. Бұл мотоциклдің ең инновациялық аспектісі болды. Suzuki темірден мүлдем бас тартып, дәнекерленген шаршы қималы алюминий түтіктерден рама жасады. Қажетті қаттылықты алу үшін түтіктер өте үлкен болды, бұл мотоциклге ерекше көрініс берді. Honda мен Yamaha жылдам көше мотоциклдері болғандықтан, оларды жарысқа оңай бейімдеуге болды, ал Suzuki көшеде жүруге болатын жарыс мотоциклі екені анық болды. Отыру орны жарысшының иілген позыциясына, көшедегі жарысшының жартылай тік позыциясына емес, сәйкес келді. Ол 100 а.к. қуаттылығымен стандартты түрде жеткізілді, бірақ жарыс жиынтығымен 135 а.к. дейін оңай арттыруға болатын. Ол супербайктардың ең жеңілі болды, салмағы тек 388 фунт (176 кг). Дизайн да агрессивті және ерекше болды, екі дөңгелек фараны ұстайтын толық қаптамасы бар, бұл бүгінгі күнге дейін суперспорттық мотоциклдерде қолданылатын трендті қалыптастырды. Мотоциклдің тамаша қасиеттеріне қарамастан, ол Honda командасын жеңе алмады, ол 1984 жылдан 1988 жылға дейін VFR Interceptor мотоциклімен AMA Superbike сериясын жеңіп алды. 1989 жылы Suzuki осы мақсатына қол жеткізді. Осы уақытқа дейін Suzuki жеке жарысшылардың сүйіктісіне айналды, заводтық қолдауы жоқ жарысшылар. Оның салыстырмалы қарапайымдығы (V4-ке қарағанда), төмен құны және сенімділігі оны өз қаражатымен жарысатын адамдар үшін табиғи таңдауға айналдырды. Уақыт өте келе ол төзімділік жарыстарында да тамаша нәтижелер көрсетті, 1993 жылдан 2011 жылға дейін Bol'd'Or жарысын 12 рет жеңіп алды.

Екінші буын: 1988 жыл

GSX Rs екінші буыны, сол кезде 250cc көлемде де (көбінесе Жапония үшін) 1988 жылы шығарылды, бастапқыда 750cc флагмандық үлгісі, 1100cc нұсқасы, ал кіші үлгілер бір жылдан кейін енгізілді. Жаңа буын GSX R алдыңғы буынның негізгі құрылымын сақтап қалды, бірақ рама енді бұрынғы буындағыдай қарапайым тіктөртбұрышты құбырлардан дәнекерленгеннен гөрі, ірі құйма және қалыптастырылған бөліктерден жасалды. Жаңа "slingshot" типті карбюраторлар да жаңа мүмкіндік болды, ол модельге есім қойды және осы жаңалықты көрсететін жапсырмалармен кузовта жарияланды. Маңызды жаңартулар арасында барлық үлгілер жыл сайын жаңартылып, кейде айтарлықтай өзгерістерге ұшырады, ал модель атауы 1985 жылғы үлгі үшін F әрпінен басталатын әліпбидегі келесі әріппен өсті. Буындар рама және/немесе қозғалтқыштағы маңызды өзгерістермен анықталады. Екінші буынның қуаты (және салмағы) артты, өйткені аспаптар сол дәуірдегі жақсарған шиналардың артуымен байланысты күш пен ұстау қабілетіне төтеп беру үшін үнемі жаңартылып отырды. 1991 жылы 750cc машинасы 458 фунтқа дейін жетті. 1991 жыл – қос дөңгелек фараларының аэродинамикалық пішінге ауыстырылған алғашқы жылы.

Үшінші буын: 1992 жыл

1992 жылы GSX R 750 моделі GSX R 750WN деп аталды, мұндағы "W" әрпі алғашқы сумен салқындатылатын қозғалтқышты білдіреді. 1985 жылы жасалған жаңашыл ауа-май салқындату жүйесі енді 118 а.к. қуат беретін қозғалтқышты тиісінше салқындата алмайтын болды. Сумен салқындату жүйесі қосылғанмен, алдыңғы жылғы 458 фунт (207 кг) салмақ сақталды. Сондай-ақ, бұл 1989 жылдан бері карбюраторларда орнатылып келген "Power Jet" жүйесінің соңғы жылы еді. Осы жүйенің бар екенін карбюратордың сол жағындағы қысқа отын құбыры арқылы байқауға болады, ол отын багынан карбюратордың үстіңгі жағына дейін созылған. "Power Jet" жүйесінің негізгі міндеті – 9,5-10 мың айналымнан бастап, қозғалтқыштың шегіне дейін жанармай беруді тегістеу болды. Дегенмен, АҚШ нарыбында бұл жүйелерде бұрғылау жасалған, ал Канадада және басқа елдерде толыққанды жұмыс істеді. Сумен салқындатылатын мотоциклдер АҚШ-та 1993 жылға дейін қолжетімді болмады.

Төртінші буын: 1994 жыл

Толыққанды қайта жобалау, сол негізгі рама мен қозғалтқыш архитектурасын сақтап, велосипедтің салмағын 22 фунтқа (10 кг) жеңілдетіп, 436 фунтқа (198 кг) дейін төмендетті. Келесі жыл 1985 жылғы GSX R моделінде пайда болған қос төменгі түтікшелі / бұрышты жоғарғы түтікшелі рама дизайнының соңғы жылы болды.

Бесінші буын: 1996 жыл

Ескі фрейм дизайны, GSX R-дің ерекше белгісі, өмірлік циклын аяқтады. 1996 жылға қарай барлық өндірушілер алюминий фреймдерді пайдаланды, олардың көпшілігі Suzuki фреймінен мықтырақ және жеңіл болды, сондай-ақ рульдік түтік пен маятник осіне дейін тік сызықпен созылатын үлкен арқалықтары бар еді. 1996 жылғы модель осы принципке сәйкес келіп, жаңа фрейммен бірге толығымен жаңартылған қозғалтқышты алды. Осы толыққанды қайта жаңарту нәтижесінде GSX R өндірістік жарыс машиналарының қатарында алға жылжыды және он жыл бұрын жобаланған AMA Superbike-та үстемдікке қол жеткізе бастады. Жаңа конструкция GSX R-ге 1999 жылдан бастап AMA Superbike чемпионаттарында 11 рет өткізілген жарыстың 10-ын жеңуге мүмкіндік берді. 1996 жылғы GSX R бастапқы формулаға оралып, тек қуатқа ғана емес, жеңіл салмаққа да баса назар аударды. Салмағы таңсық 178 кг-ға дейін төмендеді. Кейінгі модельдерде де Suzuki Ram Air Direct жүйесі қолданылса да, 1996-1999 жылдарғы GSX R SRAD модельдері ретінде танылды. 1998 жылғы жаңарту кезінде жанармай инжекциясы қосылып, қуаты 135 а.к.-қа дейін артты, бірақ одан басқа GSX R750 SRAD 2000 жылы жаңа модель келгенге дейін көп өзгермеді.

Алтыншы буын: 2000 жыл

2000 жылы қозғалтқыш тағы да толыққанды жаңа дизайнмен келді, енді екі еселенген дроссельді клапанды электронды отын инжекциясымен. Бұл модельде бұрынғы модельге қарағанда жеңіл және ұзын маятникке ие жаңа рама да пайда болды. Жұмысы жақсартылып, 2000 жылғы модель барлық GSX-R модельдерінің ең бағалыларының біріне айналды. Он жылдан астам уақыт өткен соң, 2011 жылы Cycle World журналы оны "барлық уақыттағы ең ұлы спорттық мотоциклдердің бірі" деп сипаттады. Suzuki бұл мотоциклді "барлық GSX-R мотоциклдерінің ең жетілгені" деп сатты.

GSX-R1000: 2001 жыл

Бірнеше жылдық үзілістен кейін жаңа үлкен көлемді GSX R ұсынылды. Ескі модельдің ерекше 1100 см³ көлемі орнына, көбірек стандартталған 1000 см³ көлемі шығарылды. (Бұл кейбір жарыс серияларымен үйлесімді болды.) Жаңа 1000 «заманауи стильдегі» архитектурамен құрастырылды, нәтижесінде литрлік мотоциклдің салмағы одан да көп азайды: 487 фунттан 374 фунтқа дейін.

GSX-R1000R: 2017 жыл

Сузуки жаңа GSX-R1000R моделін шығарды; бұл R моделі Motion Track тежегіш жүйесімен, екі бағытты жылдамдық ауыстырғышымен және стартты басқарумен жабдықталған. Sport Rider хабарлағандай, R моделінде 2016 жылғы Kawasaki ZX-10R-де стандартты түрде орнатылған Showa Balance Free Front (BFF) алдыңғы амортизаторы және Balance Free Rear Cushion (BFRC Lite) артқы амортизаторы да бар.

GSX-R125 және GSX-R150: 2017

GSX R-дің алғашқы бір цилиндрлі мотоциклі GSX R125 2016 жылы Intermot көрмесінде таныстырылды. Күшейтілген GSX R150 2016 жылы Индонезияда өткен Индонезия мотоцикл көрмесінде ресми түрде ашылды. Отынмен шашыратылатын қозғалтқыштың құрылымы Оңтүстік-Шығыс Азияда сатылатын 2016 жылдан бергі Satria F/Raider мотоцикліне ұқсас, бірақ беріліс қатынасын реттеу, инжектор тесігінің өлшемі (Satria F-те 8, GSX R125/150-де 10) және ЭБУ реттеуі сияқты бірнеше айырмашылықтар бар.