Кіріспе
Доктор Джон Томас (12 сәуір 1805 – 5 наурыз 1871) – британдық діни қайраткер және Христадельфиандардың [Иса Мәсіхтегі бауырластардың] негізін қалаушы. Ол Киелі кітапты терең зерттеуші және «Елпіс Исраил» кітабының авторы. Бұл кітап Құдайдың танылуы және Израильдің болашақ ұрпақтарға арналған үміті туралы мәселені жарыққа әкелген маңызды алғашқы еңбек болды. Ол бұл еңбегінде Киелі кітаптағы пайғамбарлықтарды түсіну арқасында Израильдің жақын арада қайта оралуын болжады, бұл 1948 жылы Бальфур декларациясы арқылы іске асты. Оның басқа еңбектерінің ішінде 5 томдық «Еврека» – Апокалипсис кітабына түсіндірме және оның таңғажайып тарихи дәлдігі бар. [Осы және көптеген басқа еңбектердің түпнұсқаларын Христадельфиандық кеңсесінен алуға болады, Ұлыбритания, Бирмингем қаласы]
Ерте өмір
Джон Томас 1805 жылғы 12 сәуірде Лондонның Хакни ауданындағы Хокстон скверінде, Джон Томас есімді диссидент пасторының ұлы болып дүниеге келді. Оның отбасы француз гугеноттарынан тараған босқындардың ұрпақтары екені айтылады. Әкесінің әртүрлі шіркеулерде қызмет етуіне байланысты отбасы жиі көшіп тұрды, оның ішінде Лондондағы қауым, Шотландияның солтүстігіндегі қысқа мерзімді тұру, қайтадан Лондон және содан кейін Ланкаширдің Чорли қаласы болды. 16 жасында Чорлиде ол медицинаны оқуға кірісті. Оның отбасы Лондонға қайтып келді, бірақ Джон Томас Чорлиде қалды. Екі жылдан кейін ол Лондонға оралып, Гай және Сент-Томас ауруханаларында үш жыл бойы оқуын жалғастырды. Ол хирург мамандығын меңгерді және химия мен биологияға қызығушылық танытты, "The Lancet" журналында бірнеше ғылыми мақалалар жариялады, олардың бірі медицинаны зерттеу үшін мәйіттерді пайдаланудың маңыздылығын қорғады (сол кезде Англияда мәйіттерді кесуге тыйым салынған еді).
Александр Кэмпбеллмен байланысы
Томас 1832 жылы «Уэлсли маркизі» кемесімен Солтүстік Америкаға эмиграциялады. Кеме жақын арада апатқа ұшырағаннан кейін, ол Киелі кітапты жеке зерттеу арқылы өмір мен Құдай туралы шындықты табуға ант берді. Бастапқыда Англияда көрген сектанттықтан аулақ болуға тырысты. Осылайша ол сол кезде АҚШ-та қарқынды дамып жатқан Реставрация қозғалысына жақындады. Бұл қозғалыс, тек Киелі кітапқа негізделген реформаны, жеткілікті нұсқаушылық деп есептеді және барлық діни сенімдерді жобалады. 1832 жылдың қазан айында ол Реставрация қозғалысына қосылып, крещение рәсімінің қажеттілігіне көз жеткізді. Көп ұзамай ол қозғалыстың көрнекті қайраткері Александр Кэмпбеллмен танысып, ол оны жаңашыл (евангелист) болуға ынталандырды. Ол Американың шығыс штаттарын аралап уағыз айтып, соңында Филадельфияда уағызшы болып қоныстанды. 1834 жылдың 1 қаңтарында ол осы жерде Эллен Хантқа үйленді. Томас сондай-ақ «Апостольдық жақтаушы» газетіне материалдар жазып, оның редакторы болды, ол алғаш рет 1834 жылдың мамыр айында жарық көрді. Оның өмірінің осы кезеңіндегі зерттеулері, ол кейіннен Христадельфиан ретінде қабылдаған көптеген сенімдердің негізін қалады. Сондай-ақ, крещение рәсімінен бұрынғы білімнің маңызы Реставрация қозғалысы есептегеннен гөрі артық екеніне, ал кең таралған дәстүрлі христиандық сенімдердің бұрыс екеніне сенді. Оның ерекше сенімдеріне ие болу еркіндігі қабылданғанымен, көптеген адамдар осы сенімдерді уағыздауға қарсы болды, себебі олардың пікірінше, ол құтқарылу үшін қажет емес. Бұл айырмашылық, әсіресе Томас пен Александр Кэмпбелл арасындағы пікірталастарға әкелді. Томас ақырында өзінің бұрынғы сенімдерінен және байланыстарынан бас тартып, қайтадан крещение рәсімінен өтті, нәтижесінде 1837 жылы ол қауымнан шеттетілді. Дегенмен, кейбір адамдар оған жандасып, оның көзқарастарын қабылдады. Осы кезде Миллершілдер немесе Адвентистер қозғалысы өсіп келе жатты, ал 1843 жылы Томас Миллершілдердің жетекшісі Уильям Миллермен танысты. Ол олардың дәстүрлі сенімдерге күмәнмен қарауына таң қалды және Мәсіхтің екінші келгеніне, оның қайта оралуымен мыңжылдық дәуірдің басталатынына келісті. Томас Киелі кітапты зерттеуді жалғастырып, 1846 жылы Нью-Йоркке сапар шегіп, онда 30 доктриналық тақырыпты қамтитын лекциялар оқыды, олар кейіннен оның «Израиль үміті» (Elpis Israel) кітабының бір бөлігіне айналды.
Христиандықтар
1847 жылы Томас Киелі кітапты жаңадан түсінгендіктен, үшінші және соңғы рет шомылдыру рәсімінен өтті. Оның сенімін бөлісетін қауымдар мен жеке адамдардың саны арнасынан асып, өсіп жатты. 1848 жылы ол Англияға сапар шегіп, қазіргі кезде шын ізгі хабар деп санайтын нәрсені уағыздады, осылайша қозғалыс халықаралық деңгейге жетті. Америкаға оралғаннан кейін Томас Виргиния штатының Ричмонд қаласынан Нью-Йорк қаласына көшіп, онда уағыздау ісін бастады. Д-р Томас христиан дінінің Мұса заңын алмастырмай, оны толықтырғанына сене білгендіктен, яһуди қауымымен сөйлесуге ерекше мән берді. Ол христиандардың иман мен шомылдыру арқылы Ыбырайымның «ұрпағы» (немесе «туындысы») болуы керек деп ойлады. Осы кезде Томас және оның ілімімен келісетін адамдар «Сенушілердің патшалық қауымдастығы» деп аталды. Бұл топ өздерін сипаттау үшін грек тілінде «жиын» деген мағына беретін «экклесия» сөзін қолданды. Алайда, қозғалыстың ресми атауы 1864 жылға дейін болған жоқ, ол Америка Азамат соғысы кезінде таңдалды (төменде қараңыз). Қызметкерлер жүйесі болмағандықтан, барлық бауырластар кезекпен кездесулерде төрағалық ету және сөз сөйлеу жауапкершілігін өз мойнына алды. 1861 жылы Америка Азамат соғысы басталғанда, Томас Оңтүстікке сапар шегіп, соғыстың сенушілерді қарама-қарсы жақтарға қойғанына алаңдады. Қозғалыс соғыс оларды өз нанымы үшін наразылық білдіруге міндеттейді деп санды. Әскери қызметтен босатылу үшін сенушілер соғысқа қатысуға қарсы тұратын танылған діни топқа жататын болуы керек еді. Сондықтан 1864 жылы Томас қозғалыстың мүшелерін анықтау үшін «Христадельфиан» деген атауды таңдады. «Христадельфиан» термині грек тілінен алынған және «Мәсіхтегі бауырластар» дегенді білдіреді. Соғыс кезінде Томас Аян кітабының мағынасын зерттейтін «Эврика» атты үш томдық еңбегін жазды. 5 мамыр 1868 жылы Томас Англияға оралды, онда ол Евангелия туралы лекциялар оқыды және Англиядағы Христадельфиандармен кездесті. Өмірінің осы кезеңінде ол Роберт Робертстен зор қолдау мен көмек алды, ол Томас Англияға келген кезде оның іліміне келген болатын. Америкаға оралғаннан кейін ол 5 наурыз 1871 жылы Джерси қаласында қайтыс болғанға дейін Христадельфиан қауымдарын соңғы рет аралады. Ол Нью-Йорк штатының Бруклин қаласындағы Грин Вуд зиратына жерленді.
Мұра
Томас өзінің пайғамбар екендігін, не қандай да бір жолмен уахи қабылдағанын айтпады, бірақ зерттеулер арқылы және басқалардың еңбектерінен пайдаланып, көптеген дәстүрлі шіркеу ұстанымдарының дұрыс емес екеніне сенді және бұл позицияны Киелі кітаптан дәлелдей алатынын айтты. Лектор [Джон Томас] Лондон мен округ газеттерінде, соның ішінде осы қаладағы діни редактордың жасаған мәлімдемесін жоққа шығарумен бастады, онда ол өзіне Құдайдан жіберілген, қатесіз, пайғамбарлық мінезді таңғандығы айтылған. Ол өзінің жазбаларына – он екі жыл ішінде көп жазған еңбектеріне, сөздеріне жүгінді, егер ол өзін осындай деп мәлімдеген болса, тіпті ең аз дәрежеде болса да, оны көрсетуді сұрады. Ол шындықтың кітаптарында үйретілген шындыққа сенді. Қазіргі кездегі Христадельфиандардың көпшілігі Томас дұрыс болды деп санайды және ол Христадельфиандық сенімде жазылғандай, қалыптастырған ұстанымдарына сүйенеді; Христадельфиандар Томас көрсеткен ізденісшілдік пен сұрақ қоюдың үлгісі де маңызды мұра деп есептейді. Томас бірнеше кітап жазды, олардың бірі – Elpis Israel (1848), оның бірінші бөлімінде Христадельфиандардың бүгінгі күнге дейін сенетін көптеген негізгі кітаптық принциптер баяндалған. Томас Киелі кітаптағы пайғамбарлықтарды түсіндіру арқылы сол кездегі оқиғалар туралы әртүрлі егжей-тегжейлі болжамдар жасады, олардың кейбіреулері орындалмады, бұл туралы оның қайтысынан кейін Elpis Israel кітабының кейінгі басылымдарының алғы сөзінде айтылды, және Томас өзі де мұндай жағдайдың болатынын мойындады.
Modern Christadelphians generally believe Thomas was right and adhere to the positions he established as defined within the Christadelphian statements of faith; Christadelphians feel, too, that Thomas' example of an inquiring attitude is also an important legacy. Thomas wrote several books, one of which, Elpis Israel (1848), in its first section, sets out many of the fundamental scriptural principles believed by Christadelphians to this day. Thomas' exposition of Bible prophecy led to him making various detailed predictions about then current day events of which some did not come to pass, as was noted in the foreword to subsequent editions of Elpis Israel after his death, a point that Thomas himself accepted could happen.