Кіріспе
Sun Microsystems компаниясының Solaris-ке негізделген ашық бастапқы кодты операциялық жүйесі OpenSolaris (/oʊ//p//ən// //s//ə/'/l//ɑːr//ɪ//s/) – Solaris-ке негізделген және Sun Microsystems компаниясы жасаған, қолдауын жойған ашық бастапқы кодты компьютерлік операциялық жүйе. Бұл сондай-ақ, Sun компаниясы бастаған, осы операциялық жүйе бағдарламалық жасақтамасы айналасында әзірлеушілер мен пайдаланушылар қауымдастығын құруға бағытталған жобаның аты еді. OpenSolaris – 1980 жылдардың соңында Sun және AT&T компаниялары әзірлеген UNIX System V Release 4 (SVR4) код базасының мұрагері және UNIX жүйесінің System V нұсқасының ашық бастапқы код ретінде қолжетімді жалғыз нұсқасы. OpenSolaris, Solaris 10-нан бастап ашық бастапқы кодқа айналған бірнеше бағдарламалық жасақтамалардың бірігіп құрылуы нәтижесінде пайда болды. Ол кең таралған үстел және серверлік бағдарламалық жасақтаманы қоса, түрлі еркін бағдарламалық жасақтамаларды қамтиды. 2010 жылы Oracle компаниясы Sun Microsystems компаниясын сатып алғаннан кейін, Oracle OpenSolaris-тің ішкі әзірлемесін тоқтатты және эксклюзивті түрде Solaris Express (қазір Oracle Solaris) бағдарламасын дамытуға көшті. Oracle компаниясы Solaris-тің жабық кодқа өтуіне дейін OpenSolaris-тің бұрынғы әзірлеушілерінің тобы OpenIndiana деген атпен негізгі бағдарламалық жасақтаманы бөліп алуға кірісті. OpenSolaris қолдауын жойғаннан кейін құрылған illumos Foundation, OpenIndiana ядросы мен пайдаланушы ортасын (біріктіріліп “illumos” деп аталды) дамытуды және күтіп-сақтауды жалғастыруда, ал OpenIndiana жобасы (қазір illumos Foundation басшылығымен) illumos негізіндегі OpenIndiana дистрибутивін (оның орнатушысы мен құрастыру жүйесін қоса алғанда) OpenIndiana-ның тікелей мұрагері ретінде күтіп-сақтауды және дамытуды жалғастыруда. Содан бері illumos ядросы мен пайдаланушы ортасын арнайы орнатушылармен, жинақтау және құрастыру жүйелерімен, сондай-ақ таратуға арналған басқа да құралдармен біріктіретін қосымша illumos дистрибутивтері пайда болды және белсенді даму үстінде.
OpenSolaris (,/oʊ//p//ən// //s//ə/'/l//ɑːr//ɪ//s/) is a discontinued open source computer operating system based on Solaris and created by Sun Microsystems. It was also, perhaps confusingly, the name of a project initiated by Sun to build a developer and user community around the eponymous operating system software. OpenSolaris is a descendant of the UNIX System V Release 4 (SVR4) code base developed by Sun and AT&T in the late 1980s and is the only version of the System V variant of UNIX available as open source. OpenSolaris was developed as a combination of several software consolidations that were open sourced starting with Solaris 10. It includes a variety of free software, including popular desktop and server software. After Oracle's acquisition of Sun Microsystems in 2010, Oracle discontinued development of OpenSolaris in house, pivoting to focus exclusively on the development of the proprietary Solaris Express (now Oracle Solaris). Prior to Oracle's close sourcing Solaris, a group of former OpenSolaris developers began efforts to fork the core software under the name OpenIndiana. The illumos Foundation, founded in the wake of the discontinuation of OpenSolaris, continues to develop and maintain the kernel and userland of OpenIndiana (together renamed “illumos”), while the OpenIndiana Project (now under the auspices of the illumos Foundation) continues to maintain and develop the illumos based OpenIndiana distribution (including its installer and build system) as the direct descendant of OpenIndiana. Since then additional illumos distributions, both commercial and non commercial, have appeared and are under active development, combining the illumos kernel and userland with custom installers, packaging and build systems, and other distribution specific utilities and tooling.
Тарих
OpenSolaris бастапқыда Sun компаниясы 1991 жылы шығарған Solaris-ке негізделген. Solaris – Sun және AT&T бірлесіп бірнеше Unix жүйелерінің мүмкіндіктерін біріктіру үшін әзірлеген UNIX System V Release 4 (SVR4) нұсқасы. Ол SunOS-ты Novell компаниясынан лицензиялық төлем алып алмастырды. OpenSolaris жоспарлау 2004 жылдың басында басталды. 2004 жылдың қыркүйегінде Sun қауымдастығының 18 мүшесімен пилоттық бағдарлама құрылды және 9 ай бойы 145 сыртқы қатысушыға дейін өсті. Sun компаниясы CDDL (Ортақ даму және тарату лицензиясы) OSI-ге ұсынды, ол оны 2005 жылғы 14 қаңтарда мақұлдады. Solaris код базасының ашық бастапқы коды болып табылатын бірінші бөлігі – Solaris Dynamic Tracing (әдетте DTrace деп аталады) құралы, ол қолданбалар мен жүйелерді талдау, жөндеу және баптау кезінде көмектеседі. DTrace 2005 жылғы 25 қаңтарда CDDL лицензиясымен жаңадан іске қосылған opensolaris.org сайтында жарияланды. Solaris жүйесінің негізгі коды 2005 жылғы 14 маусымда жарияланды. Ашық кодты емес және тек алдын ала құрастырылған екілік файлдар түрінде қолжетімді кейбір жүйелік код қалды. Жаңадан ашылған жобаны басқару үшін 2005 жылғы 4 сәуірде Қоғамдық кеңес құрылды: екеуі пилоттық қауымдастықтан сайланды, екеуі Sun тағайындаған қызметкерлері, ал біреуі Sun компаниясы кең ауқымды ашық бағдарламалық қамтамасыз ету қауымдастығынан тағайындалды. Мүшелері – Рой Филдинг, Ал Хоппер, Рич Тир, Каспер Дик және Саймон Фиппс. 2006 жылғы 10 ақпанда Sun OpenSolaris Жарғысын мақұлдады, ол осы органды тәуелсіз OpenSolaris Басқарушы кеңесі ретінде қайта құрды. Бұл ұйым үшін басқару құжатын немесе «конституцияны» жасау міндеті OGB-ге және үш шақырылған мүшеге берілді: Стивен Хан және Кит Весоловски (Sun-ның Solaris ұйымының әзірлеушілері) және Бен Роквуд (OpenSolaris қауымдастығының белгілі мүшесі). Solaris 10-ды алмастыру үшін Sun компаниясы әзірлеп жатқан келесі ұрпақ Solaris OS нұсқасының коды «Nevada» деп аталды және OpenSolaris код базасынан алынған болатын. Бұл жаңа код OpenSolaris «Nevada» суреттеріне енгізілді. «Sun Microsystems компаниясының бақылауында Solaris Nevada (соңы Solaris OS-тің келесі ұрпағы Solaris 10-ды алмастыратын кодтық атауы) екі апта сайын түсірілетін болды, содан кейін бұл жаңа код Genunix.org сайтында қолжетімді OpenSolaris алдын ала көріністеріне енгізілді. OpenSolaris тұрақты нұсқалары осы Nevada құрамына негізделген». Бастапқыда Sun-ның Solaris Express бағдарламасы тек Solaris нұсқаларында кездесетін бағдарламалық жасақтамамен біріктірілген OpenSolaris кодына негізделген дистрибутивті ұсынды. Бірінші тәуелсіз дистрибутив 2005 жылғы 17 маусымда жарияланды, содан бері тағы да көптеген басқалары пайда болды. 2007 жылғы 19 наурызында Sun компаниясы Debian негізін қалаушы Иан Мёрдокты Project Indiana жобасына жетекшілік етуге жалдағанын жариялады. Бұл жоба GNU-дан GNOME және userland құралдарымен, сонымен қатар желілік пакеттерді басқару жүйесімен толық OpenSolaris дистрибутивін жасауға бағытталған. Жаңа дистрибутив пайдаланушы тәжірибесін жаңарту үшін жоспарланған және Solaris Express-тің болашақ нұсқаларының негізі ретінде Solaris Express-тің мұрагері болады. 2008 жылғы 5 мамырында OpenSolaris 2008.05 Live CD ретінде жегуге немесе тікелей орнатуға болатын форматта жарияланды. Ол негізгі пайдаланушы интерфейсі ретінде GNOME үстел ортасын пайдаланады. Кейінгі OpenSolaris 2008.11 нұсқасына macOS-тың Time Machine-ға ұқсас функционалдылықты ұсынатын Time Slider деп аталатын ZFS-тің snapshotting мүмкіндіктері үшін GUI қосылды. 2008 жылғы желтоқсан айында Sun Microsystems және Toshiba America Information Systems компаниялары OpenSolaris-пен алдын ала орнатылған Toshiba ноутбуктерін тарату жоспарларын жариялады. 2009 жылғы 1 сәуірінде Tecra M10 және Portégé R600 OpenSolaris 2008.11 нұсқасымен және бірнеше қосымша бағдарламалық жасақтамалармен алдын ала орнатылған. 2009 жылғы 1 маусымында OpenSolaris 2009.06 SPARC платформасын қолдаумен жарияланды. 2010 жылғы 6 қаңтарында Solaris Express бағдарламасы жабылатыны, ал OpenSolaris бинарлық нұсқасы 2010 жылғы 26 наурызында жарияланатыны туралы хабарланды. OpenSolaris 2010.03 нұсқасы ешқашан жарық көрген жоқ. 2010 жылғы 13 тамызында Oracle компаниясы Solaris Express екілік тарату бағдарламасына назар аудару үшін OpenSolaris екілік таратуын тоқтатты деген уәде болды. Алғашқы код қоғамдастықтың қабылдауында болады, ал Oracle бастапқы коды ашық кодқа шығарылады, бірақ Oracle коды тек бинарлық шығарылымнан кейін ғана шығарылады. Ішкі электрондық хатты OpenSolaris ядросының әзірлеушісі жариялады, бірақ Oracle растамады. 2010 жылғы 13 тамызда OpenSolaris форумдарында ақпараттың ағып кетуін растайтын жазба жарияланды. Upstream үлестері жаңа Oracle веб-сайты арқылы жалғасады, downstream бастапқы кодты жариялау жалғасады, және бинарлық тарату ескі Solaris Express моделі бойынша жалғасады, бірақ кодтың шығарылымы бинарлық түсіруден кейін жүзеге асырылады және бинарлық түсірулер азаяды. 2010 жылғы 14 қыркүйекте OpenIndiana Лондон қаласындағы JISC орталығында ресми түрде іске қосылды. OpenIndiana техникалық мағынада түйін болғанымен, ол OpenSolaris рухын жалғастырады: жоба System V отбасының операциялық жүйесін Oracle өнімдері Solaris 11 және Solaris 11 Express-ке екілік үйлесімділікпен жеткізуді көздейді. Алайда, OpenSolaris сияқты OS/Net консолидациясына негізделмей, OpenIndiana illumos-қа негізделген дистрибутив болды (бірінші нұсқа әлі де OS/Net-ке негізделген). Жоба OpenSolaris сияқты IPS пакеттерді басқару жүйесін пайдаланады.
Босату үлгісі
OpenSolaris даму (тұрақсыз) және өндіріс (тұрақты) нұсқалары ретінде ұсынылды. Даму нұсқалары OpenSolaris кодын базасының (жинақтамалар) соңғы нұсқасынан жасалды және жаңа технологиялар, қауіпсіздік жаңартулары мен қателерді түзетулер, сондай-ақ көптеген қосымша бағдарламаларды қамтыды, бірақ олар жан-жақты сынақтан өтпеген болуы мүмкін. Өндірістік нұсқалар даму кодын базасының белгілі бір сәтінен (кодты тоқтатудан кейін) алынған түйіндіден жасалды және қауіпсіздік жаңартулары мен қателерді түзетулерді қосатын сапаны бақылау процесінен өтті. OpenSolaris CD-ROM, USB жекпе-жекелерден немесе Автоматты орнатушы арқылы желі арқылы орнатылуы мүмкін. CD, USB және желілік орнату бейнелері екі нұсқа үшін де қолжетімді.
Деректер қоймалары
OpenSolaris орнатылған бағдарламалық жасақтаманы қосу, жою және басқару, сондай-ақ жаңа нұсқаларға жаңарту үшін Image Packaging System (pkg(5) деп те аталады) деп аталатын желілік пакеттерді басқару жүйесін пайдаланады. OpenSolaris-тің даму нұсқаларына арналған пакеттерді Oracle әдетте екі апта сайын /dev репозиторийіне жариялайтын. Өндірістік нұсқалар /release репозиторийін пайдаланады, ол келесі өндірістік нұсқа шыққанша жаңартуларды алмайды. Sun компаниясымен қолдау шарты бар клиенттер ғана өндірістік нұсқаларға арналған жаңартуларға қол жеткізе алады. Sun компаниясы pkg.sun.com-дағы /support репозиторийі арқылы қауіпсіздік жаңартулары мен қателерді түзетуге қол жеткізуге мүмкіндік беретін өндірістік нұсқаларға ақылы қолдау көрсетті.
Құжаттамалық
OpenSolaris-ті орнату үшін жабдық таңдағанда OpenSolaris аппараттық үйлесімділік тізімін (HCL) қарастыруға болады. OpenSolaris-ті басқару, пайдалану және дамыту бойынша кеңейтілген құжаттама онлайн режимінде қолжетімді, оның ішінде қауымдық үлесіммен келген ақпарат та бар.
Лицензия
Sun Solaris бастапқы кодының көп бөлігін Mozilla Public License (MPL) 1.1 нұсқасына негізделген Common Development and Distribution License (CDDL) лицензиясы бойынша жариялады. CDDL 2005 жылдың қаңтар айында Open Source Initiative (OSI) ұйымымен ашық бастапқы код лицензиясы ретінде бекітілді. CDDL лицензиясы бойынша лицензияланған файлдарды ашық бастапқы кодты немесе жабық лицензияланған файлдармен біріктіруге болады. Sun Java-ны GNU General Public License (GPL) лицензиясы бойынша жариялау туралы хабарлаған кезде Джонатан Шварц пен Рич Грин екеуі де Solaris-ті GPL лицензиясы бойынша жариялау мүмкіндігін айтты, ал Грин GPL бойынша қайта лицензиялауға "қарсы емеспін" деді. Шварц оған әзілдеп қысым көрсеткенде, Грин Sun осы мәселені "құнттап қарастыратынын" айтты. 2007 жылдың қаңтар айында eWeek басылымы Sun компаниясының анонимді дереккөздері OpenSolaris-тің CDDL және GPLv3 екі лицензия бойынша да қолданылатынын мәлімдегенін хабарлады. Грин келесі күні блогында бұл хабарламаның дұрыс еместігін, Sun осындай екі лицензиялық келісімді "өтте мұқият қарастырып жатқанын", бірақ OpenSolaris қауымдастығының келісімімен ғана мүмкін болатынын жазды.
Конференциялар
Бірінші жыл сайынғы OpenSolaris Developer Conference (қысқаша OSDevCon) Германияның Unix User Group (GUUG) ұйымдастырды және 2007 жылдың 27 ақпанынан 2 наурызына дейін Германияның Берлин қаласындағы Freie Universität университетінде өтті. 2008 жылғы OSDevCon GUUG және Чехия OpenSolaris пайдаланушылар тобының (CZOSUG) бірлескен күшімен ұйымдастырылды және 2008 жылдың 25-27 маусымында Прагада, Чехияда өтті. 2009 жылғы OSDevCon 2009 жылдың 27-30 қазанында Дрезден қаласында өтті. 2007 жылы Sun Microsystems компаниясы алғашқы OpenSolaris Developer Summit-ті ұйымдастырды, ол 2007 жылдың 13 қазанында АҚШ-тың Санта-Круз қаласындағы Калифорния университетінде өтті. 2008 жылғы OpenSolaris Developer Summit 2008 жылдың 2 және 3 мамырында UCSC-ге қайта оралды және 2008 жылдың 5 мамырында Сан-Францискодағы CommunityOne конференциясында Sun-ның жаңа OpenSolaris дистрибуциясының іске қосылуына дейін өтті. Бірінші OpenSolaris Storage Summit Sun компаниясы ұйымдастырды және 2008 жылдың 21 қыркүйегінде Санта-Кларада, Калифорнияда SNIA Storage Developer Conference (SDC) конференциясынан бұрын өтті. OpenSolaris Storage Summit-тің екіншісі 2009 жылдың 23 ақпанында Сан-Францискода, АҚШ-та файл және сақтау технологиялары бойынша USENIX конференциясы (FAST) алдында өтті. 2009 жылдың 3 қарашасында Sun компаниясы Балтимордың (Мэриленд штаты) ішкі порты аймағында Solaris/OpenSolaris қауіпсіздік саммитін өткізді, ол Large Installation System Administration Conference (LISA) конференциясына дейін өтті.