Кіріспе

1981 жылы Ларри Нивеннің "Дрим Парк" романы – американдық жазушылар Ларри Нивен мен Стивен Барнстың 1981 жылы жарық көрген ғылыми фантастикалық / детективтік роман. Оқиғасы сол аттас футуристикалық ойын-сауық паркінде өрбиді. Роман 1982 жылғы Locus Award сыйлығына ие болды және кейіннен киберпанк детективтерінен тұратын серияға ұласты: The Barsoom Project (1989), The California Voodoo Game (1992) және The Moon Maze Game (2011). Кітаптарда тікелей қатысумен рөлдік ойындардың (LARP) футуристикалық түрі бейнеленген, бірақ осы термин роман жарық көрген кезде қолданылмаған. Роман көптеген LARP топтарын шабыттандырды, әсіресе кітаптағы бір құбылысқа ат қойылған Халықаралық Фантастикалық Ойындар Қоғамын.

Шолу

"Дрийм Парк" сериясы жақын болашақтағы Жерде өтеді, ал бірінші кітапта оқиға 2051 жылдың наурызында басталады. Технология түрлі оқиғалардағы еркін қаһармандардың рөлдерін сомдайтын реалистік ойындар жасау үшін қолданылады. Бұл рөлдік ойындар, қазіргі заманғы тікелей рөлдік ойындардың көптеген аспектілерін болжады. Dream Park "Ойындарының" көптеген элементтері дәстүрлі қалам мен қағазбен ойналатын рөлдік ойындардың, мысалы, Dungeons & Dragons ойыншыларына таныс болады. Романдарда ойын сүйекшелері, кейіпкерлердің сипаттамалары және тәжірибе ұпайлары туралы көптеген сілтемелер кездеседі, бірақ қалам мен қағазбен ойнау туралы ешқандай айтылмайды (тек бейне ойындар туралы ғана). Классикалық кейіпкерлер кластары (жауынгер, сиқыршы, ұры және дін қызметкері) әлі де қолданылады, бірақ "инженер" және "скаут" та қосылған. Ойындар мен қазіргі заманғы LARP арасындағы ең басты айырмашылық – бюджет пен масштаб. Dream Park ойындарының көпшілігі мыңдаған акр жерді алып жатқан, әсем безендірілген, климатты бақылайтын декорацияларды пайдаланады. Бір романда ойын үшін бүкіл арал құрылады, ал екіншісінде Ай кратері күмбезбен жабылып, кеңінен дамытылады. Арнайы эффекттер үшін голограммалар (кейінірек – толықтырылған шындық көзілдіріктері) қолданылады. Қарудың өткір жиектері алынып, голографиялық жиектермен ауыстырылады, бұл қатысушыларға қауіпсіз шайқасқа қатысуға мүмкіндік береді. Компьютерлер мен ойын шеберлері оқиғаны бақылайды, негізгі рөлдерді сомдамайтын актерлерге нұсқау береді және симуляцияланған әрекеттерді шешеді. Мысалы, ойыншының кейіпкеріне бірнеше рет голографиялық қылыштан соққы тигеннен кейін компьютер оның өлгенін анықтайды. Ойыншы өлімді сомдау керектігі туралы хабардар етіліп, ойыннан шығарылады. "Dream Park" тұжырымы болашақ технологияны болжаса да, ол әлі де қымбат жоба. Ойыншылар ойын ойнау үшін ақы төлейді. Сонымен қатар, алғашқы ойын тікелей эфирде де, жазылған түрде де көрсетіледі (ойын алаңдары мен ойыншылардың костюмдері көптеген камералар мен сенсорлармен жабдықталған). Ойынның авторы жазылған материалды алып, оны фильмге (жақсартылған пост-продакшн эффекттерімен) және басқа да медиа өнімдеріне өңдеп, қайта сатады. Фильмдер ойынның авторының ықпалында болғанымен, ойыншылардың әрекеттері сценарий бойынша емес. Осылайша кітаптар шындықты көрсететін телешоулардың алдын ала жариялап береді. Dream Park сериясындағы ойындар қатаң реттеледі. Реттеуші ұйымдардың бірі – Халықаралық Фантазия Ойындары Қоғамы немесе IFGS. Ойынның авторы ойын ішінде шексіз билікке ие; ол ойынды кез келген уақытта өзгертіп, белгілі бір ойыншының кейіпкерін өлімге жіберіп, ойыннан шығара алады. IFGS ойыншылардың мүдделерін қорғау және ойын авторларының теріс пайдалануын шектеу үшін құрылған. Фантазияға негізделген тікелей рөлдік ойындардың бір тобы өздерінің ережелері мен ұйымы үшін IFGS атауын қабылдады. Әр романның сюжеті бірнеше деңгейде дамиды. Оқырманға ойынның өзіндегі оқиғамен қатар, ойыншы кейіпкерлері сценарийді үйреніп, түрлі жұмбақтарды шешіп, жаулармен симуляцияланған шайқастарға қатысқандағы оқиғалар, ойыншылардың бір-бірімен және ойын ұйымдастырушыларымен шынайы қарым-қатынастары, алаң қызметкерлеріне әсер ететін оқиғалар, сондай-ақ барлық қатысушыларға әсер ететін ойыннан тыс сюжет немесе қастандықтар көрсетіледі. Бұл жоғары тәуекелге толы, үлкен жарияланымға ие және заманауи технологиямен жабдықталған ойындар, сондықтан олар түрлі қылмыскерлерді қызықтырады.

Сюжет

Көптеген ойындар қайта ойналады, командалардың командалары алдын ала дайындалған оқиғаны аяқтауға тырысады. Бірақ біреу әрқашан бірінші болуы керек – және әрбір ойыншы ойынды бета-тестілеуге қатысатын бастапқы команданың құрамында болуды қалайды. Автордың өзі ойын шебері болып жұмыс істеуі, ешкім көрмеген жаңалықтарға тап болу, тіпті ең тәжірибелі ойыншылар да осындай мүмкіндік үшін аяусыз бәсекелеседі. Ал "Оңтүстік теңіздердегі қазына іздеу" керемет болады деп уәделенген. Ойын шебері Ричард Лопес – бұл бизнестегі ең жақсы авторлардың бірі, ал Честер Хендерсон (ойыншылар командасының капитаны) – тұрған жердегі аңыз. Олар бір-бірін жек көреді. Әлемнің түкпір-түкпірінен келген ойыншылар ойын тарихындағы ең үлкен бәсекелестікте ойнау мүмкіндігі үшін жиналды, немесе оны көру үшін ғана. Ойын күркіреп басталады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңінен қалған супер қаруды табу үшін (модельделген) Меланезияға жіберілген команда, қара магияның салдарынан Хендерсонның командасын аспаннан құлатып, оларды Жаңа Гвинея арқылы жол ашуға мәжбүр етеді. Жартылай құдайлар, Карго культінің жыншылары және күліп тұрған зомбилер армиясы олардың жеңісіне кедергі келтіреді. Бірақ Хендерсонның командасы орманда жол ашқанда, нақты әлем ойынға қауіп төндіреді. "Дрийм Парк" зерттеу және әзірлеме бөлімінен көп миллион долларлық тәжірибелік прототип ұрланып, күзетші өлтірілді. Барлық дәлелдер ойын ішіндегі біреудің кінәлі екенін көрсетеді. Прототиптен миллиондаған доллар жоғалту және ойынды тоқтатудан миллиондаған доллар жоғалту арасында қалған жоғары лауазымды тұлғалар ерекше шешімге келді. "Дрийм Парк" қауіпсіздік бөлімінің басшысы Алекс Гриффин ойынға ойыншы ретінде кіріп, жасырын миссия орындайды. Қылмыстың құпиясын ашып, бір топ еңкейгендерге киім киіп ойнауға көмектесу. Бұл қаншалықты қиын болуы мүмкін?

Барсум жобасы

"Фимбулвинтер" ойынының беделі нашар. (Симуляцияланған) Солтүстік Аляскада өткен бұл ойын, инуит мифологиясын зерттеуді көздеген, ал ойыншылар Лавкрафт культінің әлемді жаңа мұз дәуіріне түсіру әрекеттерін тоқтатуға тиіс еді. Бірақ ойыншылардың бірі қаруды жаңылысып қолданғанда, реквизиттердің арасына нағыз мылтық қосылып, бірнеше адамды атқылап қойды. Содан бері жылдар бойы ешкім "Фимбулвинтер" ойынын ойнаған жоқ. Алайда, белгілі бір кәсіпкерлер оны "майдан арылуға арналған арнайы" ойын ретінде қайта жаңартуды жоспарлап отыр, бұл LARP диета мен жаттығулар бағдарламасына балама болар еді. Ойынның міндеттері өзгертіліп, қатысушылардың дұрыс тамақтануын және өмір салтын жаңартуын талап етеді. Осылайша, семіз демалыс күндері күрескендер әлемді құтқаруға аттанады. Ал, "Арман паркі" жалпы жұртқа жабық. Компания инвесторларға Марсқа миссия ұсынады, ал әлемдегі ең бай адамдардың кейбірі ұсынысты қарастыру үшін (және ойын-сауық паркін өзіне жеке пайдалану үшін) келген. Бірақ осы жылдар бұрын болған "оқиға" кездейсоқ емес еді – мылтық әдейілеп сол жерге қойылған. Ескі жау инвесторлардың арасында жасырынып отыр. Ол "Барсум" ұсынысын қарап, әлемді дүрліктірудің жаңа жолдарын ғана көреді және осы процесте "Арман паркін" қиратуға тырысады. Бірақ бұл жалғыз тосынсылық емес. Ойыншылардың арасында осында болуы тиіс емес біреу бар. "Фимбулвинтер" ойынының салдарынан өмірі қираған адам. Ал, әйгілідей айтса, кек қайтару үшін ең қолайлы уақыт – суық күндер.

Мәдени сілтемелер

Ахиллдің таңдауы және Сатурнның жарысы, сонымен қатар Нивен мен Барнстың романдары 2020 жылдары өтеді және Dream Park технологияларына қысқаша сілтеме жасайды. Сол авторлардың тағы бір романы – Анансидің түсуінің оқиғалары Dream Park трилогиясының соңғы екі кітабында еске алынады. Dream Park-қа бастау 1973 жылғы Westworld фильмі болды, онда демалысқа шыққандар бірнеше тарихи рөлдік "әлемдердің" бірінде уақыт өткізу үшін ақы төлейді (соның ішінде АҚШ-тың Ескі Батысындағы әлем). (Шын әлемдегі) The Crystal Maze ойын шоуы The California Voodoo Game романында пайда болады, онда екі "супербоул" командасы атақты Ойынға дайындық ретінде болашақ нұсқада бір-бірімен жарысады.

Темалық саябақ

1990 жылдардың ортасында Dream Park Corporation деген нақты компания кітаптардағы көптеген идеяларды іске асыру үшін Dream Park деген атты алды. Олардың мақсаты – үлкен ойын-сауық паркі, онда қатысушылар қатыса алатын үнемі кішігірім шаралар ұйымдастырылатын еді. Сондай-ақ, олар кітаптарда сипатталғандай, толыққанды ойынға батыратын ойындарды өткізуді жоспарлады. Компания қолданыстағы технологияның мүмкіндіктеріне байланысты бірнеше өзгерістер енгізді. Голографиялық қарулардың орнына ойыншылар көбікті резеңкеден жасалған қаруларды қолданды. Қарулар мен ойыншыларға сенсорлар орнату жоспарланған еді. Бұл сенсорлар соққы туралы ақпаратты әрбір кейіпкердің денсаулығын бақылайтын компьютерлерге жіберетін болды. Ойыншылар құлаққаптар және радио байланыс құралдары киетін, бұл компьютерлер мен ойын жетекшілеріне ойыншыларға маңызды ақпарат беруге мүмкіндік беретін еді. Құлаққаптардағы дисплей арқылы аждаһардың отты демі немесе сиқырлы әсерлер сияқты арнайы эффектілер көрсетілетін еді. Толыққанды ойын-сауық паркі салынбаса да, фантастикалық түрме жасалып, сынақтан өтті. 1997 жылы компания банкротқа ұшырады. Оңтүстік Каролина штатының Мёртл-Бич қаласындағы MagiQuest аттракционы да осыған ұқсас, ұрыссыз тәсілді қолданады, мұнда заттармен өзара әрекеттесетін электронды түрде күшейтілген таяқтар пайдаланылады.

Рөлдік ойын

Сондай-ақ, Dream Park деген атаумен үстел үстіндегі рөлдік ойын шығарылды (яғни, рөлдік ойын туралы кітапқа негізделген рөлдік ойын). Кітаптың авторы Майк Пондсмит, ал баспагер – R. Talsorian Games.

Қабылдау

Грег Костикян Dream Park-ты Ares Magazine #11 журналында шолып, "Dream Park – Нивеннің көптен бері жазылған ең жақсы романы. Ол, мысалы, "Солдық жоғалады" романында байқалмайтын ептілік пен қиялды көрсетеді; көп деңгейлі сюжет оқырманның қызығуын оятуға жеткілікті".