Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1=Si=Si байланысы бар кремний қосылыстары 1=Si=Si фрагменті бар қосылыстар
1=Silicon compounds with an Si=Si bond
1=compounds with a Si=Si moiety
Органикалық емес химияда силендер немесе дисалькендер — Si=Si қос байланыстары бар кремний қосылыстары. Бастапқы молекуласы — дизелен, Si2H4.
In inorganic chemistry, silenes, or disilalkenes, are silicon compounds that contain |Si\dSi double bonds. The parent molecule is disilene, |Si2H4.
Тетрамезитилдициленнің құрылымы
Тетрамезитилдисилен |(CH3)2Si=Si(CH3)2 сары-қызыл түсті қатты зат. Дизилендердің Si=Si екі байланысының ұзындығы 2,14 және 2,29 Å аралығында өзгереді және сәйкес дисилендердің Si–Si бір байланысының ұзындығынан шамамен 5–10% қысқа болады. Дизилендердің ерекшелігі – алмастырғыштардың транс-бұрылуы, ол алкендерде ешқашан байқалмайды. Дизилендердегі R2Si жазықтықтары мен Si=Si векторы арасындағы транс-бұрыш 0-ден 33,8°-қа дейін ауыспалы. Бұл бұрмалау сәйкес силилен фрагменттерінің тұрақтылығымен түсіндіріледі, бірақ дисилендер әдетте диссоциацияланбайды. Дизилендердің бұрмаланған геометриясын кремнийдің валенттік орбиталдарын қарастыру арқылы түсіндіруге болады, олар 3s және 3p, ал көміртектің орбиталдары 2s және 2p. Осылайша, кремний атомының ns және np орбиталдары арасындағы энергиялық айырма көміртектің атомынан жоғары. Сондықтан силилен фрагменттері синглеттік күйде, ал карбен фрагменттері триплеттік күйде болады. Демек, екі фрагменттің өзара әрекеттесуі нәтижесінде екі байланыс пайда болғанда, екі силилен бірлігінен тұратын дисилендер транс-бұрылып, екі карбен бірлігінен тұратын алкендер жазық болады. Дисилендердің қалайы аналогтарында бұрылу одан да күшті болады.
Tetramesityldisilene |(CH3)2Si\dSi(CH3)2 is a yellow orange solid. The Si=Si double bond lengths of disilenes vary between 2.14 and 2.29 Å and are nearly 5 to 10% shorter than the Si Si single bond lengths of corresponding disilanes. A peculiarity of disilenes is the trans bending of the substituents, which is never observed in alkenes. The trans bent angles of disilenes between the R2Si planes and the Si=Si vector range from 0 to 33.8 °. This distortion is rationalized by the stability of the corresponding silylene fragments, although disilenes do not typically dissociate. The distorted geometry of disilenes can be rationalized by considering the valence orbitals of silicon, which are 3s and 3p, whereas those of carbon are 2s and 2p. Thus, the energy gap between the ns and np orbitals of a silicon atom is larger than that of a carbon atom. Therefore, silylene fragments are in a singlet state, while carbene fragments are in a triplet state. So, when double bonds are formed by the interaction of these two fragments, disilenes which consist of two silylene units are trans bending and alkenes which consist of two carbene units are planar. The bending is even more extreme for the tin analogues of disilenes.
Синтез
Дизилендер әдетте 1,2 дигалодизилендерді тотығу арқылы, ретро Диелс-Альдер фрагментациясы арқылы, силилендерді димеризациялау арқылы, циклополисиландарды фотофрагментациялау арқылы немесе силисилилендерді қайта құру арқылы синтезделеді. 1,1,1,4,4,4 гексаалкил 2,3 бис(триалкилсилил)тетразил 2-ендердің құрылымдық аналогтарының сериясы әдетте сәйкес 1,1,1,3,3,3 гексаалкил 2,3 трибромотризиландардың тотықтыру жұптасуы арқылы синтезделеді.
Disilenes are generally synthesized by reduction of 1,2 dihalodisilane, by retro Diels–Alder fragmentation, by dimerization of silylenes, by photofragmentation of cyclopolysilanes, or by rearrangement of silylsilylenes. A series of 1,1,1,4,4,4 hexaalkyl 2,3 bis(trialkylsilyl)tetrasil 2 enes structural analogues are typically synthesised using reductive coupling of the corresponding 1,1,1,3,3,3 hexaalkyl 2,3 tribromotrisilanes.